PIT już dostępny na gov.pl. Wydatki na zdrowie obniżą podatek, możliwe ulgi

W zeznaniu podatkowym za 2025 rok można uwzględnić m.in. odliczenia w ramach ulgi rehabilitacyjnej, a w określonych sytuacjach także preferencje dla krwiodawców czy przedsiębiorców opłacających składkę zdrowotną. Poniżej znajdziecie wszystkie ulgi związane ze zdrowiem, z jakich można skorzystać, wypełniając PIT.

Od 15 lutego podatnicy mogą już składać roczne zeznania PIT za poprzedni rok – w praktyce wiele osób rozlicza się online, korzystając z usługi e-PIT lub formularzy w systemie e-Deklaracje. To dobry moment, by oprócz sprawdzenia poprawności danych (m.in. przychodów, kosztów, zaliczek i numeru konta do zwrotu), upewnić się, czy w rozliczeniu uwzględniamy wszystkie przysługujące odliczenia. Wśród nich są również ulgi, które – choć nie zawsze kojarzą się wprost z profilaktyką – mogą realnie obniżyć podatek osobom ponoszącym wydatki związane ze zdrowiem, leczeniem czy rehabilitacją.

Najczęściej wskazuje się tu ulgę rehabilitacyjną, czyli odliczenie dla osób z niepełnosprawnością (oraz – w określonych sytuacjach – dla podatników utrzymujących takie osoby). Obejmuje ona szeroki katalog wydatków, m.in. związanych z rehabilitacją, sprzętem i urządzeniami ułatwiającymi funkcjonowanie, adaptacją mieszkania lub auta do potrzeb osoby z niepełnosprawnością, a także dojazdami na zabiegi czy opłaceniem przewodnika (w zależności od spełnienia warunków i limitów).

W praktyce zdrowotny aspekt rozliczenia może dotyczyć także innych preferencji podatkowych – np. wspólnego rozliczenia z małżonkiem lub jako samotny rodzic (ważne, gdy koszty leczenia obciążają budżet domowy), a także odliczeń związanych z ubezpieczeniami, darowiznami czy wsparciem organizacji pomagających chorym.

Kluczowe jest to, że w wielu przypadkach potrzebne są dokumenty potwierdzające poniesienie wydatku i spełnienie warunków ulgi. Przed wysłaniem deklaracji warto więc zajrzeć do swoich rachunków i sprawdzić, czy z żadnej ulgi związanej ze zdrowiem nie rezygnujemy niepotrzebnie.

Ulga na leki w rozliczeniu PIT nie jest osobną ulgą, tylko elementem ulgi rehabilitacyjnej. Skorzystają z niej wyłącznie osoby z niepełnosprawnością oraz podatnicy, którzy utrzymują osobę z niepełnosprawnością (na zasadach określonych w przepisach).

Co ważne, odliczeniu podlegają wydatki na leki zalecone przez lekarza specjalistę i dopiero wtedy, gdy miesięczne wydatki przekroczą 100 zł. Odlicza się tylko nadwyżkę ponad 100 zł w danym miesiącu (nie sumuje się kosztów z różnych miesięcy), np. przy wydatku 190 zł w lipcu odliczenie wynosi 90 zł, a przy wydatku równym 100 zł – odliczenia nie ma.

W praktyce kluczowe są też zasady, co i jak dokumentować. Odliczyć można wydatki na leki w rozumieniu prawa farmaceutycznego również kupione za granicą (wtedy trzeba je przeliczyć na złote według średniego kursu NBP z dnia roboczego poprzedzającego poniesienie wydatku).

Podatnik powinien zbierać faktury/rachunki/paragony oraz recepty lub zaświadczenie lekarskie potwierdzające konieczność stosowania leku; dokumenty muszą jasno pokazywać, kto i kiedy poniósł koszt. Jednocześnie odliczenia nie ma, jeśli wydatek został w całości sfinansowany ze środków publicznych (np. NFZ, PFRON) lub zwrócony – a przy częściowym dofinansowaniu odlicza się tylko różnicę.

Zakup okularów korekcyjnych (szkła z oprawkami), a także soczewek kontaktowych, można ująć w rocznym PIT. Nie jest to ulga na okulary dla każdego. Wydatek można odliczyć tylko w ramach ulgi rehabilitacyjnej. Z takiego odliczenia skorzysta osoba, która ma orzeczenie o niepełnosprawności (i spełnia warunki ulgi), jeżeli wydatek realnie ułatwia wykonywanie czynności życiowych i wynika z potrzeb związanych z niepełnosprawnością. Fiskus w interpretacjach potwierdza, że tego typu zakup może mieścić się w kategorii indywidualnego sprzętu/urządzeń pomocnych w funkcjonowaniu – a odliczenia dokonuje się w zeznaniu za rok, w którym poniesiono wydatek.

