Badania w astmie

Co roku coraz więcej osób zapada na astmę. Można powiedzieć, że jest ona chorobą cywilizacyjną. Są osoby, które cierpią na nią nie zdając sobie z tego sprawy. Aby ją właściwie leczyć, niezbędne są odpowiednie badania w astmie, które pomogą ją zdiagnozować. Wśród badań wykonywanych w diagnostyce astmy oskrzelowej można wyróżnić: badanie podmiotowe, czyli wywiad, oraz badania przedmiotowe, do których zalicza się badanie fizykalne i badania pomocnicze (czynnościowe, immunologiczne i laboratoryjne).

Spis treści:
  1. 1. Wywiad lekarski przy podejrzeniu astmy
  2. 2. Badanie przedmiotowe w astmie
  3. 3. Badania pomocnicze w astmie
    1. 3.1. Spirometria
    2. 3.2. Szczytowy przepływ wydechowy (PEF)
    3. 3.3. Badania immunologiczne
    4. 3.4. Badania z krwi

1. Wywiad lekarski przy podejrzeniu astmy

Wywiad ma bardzo duże znaczenie w diagnostyce astmy. Objawy zgłaszane przez chorego, takie jak napady duszności, świszczącego oddechu, uczucie „gry w piersiach”, ściskanie w klatce piersiowej, a także sezonowość ich występowania, ułatwiają postawienie właściwego rozpoznania. Ważne jest w jakich okolicznościach wystąpił taki napad (np. po kontakcie z alergenem, po wysiłku fizycznym, w spoczynku, o jakiej porze dnia), a także po jakim czasie wycofały się objawy, czy spontanicznie, czy pod wpływem leczenia. Także dodatni wywiad rodzinny w kierunku astmy i chorób atopowych stanowi ważną informację dla lekarza.

2. Badanie przedmiotowe w astmie

Astma poza okresami zaostrzeń może przebiegać zupełnie bezobjawowo. W badaniu przedmiotowym układu oddechowego u chorego w okresie między napadami można nie stwierdzić żadnych nieprawidłowości. W zaostrzeniu astmy można u chorego zaobserwować duszność wydechową, świszczący oddech, który świadczy o obturacji oskrzeli i utrudnionym przepływie powietrza przez drogi oddechowe, a także zwiększony wysiłek oddechowy i wzmożone napięcie mięśni wspomagających oddychanie. Świszczący oddech oraz świsty słyszane nad polami płucnymi przy osłuchiwaniu klatki piersiowej są bardzo charakterystycznym objawem astmy, ale w ciężkich napadach mogą w ogóle nie występować. O ciężkości zaostrzenia choroby u tych chorych świadczą inne, często występujące objawy: bardzo silna duszność utrudniająca mówienie, zaburzenia świadomości, sinica, przyspieszone bicie serca, wdechowe ustawienie klatki piersiowej i zaciąganie przestrzeni międzyżebrowych.

3. Badania pomocnicze w astmie

Ocena nasilenia objawów u chorych z astmą, zarówno przez lekarza, jak i samych chorych, może być trudna i niedokładna. Badania dodatkowe, szczególnie badania czynnościowe, takie jak badanie spirometryczne, pozwalają w bezpośredni sposób ocenić ograniczenie przepływu powietrza przez drogi oddechowe i odwracalność tych zaburzeń.

3.1. Spirometria

Badanie spirometryczne umożliwia ocenę drożności oskrzeli. Przed jego wykonaniem chory powinien zostać odpowiednio pouczony, w jaki sposób przygotować się do badania oraz jak poprawnie wykonać natężony wydech. Podczas badania chory ma zaciśnięty nos i oddycha przez ustnik głowicy spirometru. Parametry czynnościowe układu oddechowego mierzone za pomocą spirometru, które są najbardziej przydatne w rozpoznaniu astmy, to:

  • natężona objętość wydechowa pierwszosekundowa (FEV1) – jest to objętość powietrza usunięta z płuc w czasie pierwszej sekundy natężonego wydechu, który następuje po maksymalnym wdechu;
  • natężona pojemność życiowa (FVC) – w ten sposób określa się objętość powietrza usuniętą z płuc podczas całego natężonego wydechu następującego po maksymalnym wdechu.

Wyliczany jest również stosunek FEV1 do FVC wyrażany w procentach FVC (tzw. wskaźnik Tiffeneau), który jest przydatny przy ocenie obturacji oskrzeli.

Wynik badania jest określany w odniesieniu do wartości należnych dla wieku, płci i wzrostu w danej populacji.

