Władze Hiszpanii ostrzegają turystów. Wysokie ryzyko groźnej choroby

Między styczniem a końcem lipca 2025 roku w Katalonii odnotowano 88 incydentów związanych z atakami zwierząt, z czego aż 22 dotyczyło nietoperzy. Co więcej, w tym roku aż 63 proc. przypadków wymagało interwencji medycznej ze względu na ryzyko zakażenia wścieklizną.

Szczyt zachorowań i pogryzień obserwuje się latem – w czerwcu, lipcu i sierpniu, kiedy region odwiedzają miliony turystów.

Wścieklizna przenosi się przez ugryzienie, zadrapanie lub bliski kontakt z zakażonym zwierzęciem. Wystarczy, aby ślina chorego osobnika dostała się do błon śluzowych – np. przez lizanie okolic oczu czy ust.

Objawy choroby mogą pojawić się dopiero po kilku tygodniach od ekspozycji, ale gdy już wystąpią, leczenie jest praktycznie niemożliwe. Wścieklizna w fazie objawowej niemal zawsze kończy się śmiercią.

Dlatego każda osoba, która miała kontakt z nietoperzem lub innym podejrzanym zwierzęciem, powinna natychmiast umyć ranę wodą z mydłem i zgłosić się do lekarza. W wielu przypadkach stosuje się profilaktykę poekspozycyjną, czyli szczepionkę i surowicę przeciw wściekliźnie.

Katalonia oficjalnie nie jest obszarem endemicznym dla wścieklizny naziemnej – oznacza to, że psy, koty czy fretki nie stanowią zagrożenia, tak jak w wielu innych częściach świata. Sporadycznie jednak stwierdza się obecność wirusa u nietoperzy.

W przeciwieństwie do regionów Azji, Afryki, Ameryki Centralnej i Południowej, gdzie wścieklizna jest powszechnie przenoszona przez psy, w Hiszpanii to właśnie nietoperze są głównym źródłem problemu.

Brytyjska NHS oraz Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) przypominają, że osoby podróżujące do krajów o wysokiej zachorowalności – zwłaszcza tam, gdzie dostęp do opieki medycznej może być ograniczony – powinny rozważyć szczepienie ochronne przed wyjazdem. Dotyczy to szczególnie turystów planujących intensywne aktywności na świeżym powietrzu lub kontakt ze zwierzętami. Warto pamiętać, że ryzyko zakażenia wirusem istnieje również w Polsce.

- Ryzyko zachodzi też w przypadku dzikich kotów, które dokarmiamy, a które mogą nas podrapać czy ugryźć. Zresztą takich przypadków mamy całkiem sporo, może nawet więcej niż przypadków pokąsania przez psy – ostrzegała w rozmowie z WP abcZdrowie prof. Joanna Zajkowska z Kliniki Chorób Zakaźnych i Neuroinfekcji Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku.

Zobacz także: Jedyna osoba na świecie, która przeżyła wściekliznę bez szczepienia. Kiedy wykryto chorobę, było już za późno

Według danych WHO wścieklizna powoduje rocznie około 59 tys. zgonów na całym świecie, z czego ponad 95 proc. przypadków występuje w Afryce i Azji. Najczęściej źródłem zakażenia są bezpańskie psy. W Europie choroba występuje rzadko, głównie w postaci pojedynczych przypadków u nietoperzy.

- Objawy wścieklizny są wręcz potworne – obejmują głównie dolegliwości związane z określonymi uszkodzeniami w ośrodkowym układzie nerwowym. Najbardziej charakterystyczny dla wścieklizny jest wodowstręt. Człowiek chory, któremu podaje się szklankę wody, odruchowo odwraca się, unika jej ze wstrętem, z obrzydzeniem – tłumaczył w rozmowie z portalem WP abcZdrowie prof. dr hab. Marcin Bańbura, wirusolog, dyrektor Instytutu Medycyny weterynaryjnej SGGW w Warszawie.

Eksperci podkreślają kilka podstawowych zasad:

• nie dotykać nietoperzy, nawet jeśli wyglądają na ranne lub martwe,

• unikać kontaktu z bezpańskimi psami i kotami podczas podróży,

• w razie pogryzienia natychmiast umyć ranę i udać się do lekarza,

• rozważyć szczepienie przeciw wściekliźnie przed wyjazdem w rejony o dużym ryzyku.

W Katalonii apel władz jest jednoznaczny: nietoperzy nie należy podnosić ani przemieszczać samodzielnie – należy wezwać odpowiednie służby.

- Trzeba mieć ciągle z tyłu głowy niebezpieczeństwo zakażenia – dotyczy to nie tylko właścicieli domowych zwierząt, jak psy i koty, ale też osób, które są amatorami pieszych wycieczek po lesie. Nosicielami wirusa mogą być lisy, jenoty, ale nawet i sarny – podsumował prof. Bańbura.

Dominika Najda, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. WHO
2. NHS