Ten nowotwór atakuje także nastolatków. Pierwszy objaw łatwo przeoczyć

W Polsce każdego roku diagnozuje się około 30 złośliwych nowotworów jądra u chłopców i młodych mężczyzn poniżej 19. roku życia. Choć liczba przypadków nie jest duża, choroba wymaga szczególnej uwagi, zwłaszcza wśród nastolatków.

Jak wyjaśnia prof. Anna Raciborska, kierownik Kliniki Onkologii i Chirurgii Onkologicznej Dzieci i Młodzieży w Instytucie Matki i Dziecka, rodzaj nowotworu jądra zależy od wieku pacjenta i etapu dojrzewania.

– W przedziale wiekowym 15–19 lat guzy jądra stanowią najważniejszy temat w obszarze zdrowia męskiego. Wywodzą się one przede wszystkim z komórek rozrodczych, a ich biologia oraz obraz histopatologiczny w dużej mierze zależą od wieku pacjenta i momentu pokwitania – tłumaczy ekspertka w rozmowie z PAP.

U najmłodszych dzieci, poniżej piątego roku życia, złośliwe nowotwory jądra występują niezwykle rzadko. Jednym z nich jest guz pęcherzyka żółtkowego. U nastolatków w wieku 12–18 lat ponad połowę przypadków stanowią nienasieniakowe nowotwory zarodkowe, natomiast u młodych dorosłych częściej rozpoznaje się nasieniaki.

Różnice te mają znaczenie, ponieważ nie wszystkie nowotwory rozwijają się w takim samym tempie. Niektóre guzy nienasieniakowe mogą postępować bardzo szybko, nawet w ciągu kilku tygodni. Nasieniaki zwykle rosną wolniej.

Jednym z największych błędów jest przekonanie, że poważna choroba musi powodować ból. W przypadku raka jądra często jest odwrotnie. Pierwszą oznaką może być niewielkie zgrubienie, które nie przeszkadza w codziennym funkcjonowaniu.

– Nowotwór jądra najczęściej jest niebolesny. Do objawów, które powinny wzbudzić czujność, należą niebolesny guzek, stwardnienie lub powiększenie jądra, zmiana konsystencji w dotyku oraz uczucie ciężkości w mosznie lub utrzymujący się dyskomfort. Każda nowa zmiana w okolicy jądra powinna zostać pilnie skonsultowana z lekarzem rodzinnym i zweryfikowana za pomocą badania USG – podkreśla prof. Raciborska.

Problem polega na tym, że młodzi chłopcy często nie zwracają uwagi na takie zmiany albo tłumaczą je sobie czymś zupełnie niegroźnym. Zgrubienie może być uznawane za skutek urazu podczas uprawiania sportu, a dyskomfort za następstwo jazdy na rowerze.

Do tego dochodzi wstyd. Dla wielu nastolatków rozmowa o jądrach czy mosznie jest krępująca, nawet jeśli chodzi o własne zdrowie. Zdarza się więc, że odwlekają zgłoszenie problemu rodzicom lub lekarzowi. Ekspertka zwraca uwagę, że ogromne znaczenie ma sposób, w jaki dorośli reagują na takie sygnały.

– W wykrywaniu tego typu nowotworów rola rodziców jest kluczowa – zbyt gwałtowna, nadmiernie emocjonalna reakcja na zgłaszane przez dziecko drobne dolegliwości może sprawić, że nastolatkowi trudniej będzie powiedzieć o poważniejszym problemie – zaznacza.

Choć diagnoza nowotworu budzi ogromny lęk, w przypadku raka jądra szanse na skuteczne leczenie są bardzo wysokie. Jak wskazuje prof. Raciborska, pięcioletnie przeżycie w przypadku choroby ograniczonej do jądra wynosi około 99 proc., a biorąc pod uwagę wszystkie stadia zaawansowania – około 95 proc.

– Wczesne wykrycie sprawia, że często wystarcza sam zabieg chirurgiczny, co przy prawidłowej funkcji drugiego jądra pozwala zachować sprawność seksualną oraz możliwość naturalnego ojcostwa – wyjaśnia onkolog.

W bardziej zaawansowanych przypadkach konieczna może być chemioterapia, najczęściej oparta na cisplatynie, a w określonych sytuacjach również radioterapia. Takie leczenie wiąże się jednak z ryzykiem działań niepożądanych. Dlatego jeszcze przed rozpoczęciem terapii lekarze omawiają z pacjentami możliwości zabezpieczenia płodności.

– U chłopców, którzy osiągnęli odpowiedni etap dojrzewania, możliwe jest zamrożenie nasienia – w Polsce procedura ta jest finansowana ze środków publicznych w ramach programu Ministerstwa Zdrowia. U młodszych chłopców, przed okresem pokwitania, metody te pozostają przedmiotem badań – tłumaczy specjalistka.

Prof. Raciborska zachęca młodych mężczyzn do regularnego zwracania uwagi na wygląd i strukturę jąder. Samobadanie można wykonywać podczas ciepłego prysznica, kiedy skóra moszny jest rozluźniona.

Warto delikatnie sprawdzić każde jądro, zwracając uwagę na nowe guzki, stwardnienia, powiększenie lub inne zmiany, których wcześniej nie było. Należy pamiętać, że jądra nie muszą być identycznej wielkości, a z tyłu każdego z nich znajduje się najądrze, które jest prawidłową strukturą anatomiczną.

Samobadanie nie zastępuje wizyty u lekarza ani badania USG. Jeśli pojawi się jakakolwiek nowa, niepokojąca zmiana, nie należy czekać, aż zacznie boleć. Z kolei nagły, silny ból jądra wymaga natychmiastowej pomocy medycznej, ponieważ może świadczyć choćby o skręcie jądra.

– Najważniejsze pozostaje więc edukowanie młodych ludzi, zdejmowanie piętna tabu z tematu zdrowia intymnego oraz budowanie atmosfery zaufania w relacji rodzic-dziecko – podsumowuje prof. Anna Raciborska.

Źródło: PAP