W diagnostyce astmy wykonuje się również tzw. próbę rozkurczową. Polega ona na wykonaniu badania spirometrycznego przed i po inhalacji leku rozkurczającego oskrzela i ocenie zmiany FEV1. Wzrost FEV1 po inhalacji leku o więcej niż 12% świadczy o odwracalności obturacji oskrzeli i przemawia za rozpoznaniem astmy.

Badanie spirometryczne można także wykorzystać do pomiaru nadreaktywności oskrzeli w tzw. próbie prowokacyjnej. Badanie wykonuje się przed i po inhalacji takich substancji jak histamina lub metacholina i ocenia się zmianę wentylacji płuc pod wpływem stopniowo zwiększanej dawki substancji. U osób chorych na astmę już małe dawki metacholiny lub histaminy spowodują obturację oskrzeli, co ujawni się w postaci spadku parametrów wentylacji.

3.2. Szczytowy przepływ wydechowy (PEF)

Jest to badanie, które chory może wykonywać samodzielnie przy pomocy przenośnego urządzenia – pikflometru. Oddychając przez ustnik pikflometru, chory wykonuje możliwie najgłębszy wdech, a następnie gwałtowny wydech. Pomiar należy wykonać przynajmniej 3 razy, a za wynik przyjmowana jest najwyższa uzyskana wartość PEF. Pomiarów dokonuje się 2 razy dziennie:

  • rano, przed inhalacją leku rozkurczającego oskrzela (wartość minimalna, PEFmin);
  • wieczorem, przed udaniem się na spoczynek (wartość maksymalna, PEFmax).

Dobową zmienność PEF oblicza się dzieląc różnicę (PEFmax – PEFmin) przez wartość maksymalną lub średnią. Wynik podawany jest w procentach. Monitorowanie PEF ułatwia chorym wczesne rozpoznanie objawów zaostrzenia choroby. Pomiar PEF przy pomocy pikflometru wykorzystywany jest również w diagnostyce astmy w podstawowej opiece zdrowotnej.

3.3. Badania immunologiczne

Badania wykrywające alergię są mało przydatne do rozpoznania astmy, mogą natomiast pomóc zidentyfikować przyczynę choroby i czynnik wyzwalający napady. Podstawową metodą wykrywania alergii są alergenowe testy skórne. Dodatni wynik jednak nie musi świadczyć o alergicznym podłożu choroby, ponieważ u części osób z alergią na określone czynniki nie występują objawy astmy.

3.4. Badania z krwi

W ciężkich zaostrzeniach choroby duże znaczenie ma wykonanie badania pulsoksymetrycznego i gazometrycznego krwi tętniczej. Pulsoksymetria jest metodą nieinwazyjną. Polega na przezskórnym badaniu wysycenia hemoglobiny tlenem i służy do wczesnego wykrywania i monitorowania niewydolności oddechowej. Gazometria krwi jest inwazyjną metodą służącą do wykrywania i monitorowania zaburzeń równowagi kwasowo – zasadowej w organizmie, oraz do wykrywania niewydolności oddechowej, kiedy istnieje jej podejrzenie (wystepuje duszność, sinica) i monitorowania jej leczenia. Do badania wykorzystuje się najczęściej krew tętniczą.

Bibliografia

  • Osiadło G., Badania czynnościowe w diagnostyce układu oddechowego, AWF Katowice, Katowice 2002, ISBN 83-87478-46-6
  • Kabata J., Kalinowski L., Szczepańska-Konkel M., Angielski S. Badania laboratoryjne w codziennej praktyce - wartości referencyjne i interprertacje, Makmedia, Gdańsk 2005 , ISBN 83-88322-18-4
  • Kokot F. Diagnostyka różnicowa objawów chorobowych, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 978-83-200-3295-6
  • Droszcz W. (red.), Choroby płuc. Diagnostyka i terapia, Urban & Partner, Wrocław 1999, ISBN 83-85842-04-7
Porozmawiaj o tym na Forum Zdrowie »
Lubię to!
0
Komentarze
Wyloguj

Porady ekspertów

Wartości referencyjne FEV: jakie powinny być?

Zakupiłam dla dziecka pikflometr Piko6. Trzeba ustawić w nim wartości referencyjne FEV1 lub...

 Redakcja abcZdrowie Porady udziela Redakcja abcZdrowie Redakcja abcZdrowie.pl to zespół doświadczonych i zaangażowanych osób, z których wielu to eksperci z dziedziny medycyny, dla których dbałość o zdrowie to priorytet.

Artykuły Badania w astmie

Co to jest PEF?
Badania w astmie Co to jest PEF?

Szczytowy przepływ wydechowy (peak expiratory flow – PEF) to największa szybkość przepływu powietrza przez drogi oddechowe (mierzona w litrach na minutę). Pomiaru PEF dokonuje się przy pomocy pikflometru. Badanie polega na gwałtownym, maksymalnym i...

