Zapalenie okołoustne skóry – przyczyny, objawy i leczenie

Zapalenie okołoustne to choroba, którą najczęściej rozpoznaje się u kobiet, zarówno nastolatek, jak i pań dojrzałych. Zmiany skórne wokół ust stanowią zarówno problem dermatologiczny, jak i estetyczny.

Jakie są przyczyny okołoustnego zapalenia skóry

Etiologia choroby nie jest w pełni poznana, niemniej uważa się, że za zapalenie okołoustne jest skutkiem stosowania miejscowych glikokortykosteroidów. Za zmiany skórne wokół ust mogą odpowiadać zarówno preparaty stosowane na skórę twarzy, jak i doustne leki sterydowe oraz inhalatory sterydowe przyjmowane w trakcie leczenia innej choroby.

Według specjalistów na rozwój choroby wpływa również:

• zaburzona mikroflora skóry,
• dysfunkcja bariery naskórkowej,
• podrażnienie mieszków włosowych wskutek stosowania nieodpowiednich preparatów nawilżających, zaniedbania higieniczne – niemycie twarzy, oczyszczanie jej nieodpowiednimi kosmetykami,
• bardzo tłusta lub bardzo sucha skóra twarzy, 
• ekspozycja na promieniowanie ultrafioletowe,
• obecność pasożytów skórnych (np. nużeńca ludzkiego), 
• AZS, alergie,
• infekcja grzybicza i bakteryjna, 
• używanie pasty do zębów z fluorem,
• zmiany hormonalne,
• niedobory pokarmowe (zwłaszcza niedobór witamin z grupy B oraz żelaza czy cynku),
• przyjmowanie niektórych leków (np. antykoncepcji hormonalnej),
• choroby ogólnoustrojowe lub immunologiczne,
• nieumiejętne usuwanie zarostu przez mężczyzn i powstające wskutek tego mikrourazu.

Zaostrzenia choroby obserwuje się latem, w okresie przedmiesiączkowym oraz w przypadku rozpoznania trądziku pospolitego. Nie stwierdza się podłoża genetycznego choroby.

Zapalenie skóry wokół ust objawia się wysypką o charakterze grudkowo-rumieniowym, która sprawia ból. Niekiedy pojawiają się także ropne krostki oraz czerwone, suche i łuszczące się plamy. Zmianom skórnym może towarzyszyć pieczenie skóry i uczucie ściągnięcia skóry.

Wypryski mogą pojawić się nie tylko wokół ust z pominięciem okolic czerwieni wargowej, ale i na brodzie i w okolicy okołooczodołowej. Zdarza się, że zajmują okolice nosa. Zwykle zmiany skórne są zgrupowane symetrycznie i utrzymują się przez dłuższy czas.

W przypadku pojawienia się objawów wskazujących na zapalenie okołoustne, zalecana jest wizyta u dermatologa.

Rozpoznanie zapalenia okołoustnego jest możliwe na podstawie obrazu klinicznego skóry (stwierdzenie typowych zmian skórnych, to jest wykwitów rumieniowo-grudkowych w okolicy okołoustnej) oraz wywiadu z pacjentem (kluczowa jest informacja o stosowaniu w okresie poprzedzającym pojawienie się zmian kremów sterydowych, czyli miejscowych glikokortykosteroidów). W przypadkach mniej charakterystycznych konieczne może być pobranie wycinka skóry podczas biopsji i poddanie go badaniu histopatologicznemu.

Leczenie choroby wymaga zaprzestania stosowania miejscowych glikokortykosteroidów oraz rozpoczęcie terapii miejscowej lub doustnej. Wyeliminowanie czynników potencjalnie wywołujących i zaostrzających chorobę, w tym kosmetyków mogących potencjalnie podrażniać lub uczulać (ponieważ zawierają środki konserwujące, substancje zapachowe), odgrywa najważniejszą rolę.

Ważne jest również stosowanie pielęgnacji emolientami (preparatami nawilżająco-natłuszczającymi). Bardzo ważne jest, by pamiętać, by zmian skórnych nie drapać, ponieważ skóra ulegnie uszkodzeniu i większemu podrażnieniu.

W leczeniu choroby sprawdzą się zarówno leki bez recepty (w lżejszych stanach). W przypadku cięższych postaci okołoustnego zapalenia skóry dermatolog może przepisać antybiotyki z grupy tetracyklin podawane doustnie lub miejscowo na zmiany skórne, a także inhibitory kalcyneuryny. Rozważa się także doustną izotretynoinę w przypadku zmian opornych na leczenie.

Długość leczenia zależy od stopnia zaawansowania zmian skórnych wokół ust. Zdarza się, że trwa kilka tygodni. Zmiany skórne zwykle znikają, nie pozostawiając blizn. Niestety dolegliwość może okazać się przewlekła i wymagać stałej kontroli dermatologicznej.