Zwalcza trądzik i grzybicę, zbija cholesterol. Rośnie w wielu ogrodach

Mahonia pospolita pochodzi z Ameryki Północnej, gdzie od wieków stanowiła ważny element medycyny ludowej rdzennych Amerykanów. Indianie stosowali ją jako skuteczny środek przyspieszający gojenie ran, owrzodzeń oraz łagodzący dermatozy. Stosowano ją głównie zewnętrznie w formie okładów, chociaż odwary z korzeni sporadycznie służyły do leczenia dolegliwości żołądkowych.

Gatunek został szerzej spopularyzowany przez Bernarda McMahona (1775-1816), amerykańskiego ogrodnika irlandzkiego pochodzenia, któremu zawdzięcza swoją nazwę.

Najważniejszym związkiem czynnym jest berberyna, alkaloid o silnym działaniu antyseptycznym, przeciwzapalnym i metabolicznym. Zawiera także dwa inne istotne alkaloidy: berbaminę i palmatynę; a ponadto fenole, polifenole oraz żywice.

Skład biochemiczny różni się zależnie od części rośliny - największe stężenie alkaloidów występuje w korzeniach oraz pędach. Z kolei owoce, będące najczęstszym surowcem kulinarnym, są wolne od toksycznych ilości alkaloidów i obfitują w pektyny, kwasy organiczne (głównie jabłkowy i cytrynowy), garbniki oraz witaminy A i C.

Mahonię pospolitą wykorzystuje się zewnętrznie (na dolegliwości skórne) w formie okładów i płukanek, a także wewnętrznie (napary z owoców, odwary z korzeni do picia). Oprócz tego można spożywać różnorodne przetwory z owoców, np. soki i nalewki. Ze względu na wysoką kwasowość ich profil smakowy bywa porównywany do wyrobów z rokitnika.

Najważniejsze właściwości lecznicze mahonii pospolitej:

• Zwalczanie infekcji skórnych. Dzięki obecności berberyny wykazuje silne działanie przeciwbakteryjne. Skutecznie hamuje namnażanie bakterii Cutibacterium acnes (odpowiedzialnych za rozwój trądziku pospolitego) oraz wykazuje działanie grzybobójcze, wspomagając leczenie grzybic skóry.
• Wsparcie układu krążenia. Substancje czynne zawarte w roślinie pomagają regulować ciśnienie tętnicze, profil lipidowy oraz działają wspomagająco przy arytmii serca.
• Regulacja glikemii. Berberyna jest ceniona za zdolność do uwrażliwiania tkanek na insulinę i stabilizowania poziomu cukru we krwi.
• Detoksykacja i metabolizm. Poprawia perystaltykę jelit, wspomaga trawienie i przyspiesza usuwanie szkodliwych produktów przemiany materii, przez co może stanowić wsparcie przy diecie redukcyjnej.
• Potencjał antyoksydacyjny. Jako silny przeciwutleniacz neutralizuje wolne rodniki, opóźniając starzenie komórkowe.
• Wsparcie dróg żółciowych. Stymuluje wydzielanie żółci, pomagając w schorzeniach pęcherzyka żółciowego i niestrawności tłuszczów.
• Łagodzenie zaburzeń miesiączkowych. Pomaga w regulacji cyklu i kontrolowaniu nadmiernych krwawień.

Stosowanie mahonii pospolitej wymaga rozwagi. Zawarte w korzeniach alkaloidy przyjmowane w nadmiarze mogą wywołać podrażnienia przewodu pokarmowego, nudności i biegunkę.

Kobiety w ciąży bezwzględnie nie powinny przyjmować preparatów z mahonii, ponieważ berberyna może stymulować skurcze macicy oraz negatywnie wpływać na rozwój płodu. Suplementacji powinny unikać także matki karmiące piersią oraz osoby z ciężkimi schorzeniami wątroby. Ponieważ berberyna wpływa na metabolizm wątrobowy wielu leków, pacjenci przyjmujący stałą farmakoterapię powinni każdorazowo skonsultować kurację z lekarzem.

Źródła:

1. NIH, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15476315/
2. NLM, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10830684/