Wosk spożywczy – czy można go jeść? I gdzie najczęściej się go stosuje?

Wosk spożywczy to substancja, którą pokrywa się wybrane produkty spożywcze, aby zabezpieczyć je przed wysychaniem, uszkodzeniami i utratą świeżości. Choć może brzmieć sztucznie, wiele wosków ma pochodzenie naturalne, najczęściej roślinne lub pszczele. Stosuje się je głównie w formie jadalnej powłoki ochronnej.

Najczęściej spotykane rodzaje to:

• E901 - wosk pszczeli, naturalny, wytwarzany przez pszczoły,
• E903 - wosk karnauba, pozyskiwany z liści palmy rosnącej w Brazylii,
• E904 - szelak, produkowany przez owady żyjące na drzewach w Azji.

Wszystkie te substancje są uznane za dodatki do żywności i dopuszczone do stosowania w Unii Europejskiej oraz wielu innych krajach. Nie mają smaku ani zapachu, a ich zadaniem jest ochrona, a nie wpływ na wartości odżywcze. Woski znajdziemy głównie na produktach, które mają wyglądać atrakcyjnie i dłużej zachować świeżość. Najczęściej nie da się ich dostrzec, a tym bardziej rozpoznać bez sprawdzenia etykiety.

Wosk spożywczy najczęściej spotykamy tam, gdzie liczy się wygląd i trwałość produktu. Choć rzadko pojawia się w składzie jako wyraźny składnik to jest obecny w wielu popularnych produktach, często bez naszej świadomości.

Najbardziej oczywistym przykładem są owoce z importu, zwłaszcza jabłka, cytrusy, mango i awokado. Pokrycie ich woskiem pomaga zatrzymać wilgoć i opóźnia proces psucia. Dzięki temu owoce wyglądają świeżo nawet po wielu dniach transportu i przechowywania. Charakterystyczny połysk to zazwyczaj efekt takiej właśnie powłoki.

Wosk stosuje się też w serach dojrzewających, zwłaszcza tych z twardą skórką, takich jak parmezan, gouda i cheddar. Chroni je to przed wysychaniem i rozwojem pleśni.

Znajdziemy go również w słodyczach, takich jak drażetki, lukrecje, gumy do żucia oraz niektóre wypieki. Tam odpowiada za połysk, trwałość i zapobieganie sklejaniu się produktów. W przypadku żywności paczkowanej często pełni funkcję czysto techniczną, choć rzadko jest w świadomości konsumenta.

Większość wosków spożywczych dopuszczonych do użytku w żywności jest uznana za bezpieczną. Oznacza to, że można je jeść, o ile spożywane są w niewielkich ilościach i zgodnie z normami ustalonymi przez instytucje takie jak EFSA (Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności) czy FDA.

Naturalne woski, takie jak pszczele, karnauba czy szelak, nie są trujące i nie wchłaniają się w przewodzie pokarmowym tylko przechodzą przez organizm praktycznie bez zmian. Jednak to, że są jadalne, nie oznacza, że organizm ma z nich jakiekolwiek korzyści.

U osób z wrażliwym układem trawiennym lub alergiami mogą pojawić się łagodne dolegliwości, np. uczucie ciężkości, wzdęcia lub reakcje skórne. Dlatego niektórzy decydują się na obieranie owoców lub bardzo dokładne mycie ich powierzchni. Warto też pamiętać, że nie wszystkie woski są naturalne, niektóre mogą mieć pochodzenie syntetyczne i zawierać domieszki innych substancji.

W codziennej diecie spożycie niewielkiej ilości wosku uznaje się za bezpieczne, ale przy dużym udziale przetworzonej żywności warto być bardziej uważnym.

Wosk spożywczy jest niewidoczny, bezwonny i bez smaku, dlatego trudno zauważyć jego obecność bez dokładnego przyjrzenia się produktowi. Najłatwiej rozpoznać go po nienaturalnym połysku na powierzchni owocu, warstwie ochronnej na skórce lub nietypowej śliskości przy dotyku.

Dotyczy to szczególnie jabłek, cytryn, pomarańczy, mango i papryki, ponieważ jeśli owoc lśni jakby był polakierowany, prawdopodobnie został powleczony warstwą wosku. Podobnie z niektórymi serami dojrzewającymi, których twarda skórka nie przypomina już naturalnej konsystencji produktu, a bardziej przypomina cienką skorupkę.

Informacji o powłoce można też szukać na etykiecie, ponieważ czasem znajdziesz tam określenia takie jak "jadalna powłoka woskowa", "konserwowana woskiem" lub oznaczenia typu E901, E903, E904. Niestety, nie każdy producent ma obowiązek zamieszczania takiej informacji, szczególnie w przypadku produktów luzem.

Wątpliwości budzą nawet owoce ekologiczne, które zazwyczaj nie są woskowane, ale warto upewnić się, czy faktycznie nie były dodatkowo zabezpieczane, np. na etapie transportu.

Zwykła woda nie usuwa skutecznie wosku spożywczego. Powłoka ta została zaprojektowana tak, by chronić produkt przed wilgocią, więc jest odporna na spłukiwanie. Mycie pod bieżącą wodą może usunąć część zabrudzeń, ale nie zmywa warstwy ochronnej, zwłaszcza jeśli wosk był nałożony na gorąco lub zawiera dodatki olejowe. Jeśli chcesz się go pozbyć, lepiej sięgnąć po domowe sposoby.

Skuteczne będzie krótkie namoczenie owoców w ciepłej wodzie z dodatkiem sody oczyszczonej, octu jabłkowego lub kwasku cytrynowego, a następnie ich dokładne wyszorowanie szczoteczką i opłukanie. Pomaga też sparzenie wrzątkiem, choć nie wszystkie produkty dobrze to znoszą. Jeśli mimo wszystko chcesz mieć pewność, że unikasz wosków, najlepiej obierać owoce ze skórki lub wybierać te z upraw ekologicznych, gdzie ich stosowanie jest znacznie ograniczone.

Wosk spożywczy to dodatek, który często trafia na nasze talerze niezauważony. Pokrywa owoce, sery i słodycze, aby poprawić ich wygląd i trwałość, ale jednocześnie budzi pytania o bezpieczeństwo. Choć większość stosowanych wosków jest naturalna i uznana za jadalną, nie każdy organizm dobrze je toleruje. Dobrze wiedzieć, gdzie kryją się woski, jak je rozpoznać i jak skutecznie usuwać, jeśli zależy nam na bardziej naturalnej diecie.

Źródła

1. NaukaJedzenia.pl