Wirus opryszczki przyczynia się do rozwoju alzheimera? Przełomowe badania

Pierwsze skojarzenie z wirusem opryszczki to bolące pęcherzyki, które pojawiają się w kącikach ust. To niesforny objaw obecności uśpionego wirusa HSV1, który lubi się pojawiać, kiedy jesteśmy słabsi fizycznie, mocniej zestresowani. Nierzadko więc "wyskakuje" u nowożeńców czy świeżo upieczonych rodziców i psuje najpiękniejsze chwile.

Wirus opryszczki ma również swoje groźniejsze oblicze. Może bowiem atakować komórki mózgu, prowadząc do stanu zapalnego. Efektem zakażenia może być opryszczkowe zapalenie mózgu, wywołujące nieodwracalne uszkodzenia mózgu, utratę funkcji neurologicznych. W najgorszym przypadku choroba może skończyć się zgonem.

Zależnością między obecnością wirusa a zdrowiem mózgu zainteresowała się Agnieszka Rybak-Wolf, biolog molekularny. Prowadzi ona badania w Centrum Maxa Delbrücka w Berlinie na organoidach, czyli miniwersjach ludzkich organów. Te trójwymiarowe hodowle komórkowe pozwalają obserwować, jak wirusy oddziałują na neurony. Sprawdza, co dzieje się z organoidami, gdy zakażone zostaną wirusem HSV1.

Efekty swoich badań przedstawiła w czasopiśmie "Nature Microbiology". To może być przełom dla opracowania skutecznej terapii dla chorych na alzheimera czy demencję.

Kobieta wyszła z założenia, że skoro wirus opryszczki potrafi tak niszczycielsko wpływać na nasze "centrum dowodzenia", to może się przyczyniać również do chorób neurodegeranacyjnych jak alzheimer.

Badania doprowadziły Rybak-Wolf z zespołem do zidentyfikowania dwóch leków, które stosowane wraz z terapią przeciwwirusową mogą w organoidach ograniczać zapalenie mózgu spowodowanych wirusem HSV i zapobiegać powstawaniu toksycznych włókien tau, czyli białek, które odkładają się w komórkach mózgu i powodują ich uszkodzenia.

Zobacz także: Ma 30 lat i choruje na Alzheimera. Tak jak jego ojciec

Badania Rybak-Wolf nie są pierwszym podejściem świata nauki do związków między wirusami a chorobami neurologicznymi. Jest to jednak temat, który o dziwo trudno przeforsować. Ruth Itzhaki z Uniwersytetu Oksfordzkiego, pionierka hipotezy o wpływie wirusów na rozwój demencji, twierdzi, że z powodu braku kontrargumentów nikt nie chciał podjąć tego tematu w naukowych dyskusjach. Na przestrzeni lat wiele podobnych prób badaczy było zauważanych przed środowiska naukowe, by później je odrzucić.

Jednak wątpliwości części naukowców nie zahamowały dociekań innych na temat wpływu wirusów na zdrowie mózgu.

Harald Prüss, neurolog z Niemieckiego Centrum Chorób Neurodegeneracyjnych bada autoprzeciwciała obecne w mózgu, atakujące własne struktury. Jego zespół odkrył, że niektóre z nich pojawiają się po infekcji COVID-19 i mogą być związane zarówno z przewlekłym zmęczeniem, jak i ze zwiększonym ryzykiem rozwoju demencji. Okazuje się, że potwierdzonym czynnikiem aktywującym te przeciwciała jest właśnie wirus HSV1.

Psychiatra Davangere Devanand z Uniwersytetu Columbia sprawdza obecnie, czy zwykłe leczenie przeciwwirusowe może zahamować rozwój choroby Alzheimera. Z dotychczasowych badań wynika, że leki przeciw wirusowi opryszczki hamują powstawanie płytek amyloidowych (tzw. blaszek starczych), głównych odpowiedzialnych za pojawienie się alzheimera.

Zobacz także: To dentysta może pomóc wykryć chorobę Alzheimera

Około 550-650 tys. Polaków cierpi na choroby otępienne, z czego 60-65 proc. przypadków stanowi alzheimer. W 2023 roku zanotowano 366 tys. przypadków tej choroby i pokrewnych. W obliczu postępującego starzenia się społeczeństwa te statystyki będą rosły. Stąd tak wielka potrzeba wprowadzenia skutecznych medycznych rozwiązań na choroby otępienne.

Środki lecznicze są tak ważne, ponieważ choroba znacznie utrudnia codzienne funkcjonowanie. Jest dużym wyzwaniem dla samego pacjenta, ale i bliskich. Wśród najczęstszych objawów wymienia się: zaniki pamięci, problemy z mową, dezorientację w czasie i w miejscu, kłopoty ze znajdywaniem rzeczy, zmiany nastroju, spowolnienie ruchowe, wycofanie z życia społecznego i zawodowego.

Magdalena Pietras, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła: Onet.pl Pacjent.gov.pl