Kluczowa jest zasada ile faktycznie zapłaciłeś z własnej kieszeni: jeśli okulary/soczewki były dofinansowane lub zrefundowane (np. z ZFŚS, NFZ, PFRON czy przez pracodawcę), to nie odlicza się tej części kosztu, którą pokryło dofinansowanie – a przy wsparciu częściowym odlicza się co do zasady różnicę. To podejście wynika wprost z praktyki organów podatkowych: Dyrektor KIS wskazywał, że wydatek na okulary można odliczyć tylko w części nieobjętej dofinansowaniem. W praktyce warto zadbać o dokumenty (np. faktura imienna/rachunek potwierdzający zakup) i przechowywać je na wypadek kontroli.

Wydatki nielimitowane to takie, które można odliczyć od dochodu w całości, bez ustawowego sufitu. Jeśli podatnik spełnia warunki ulgi, odlicza realnie poniesioną kwotę, nawet gdy jest wysoka. Warunkiem jest posiadanie odpowiednich dokumentów potwierdzających poniesienie kosztu (np. faktury, rachunku, zaświadczenia).

Poza ulgą na leki, do najczęściej spotykanych wydatków nielimitowanych zalicza się m.in.:

• turnusy rehabilitacyjne (odliczenie pełnych kosztów udziału, zwykle na podstawie potwierdzenia od organizatora),
• zakup sprzętu rehabilitacyjnego i pomocy technicznych niezbędnych przy niepełnosprawności (np. wózek, łóżko ortopedyczne, schodołaz, aparat słuchowy – ważne jest orzeczenie i związek z niepełnosprawnością),
• adaptację mieszkania do potrzeb osoby z niepełnosprawnością (np. uchwyty, podjazdy, przeróbki łazienki – w lokalu faktycznie zajmowanym),
• opiekę pielęgniarską i opiekuńczą i/lub koszty pobytu w placówkach leczniczych i opiekuńczych, o ile są konieczne ze względu na stan zdrowia i odpowiednio udokumentowane.

Z kolei wydatki limitowane można odliczać tylko do określonej kwoty. W tej grupie mieszczą się m.in.:

• koszty opłacenia przewodnika dla osób niewidomych (I lub II grupa) oraz osób z niepełnosprawnością narządu ruchu zaliczonych do I grupy – do 2 280 zł rocznie,
• utrzymanie psa asystującego – do 2 280 zł rocznie,
• zakup wyrobów chłonnych (np. pieluchomajtek, podkładów, wkładów anatomicznych) – do 2 280 zł rocznie,
• używanie samochodu osobowego przez osobę z niepełnosprawnością lub opiekuna (także w przypadku dziecka z niepełnosprawnością do 16. roku życia) – również do 2 280 zł rocznie.

Warto dodać, że prywatne wizyty lekarskie, nawet jeśli były konieczne, nie podlegają odliczeniu od podatku.

Ulga dla honorowych krwiodawców i dawców osocza w PIT działa jak odliczenie darowizny na cele krwiodawstwa, czyli pomniejsza dochód (a przy ryczałcie: przychód) w zeznaniu rocznym. Wartość darowizny wylicza się jako liczba litrów oddanej krwi lub jej składników × 130 zł. Co istotne, stawka jest taka sama dla krwi pełnej i składników (np. osocza, płytek krwi) – nie ma innej stawki dla osocza ani dodatkowych przeliczników przy składnikach.

Odliczenie ma jednak limit: łączna kwota darowizn (w tym na krwiodawstwo) nie może przekroczyć 6 proc. dochodu/przychodu wykazanego w rocznym rozliczeniu. Żeby skorzystać z ulgi, potrzebne jest zaświadczenie z centrum krwiodawstwa/krwiolecznictwa potwierdzające ilość oddanej krwi lub jej składników; kwotę odliczenia wykazuje się w zeznaniu wraz z załącznikiem PIT/O.

Odliczenie składki zdrowotnej w PIT dotyczy tylko przedsiębiorców rozliczających działalność: podatkiem liniowym 19 proc., ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych albo kartą podatkową — na skali podatkowej (zasady ogólne) takiego odliczenia w rozliczeniu za 2025 r. nie ma. W praktyce odliczasz wyłącznie składki zapłacone w roku podatkowym z tytułu prowadzonej działalności (oraz – przy liniowym i ryczałcie – także za osoby współpracujące), a nie te potrącane np. z etatu; nie odliczysz też składek zwróconych w jakiejkolwiek formie.

Wysokość i sposób rozliczenia zależą od formy opodatkowania: przy podatku liniowym zapłacone składki możesz odliczyć od dochodu albo zaliczyć do kosztów, ale łącznie obowiązuje roczny limit (dla rozliczenia za 2025 r.: 12 900 zł; limit na 2026 r. to 14 100 zł). Przy ryczałcie odliczasz od przychodu 50 proc. zapłaconych składek zdrowotnych (uwzględnia się je już przy zaliczkach, a finalnie w PIT-28). Przy karcie podatkowej możesz pomniejszyć podatek o 19 proc. zapłaconej składki zdrowotnej (wykazujesz to w PIT-16A). Do odliczenia potrzebujesz dowodów zapłaty (np. potwierdzenia przelewu, wyciągu bankowego, zaświadczenia z ZUS).

Źródło: WP abcZdrowie, Infor, Strona Zdrowia, Medonet