Badania w astmie Pikflometr

Pikflometr to urządzenie stosowane w astmie oskrzelowej, inaczej astmie bronchitowej, które umożliwia zbadanie przepływu powietrza w drogach oddechowych. Wykorzystuje do tego wskaźnik PEF, tj. wskaźnik szybkości wydychania powietrza po głębokim...

Pojemność płuc
Badania w astmie Pojemność płuc

Spirometria jest badaniem polegającym na pomiarze objętości i pojemności płuc. Do przeprowadzenia badania korzysta się z urządzenia nazywanego spirometrem. Dzięki spirometrii można określić, czy płuca pracują prawidłowo, a organizm otrzymuje wystarczającą...

Badania w astmie Badania diagnostyczne w astmie

Astma jest chorobą przewlekłą utrudniającą oddychanie. Objawy astmy to męczący kaszel, ostre duszności, świszczący oddech. Choroba wymaga monitorowania. W tym celu stosuje się głównie testy czynnościowe układu oddechowego, czyli badanie...

Pulsoksymetria i gazometria krwi tętniczej
Badania w astmie Pulsoksymetria i gazometria krwi tętniczej

Zdiagnozowanie astmy dla osoby chorej oznacza rozpoczęcie długotrwałego procesu leczenia, który właściwie się nie kończy. Osoba cierpiąca na astmę musi nauczyć się żyć ze swoją chorobą i kontrolować jej objawy. Niezwykle przydatne są przy tym...

Badania w astmie Test kontroli astmy

Astma oskrzelowa jest chorobą przewlekłą o zmiennym przebiegu i stopniu nasilenia. Z tego powodu tak ważna jest odpowiednia kontrola nasilenia choroby i ewentualna modyfikacja leczenia. W tym celu stosuje się kliniczne testy kontroli astmy i badania...

Badania w astmie Badania diagnostyczne w astmie

Astma jest chorobą przewlekłą utrudniającą oddychanie. Objawy astmy to męczący kaszel, ostre...

Dieta w astmie
Profilaktyka astmy Dieta w astmie

Dieta w astmie może ułatwić lub utrudnić leczenie i zapobieganie atakom. Za pomocą zdrowej...

Leczenie astmy Leki wziewne w astmie

W ostatnim czasie możliwości leczenia wziewnego astmy oskrzelowej znacznie się rozszerzyły....

Filtry powietrza zapobiegają astmie u dzieci!
Profilaktyka astmy Filtry powietrza zapobiegają astmie u dzieci!

Jednym z największych zagrożeń dla małych alergików jest przebywanie w środowisku, w którym pali się papierosy. Stosowanie filtrów powietrza nie rozwiązuje niestety tego problemu.

Zdrowie Badania

Badania dodatkowe pomagają postawić lekarzowi diagnozę. Bez ich wykonania często trudno byłoby...

Badania w RZSOdtwórz wideo
Reumatoidalne zapalenie stawów Badania w RZS

Reumatoidalne zapalenie stawów wymaga różnych badań, aby móc postawić...

Badania w ciąży
Ciąża Badania w ciąży

Badanie prenatalne to badanie przeprowadzane w okresie rozwoju wewnątrzmacicznego (w czasie...

Badania dla cukrzyków
Cukrzyca Badania dla cukrzyków

Aby zdiagnozować cukrzycę lekarze przeprowadzają specjalne testy, przede wszystkim pomiar poziomu...

Badania Badania immunologiczne

Badania immunologiczne są to badania, w których ocenia się mechanizmy obronne układu...

Rak piersi Badania piersi

Rak piersi jest – według badań – najczęstszym nowotworem złośliwym diagnozowanym...

Badania Badania dopplerowskie

Badania dopplerowskie to rodzaj badań ultrasonograficznych. Są podstawowymi badaniami w diagnostyce...

pokaż 10 następnych
Zamknij Załóż konto
Zamknij Logowanie

Nie masz konta? Załóż teraz

Zapomniałem hasło Przypomnij hasło

Zamknij

Wypełnij swoje dane

Ryzyko schorzeń często zależne jest od płci, wieku i wykonywanego zawodu

Wiek determinuje zarówno ryzyko schorzeń, jak i rodzaj leczenia

Dzięki informacji o Twojej lokalizacji i ubezpieczeniu, będziemy mogli zaproponować Ci najlepszych specjalistów i kliniki zajmujące się Twoim problemem

-

Dane kontaktowe potrzebne są nam do powiadomienia Cię o odpowiedziach specjalistów

Akceptuję regulamin zadawania pytań.
Cofnij