Niemowlę - pierwsze miesiące, rozwój ruchowy, pierwsze kroki i słowa

Kontakt z drugim człowiekiem działa stymulująco na niemowlę, które uczy się rozpoznawać twarze, uśmiechać się, reagować na to, co się do niego mówi. Dzięki temu niemowlę ma szansę na prawidłowy rozwój ruchowy, intelektualny, emocjonalny i społeczny.

Gdy dziecko pojawia się na świecie, jego mózg od pierwszych chwil przetwarza informacje, jakie docierają do niego z otoczenia. Jest to czas pierwszego kontaktu noworodka ze światem. Na początku organizm niemowlęcia musi zaadoptować się do środowiska poza brzuchem mamy. Poszczególne układy i narządy dziecka dopiero uzyskują funkcjonalną i strukturalną dojrzałość.

Noworodek zdobywa nowe umiejętności poznawcze i ruchowe. Jest małym uczniem, ciekawie obserwującym świat, a rodzice – osobami, które mu ów świat pokazują. Świadomy uśmiech dziecka, podnoszenie główki, zmiany pozycji ciała z leżącej na plecach na brzuszek, gruchanie czy gaworzenie niemowlaka są dowodem na to, że rozwój niemowlęcia przebiega prawidłowo.

W pierwszych tygodniach życia niemowlę jest mało aktywne ruchowo. Noworodek przesypia około 20 godzin w ciągu doby. Spokojny sen dziecka gwarantuje harmonijny rozwój układu nerwowego. Dopiero w kolejnych miesiącach życia aktywność ruchowa niemowlęcia wzrasta – maluch nawiązuje kontakt wzrokowy z otoczeniem, zaczyna świadomie sięgać po zabawki. 4-miesięczne dziecko ułożone na brzuchu będzie próbowało przekręcać się na boki.

Pierwsze pięć miesięcy życia niemowlęcia to również okres adaptacji skóry do otoczenia. Po urodzeniu skóra niemowlęcia jest cienka i skłonna do podrażnień. Może być narażona na przegrzanie, wychłodzenie czy na uszkodzenie mechaniczne. Pełną dojrzałość skóra osiąga dopiero około drugiego roku życia dziecka. Dlatego noworodek wymaga wyjątkowo starannej pielęgnacji, m.in. natłuszczania po każdej kąpieli.

Rozwój dziecka powinien być stymulowany przez rodziców. By uaktywnić wzrok dziecka, można nad łóżeczkiem dla niemowląt zawiesić kolorowe zabawki. By natomiast pobudzać słuch malca, warto z nim słuchać relaksującej muzyki. Ważne są także bodźce dotykowe przekazywane maleństwu podczas karmienia piersią. Mają one korzystny wpływ na rozwój układu nerwowego.

Rozwój niemowlęcia między piątym a ósmym miesiącem życia przebiega bardzo intensywnie. Już około piątego miesiąca dziecko zaczyna podnosić się z pozycji leżącej i próbuje samodzielnie siadać. Gdy to się uda, przed malcem otwiera się nowy wielki świat, do tej pory widziany jedynie z boku.

Rozwój ruchowy niemowlęcia w tym okresie jest również największy. Dziecko opanowuje coraz to nowe ruchy, poznaje swoje ciało. Półroczne niemowlę jest aktywne, nieustannie zmienia pozycję ciała, rozciąga się, przekręca, sięga po zabawki. Poprzez proste zabawy z niemowlęciem można stymulować jego rozwój ruchowy. Uśmiech dziecka będzie bezcenną nagrodą dla rodziców.

W okresie niemowlęcym należy zapewnić malcowi dużą swobodę ruchu – zadbać o miękkie, wygodne ubranko i pieluszkę, która nie będzie krępowała małego ciałka. Okres niemowlęcy, w którym maluch zaczyna siadać, a potem raczkować, to czas wielkich odkryć. Mały odkrywca poznaje świat, a zadaniem rodziców jest zapewnienie niemowlęciu jak najlepszych warunków i wygody w jego eksplorowaniu.

Od ósmego miesiąca życia rozwój niemowlęcia jeszcze bardziej przybiera na sile niż wcześniej. W tym okresie maluch już samodzielnie siedzi, próbuje też raczkować. Uczy się również przenosić ciężar ciała z przodu do tyłu i z jednej strony na drugą. Mięśnie niemowlęcia wzmacniają się na tyle, by utrzymać kręgosłup w pozycji pionowej. Niemowlę może więc próbować stawiać pierwsze kroki, na początku z pomocą rodziców.

Na tym etapie rozwoju niemowlę zaczyna powoli wkraczać w świat dorosłych. Wypowiada pierwsze słowa, samodzielnie wykonuje wiele czynności do tej pory dla niego niedostępnych. Niemowlę może próbować jeść lub podejmować próby siadania na nocnik. Intensyfikuje się nie tylko rozwój ruchowy, ale też rozwój społeczny dziecka. Niemowlę nieustannie eksperymentuje, próbuje naśladować zachowania rodziców.

Zobacz także:

• Rozwój noworodka
• 2 miesiąc rozwoju niemowlaka
• 3 miesiąc rozwoju niemowlaka
• 4 miesiąc rozwoju niemowlaka
• 5 miesiąc rozwoju niemowlaka
• 6 miesiąc rozwoju niemowlaka
• 7 miesiąc rozwoju niemowlaka
• 8 miesiąc rozwoju niemowlaka
• 9 miesiąc rozwoju niemowlaka
• 10 miesiąc rozwoju niemowlaka
• 11 miesiąc rozwoju niemowlaka
• 12 miesiąc rozwoju niemowlaka

Na tym etapie rozwoju niemowląt zaczynają się pojawiać wyraźniej różnice w zachowaniu dziewczynek i chłopców. Chłopcy są bardziej aktywni ruchowo i do swoich zabaw potrzebują więcej przestrzeni. Dziewczynki wolą bawić się w skupieniu i próbują naśladować zachowanie mam. Często wcześniej zaczynają mówić niż chłopcy. Dzieci stają się świadome własnej płci około drugiego roku życia. Wtedy to zaczynają też bawić się w grupach innych dzieci tej samej płci.

Źródła

1. Szymanowski K., (red.), Ciąża. Pytania i odpowiedzi, Dom Wydawniczy Rebis, Poznań 2007, ISBN 978-83-7301-912-6.
2. Jonderko G., (red.), Podręczna encyklopedia zdrowia, Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań 2002, ISBN 978-83-7506-075-1.