Sinica (cyanosis). Rodzaje, przyczyny, objawy, rozpoznanie i leczenie

Sinica (cyjanoza) to objaw, polegający na bladoniebieskim zabarwieniu skóry w wyniku niedotlenienia organizmu. Nietypowy odcień zazwyczaj jest najbardziej widoczny na nosie, uszach, kończynach (sinica nóg) oraz błonach śluzowych.

Cyjanoza (cyanosis) jest wynikiem zwiększonego stężenia hemoglobiny we krwi (powyżej 5 g/dl) lub obecności hemoglobiny patologicznej (methemoglobina, sulfhemoglobina). Sinica prawdziwa nie jest chorobą, stanowi wyłącznie skutek innych chorób, często serca lub płuc.

• sinica centralna - widoczna na ustach i tułowiu,
• sinica obwodowa - widoczna na palcach i kończynach (sinica marmurkowata, sinica siateczkowata).

Sinica zazwyczaj jest następstwem niedostatecznego wiązania tlenu z hemoglobiną w płucach. Sinica centralna następuje w wyniku wzmożonego odtlenowania krwi w tkankach obwodowych (na przykład końce palców, płatki uszne, wargi).

Natomiast sinica obwodowa powodowana jest głównie przez niewydolność krążenia, czasami powstaje w wyniku zatrucia chemicznego. Charakterystyczne jest niedotlenienie skóry na większej powierzchni ciała i pojawienie się objawów skórnych sinicy.

Przyczyny sinicy centralnej

• przedawkowanie narkotyków, na przykład heroiny,
• niedotlenienie mózgu,
• krwawienie wewnątrzczaszkowe,
• choroba płuc,
• zapalenie oskrzelików,
• astma,
• zatorowość płucna,
• hipowentylacja,
• przewlekła obturacyjna choroba płuc,
• wrodzona choroba serca,
• niewydolność serca,
• wady zastawek serca,
• zawał mięśnia sercowego,
• methemoglobinemia,
• czerwienica.

Sinica centralna może pojawić się niespodziewanie także na skutek przebywania na dużych wysokościach, hipotermii oraz w wyniku obturacyjnego bezdechu sennego. Skłonność do sinicy może być wrodzona.

Przyczyny sinicy obwodowej

W przypadku sinicy obwodowej przyczyny wystąpienia choroby mogą być niemal identyczne, z tą różnicą, że wśród czynników nie ma zaburzeń płuc oraz serca. Oprócz wymienionych sinica obwodowa może być wywołana przez:

• niedrożność tętnicy,
• zmarznięcie,
• objaw Raynauda – zaburzenie naczynioskurczowe,
• zmniejszona pojemność minutowa serca,
• niedrożność żylna,
• skurcz naczyń.

Sinica a choroba Raynauda

Jedną z przyczyn sinicy może być choroba Raynauda, którą charakteryzuje obkurczanie tętniczek transportujących krew do palców na skutek stresu lub zimna.

Wówczas palce dłoni stają się zimne i sinobiałe, dzieje się tak również po zetknięciu palców ze strumieniem zimnej wody. Przyczyna choroby Raynauda nie została poznana, choć bada się obecnie jej związek z rozwojem choroby autoimmunologicznej.

Leczenie opiera się na unikaniu zimna i stresu, zaleca się też noszenie rękawiczek. Dostępne jest również leczenie farmakologiczne w postaci maści. Choroba Raynauda może być jedyną dolegliwością lub jednym z objawów choroby, na przykład zespołu Sjögrena.

Na skutek niewielkiego wysycenia krwi tlenem skóra, błony śluzowe i paznokcie przybierają nietypową barwę, pojawia się sine zabarwienie skóry (tzw. sinica skóry).

Obserwuje się sine kolana (sinica kończyn), siny nos (fioletowy nos), siną twarz, siną skórę w niektórych miejscach na ciele (np. siny brzuch, sina klatka piersiowa), sine wargi (sinica ust) czy siną brodę.

Siny kolor, zasinienie skóry może pojawić się u osób w różnym wieku. Bardzo często sinica u dzieci, sinica u noworodka (sinica obwodowa u noworodka) lub sinica u niemowląt jest efektem wrodzonych wad serca.

Niebieskawy odcień jest wyraźniejszy u osób z dużą ilością hemoglobiny niż u chorych z anemią.

Symptomy sinicy są mniej widoczne u osób z ciemną karnacją. Kiedy pojawia się zasinienie ust lub palców, w ciągu 3-5 minut powinna nastąpić interwencja. U pacjentów z przetrwałym przewodem tętniczym sinica objawia się zasinieniem dolnej części ciała oraz głowy.

Charakterystyczny jest brak symptomów na przykład na palcach u rąk. U chorych z dużym przetrwałym przewodem tętniczym dochodzi do rozwoju postępującej choroby naczyń płucnych i wystąpienia zbyt wysokiego ciśnienia w prawej komorze serca. W chwili, gdy ciśnienie z płuc przewyższa ciśnienie w aorcie następuje zapaść krążeniowa.

Najważniejsze w zdiagnozowaniu sinicy jest wykonanie badań krwi. W przypadku sinicy powinniśmy:

• wychodzić na dwór, dotlenić się,
• zażywać preparaty rozszerzające oskrzela,
• przy nieżytach oskrzeli stosować wykrztuśne leki,
• rzucić palenie papierosów.
• ograniczyć wysiłek fizyczny,
• zażywać leki na poprawę pracy układu krwionośnego,
• wykonywać regularne badania kontrolne.

Jak leczyć sinicę? Przy sinicy każdego rodzaju wymagana jest opieka lekarska. Pacjenci cierpiący na sinicę przewlekłą wiedzą jak postępować, aby złagodzić objawy. W przypadku sinicy ostrej konieczna jest szybka pomoc lekarska.

Źródła

1. Niepokojące objawy u niemowlęcia
2. Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0
3. Kokot F. (red.), Choroby wewnętrzne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3368-3
4. Kokot F. Diagnostyka różnicowa objawów chorobowych, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 978-83-200-3295-6