Zmniejsza apetyt, pomaga schudnąć. To lek znany od lat

Badacze ze Stanford Medicine i Harvard Medical School przyjrzeli się mechanizmowi, który może wyjaśniać, dlaczego osoby przyjmujące metforminę czasami tracą na wadze. Wyniki ich badań opublikowano w czasopiśmie "Nature Metabolism".

Kluczową rolę może odgrywać cząsteczka o nazwie Lac-Phe, która powstaje w organizmie m.in. po intensywnym wysiłku fizycznym. Związek ten został opisany przez naukowców ze Stanford Medicine w 2022 r. Powstaje z mleczanu, produkowanego podczas pracy mięśni, oraz aminokwasu fenyloalaniny.

Lac-Phe oddziałuje na ośrodki regulujące apetyt i może sprawiać, że po intensywnym treningu odczuwamy mniejszy głód. Badania sugerują, że podobny mechanizm może uruchamiać także metformina. – Do tej pory nie było jasne, w jaki sposób metformina przepisana w celu kontrolowania poziomu cukru we krwi wpływa również na utratę wagi – powiedział kierujący badaniami dr Jonathan Long.

– Teraz wiemy, że działa w ten sam sposób, co energiczne ćwiczenia, aby zmniejszyć głód. Zrozumienie, w jaki sposób te ścieżki są kontrolowane, może prowadzić do realnych strategii obniżania masy ciała i poprawy zdrowia milionów ludzi – dodał.

Naukowcy przeprowadzili doświadczenia na otyłych myszach laboratoryjnych. Po podaniu metforminy u zwierząt wzrastało stężenie Lac-Phe we krwi. Myszy zaczynały również jeść mniej niż zwierzęta z grupy kontrolnej. W ciągu dziewięciu dni straciły średnio około 2 gramów masy ciała. Co istotne, gdy badacze zablokowali u zwierząt możliwość wytwarzania Lac-Phe, efekt zmniejszonego apetytu i utraty masy ciała zanikał.

Metformina zwiększa wykorzystanie glukozy i może również sprzyjać powstawaniu mleczanu, dlatego – jak wyjaśniają autorzy pracy – była naturalnym kandydatem do zbadania jej związku z Lac-Phe. – Istnieje ścisły związek pomiędzy produkcją Lac-Phe a wytwarzaniem mleczanu – tłumaczył Long. – Kiedy zrozumieliśmy tę zależność, zaczęliśmy myśleć o innych aspektach metabolizmu mleczanu.

Badacze sprawdzili następnie próbki osocza pobrane od osób z cukrzycą typu 2 przed rozpoczęciem leczenia metforminą oraz po 12 tygodniach terapii. Po zastosowaniu leku poziom Lac-Phe był wyraźnie wyższy.

Podobne wyniki uzyskano podczas analizy danych 79 uczestników dużego, wieloetnicznego badania dotyczącego miażdżycy. Osoby przyjmujące metforminę miały więcej Lac-Phe we krwi niż badani, którzy nie stosowali tego leku.

– Wielkość wpływu metforminy na produkcję Lac-Phe u myszy była taka sama lub większa niż to, co obserwowaliśmy wcześniej podczas ćwiczeń – powiedział Long. Jak zaznaczył, po podaniu dawki odpowiadającej ilościom stosowanym u ludzi stężenie związku utrzymywało się na wysokim poziomie przez wiele godzin.

U części osób leczonych metforminą w pierwszym roku terapii obserwuje się umiarkowany spadek masy ciała, wynoszący około 2–3 proc. Jest to znacznie mniej niż w przypadku niektórych nowszych leków stosowanych w leczeniu otyłości, m.in. preparatów zawierających semaglutyd.

Metformina jest przede wszystkim lekiem wykorzystywanym w leczeniu cukrzycy typu 2 i nie powinna być stosowana na własną rękę wyłącznie w celu redukcji masy ciała. Nowe odkrycie może jednak pomóc naukowcom lepiej zrozumieć mechanizmy regulujące głód i metabolizm. – Fakt, że metformina i ćwiczenia wpływają na masę ciała w ten sam sposób, jest zarówno dziwny, jak i interesujący – podkreślił Long.

Zdaniem badaczy szczególnie interesujące jest również to, że Lac-Phe powstaje w komórkach nabłonka jelit. Może to wskazywać na ważną rolę komunikacji między jelitami a mózgiem w kontroli apetytu. Naukowcy liczą, że poznanie tego mechanizmu w przyszłości pomoże w opracowaniu nowych metod leczenia otyłości i zaburzeń metabolicznych.

Źródło: Polska Agencja Prasowa