Badanie płynu mózgowo-rdzeniowego

Badanie płynu mózgowo-rdzeniowego polega na pobraniu go przez wkłucie igły punkcyjnej do kanału kręgowego. Płyn poddawany jest ocenie pod względem właściwości fizycznych, chemicznych i biologicznych. Zmiany w płynie mózgowo-rdzeniowym pozwalają rozpoznać niektóre schorzenia ośrodkowego układu nerwowego i korzeni rdzeniowych.

Wskazania i przebieg badania płynu mózgowo-rdzeniowego

Badanie służy do rozpoznania zapalenia OUN lub przy podejrzeniach krwawień podpajęczynówkowych. Badanie należy wykonać przy chorobach ośrodkowego układu nerwowego: zapalenie opon mózgowych, krwotok podpajęczynówkowy, zapalenie rdzenia i korzeni rdzeniowych, stwardnienie rozsiane. Badanie płynu mózgowo-rdzeniowego jest wykonywane na zlecenie lekarza.

Płyn mózgowo-rdzeniowy (PMR) pobierany jest przez lekarza w ilości 5-8 ml z nakłucia lędźwiowego (między trzecim a czwartym kręgiem lędźwiowym) lub podpotylicznego (miedzy kręgiem obrotowym a kością potyliczną). Jest on cieczą wypełniającą komory mózgu oraz przestrzeń podpajęczynówkową wokół mózgu i rdzenia kręgowego. PMR jest przesączem osocza, dlatego zmiana składu osocza krwi bezpośrednio wpływa na jego skład.

Badanie układu nerwowego wymaga zgody pacjenta. Przed nakłuciem podpotylicznym należy ogolić skórę okolicy potylicznej. Pacjent w czasie badania leży na boku, z silnie wygiętym grzbietem, podkurczowymi kończynami dolnymi i zgiętym do przodu karkiem. Miejsce przeznaczone do wkłucia igły można znieczulić. Po zakończeniu pomiaru pobiera się kilka lub kilkanaście mililitrów płynu mózgowo-rdzeniowego. Po wyciągnięciu igły na miejsce wkłucia zakłada się jałowy opatrunek.

Zmiany w płynie mózgowo-rdzeniowym

Prawidłowy PMR jest przezroczysty i jego ciśnienie wynosi 80-200 mm H2O (gdy pacjent jest w pozycji leżącej). W stanach patologicznych może dojść do zmiany jego barwy:

  • żółte zabarwienie to tzw. ksantochromia, najczęściej jest to spowodowane obecnością bilirubiny, co świadczy o wylewie krwi do przestrzeni podpajęczynówkowej (w okresie nie dłuższym niż około 2 tygodnie) przed badaniem lub znacznej hiperbilirubinemii;
  • mleczno-żółte - jest to z reguły płyn ropny;
  • czerwone - wskazuje na obecność krwi;
  • zmętnienie różnego stopnia jest spowodowane obecnością dużej liczby komórek, bakterii lub zwiększonego stężenia białka.

Zaburzenia w ciśnieniu płynu mózgowo-rdzeniowego wywołane są różnymi czynnikami.
Wzrost ciśnienia PMR powodują:

  • guzy mózgu;
  • zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych;
  • zrosty opon mózgowo-rdzeniowych;
  • ciężkie urazy mózgu;
  • pęknięcia tętniaka mózgu;
  • znaczne niedotlenienie mózgu;
  • dożylny szybki wlew płynów izo- lub hipotonicznych.

Spadek ciśnienia PMR wywołany jest:

  • znacznym odwodnieniem;
  • wstrząsem;
  • znaczną hiperwentylacją;
  • hipotermią;
  • dożylnym szybkim wlewem płynów hipertonicznych.

Po badaniu płynu mózgowo-rdzeniowego, przez około godzinę od nakłucia pacjent powinien leżeć na brzuchu, a następnie może ułożyć się w pozycji na plecach, nie powinien podnosić głowy, za to pić dużo płynów po badaniu. Po badaniu układu nerwowego pacjent może odczuwać ból karku, głowy, mieć zawroty głowy i nudności. Objawy te wyraźnie nasilają się w pozycji siedzącej i stojącej. Po takim zabiegu należy leżeć w łóżku.

Przypisy
Lehmann-Horn F., Ludolph A. NEUROLOGIA - diagnostyka i leczenie, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-89581-50-7
Prusiński A. Neurologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3125-7
Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W., Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-137-2

Artykuły Badanie płynu mózgowo-rdzeniowego

Wodogłowie to z języka greckiego – hydrocephalus . Hydro znaczy „woda”, natomiast cephalus to „głowa”. Wodogłowie jest stanem nieprawidłowego nagromadzenia płynu mózgowo-rdzeniowego w jamach ...

Wodogłowie spowodowane jest zbyt dużym nagromadzeniem płynu w przestrzeni komorowej.

Zakażenie ośrodkowego układu nerwowego wywołuje poważne schorzenia i wymaga natychmiastowego leczenia. Ze względu na specyficzny charakter tego układu, objawy i przebieg zakażenia mogą być różne. ...

Aspergillus fumigatus (kropidlak) jest grzybem szeroko rozpowszechnionym w przyrodzie. Występuje szczególnie często w rozkładającej się materii organicznej, wodzie, glebie, na powierzchni roślin. ...

Borelioza ( Lyme borreliosis ) , nazywana inaczej choroba z Lyme ( Lyme disease ) lub też krętkowicą kleszczową jest najczęstszą, wielonarządową chorobą układową przenoszoną na ludzi lub zwierzęta ...

Diagnostyka boreliozy

Wągrzyca (tasiemczyca) jest to choroba pasożytnicza, wywołana zarażeniem larwą tasiemca uzbrojonego (Taenia solium). Inna nazwa choroby to cysticerkoza. Jest to choroba odzwierzęca. Występuje ...

Borelioza, inaczej choroba z Lyme, to choroba odkleszczowa, wywołana przez krętki z rodzaju Borrelia. W początkowym etapie choroby można nie zdołać zauważyć miejsca po ukąszeniu owada, a także ...

Bruceloza to zakaźna i przewlekła choroba bakteryjna, która jest znana także jako choroba Banga, gorączka skalna, gorączka maltańska, gorączka Rio-grande, gorączka kozia, gorączka falująca oraz ...

Guzy mózgu to wszelkie obce dla mózgu struktury, w tym nowotwory, których rozrost powoduje wzrost ciasnoty śródczaszkowej. Przykładami najczęstszych guzów pochodzenia nienowotworowego są: ropień ...

Glejaki usuwa się zwykle chirurgicznie (jeśli nie są zbyt naciekające), stosując także radio- i chemioterapię. Zdjęcie prezentuje glejaka u 28-letniego mężczyzny.

Znieczulenie jest szeregiem działań medycznych, które ma na celu wprowadzenie pacjenta w stan bezbolesności. Znieczulenie wykonuje lekarz anestezjolog, w niektórych przypadkach znieczulenie ...

Igły stosowane przy znieczuleniu lędźwiowym.

Białaczka albo leukemia to nowotwór układu krwiotwórczego, który charakteryzuje się ilościowymi i jakościowymi zmianami leukocytów (krwinek białych) w szpiku, krwi, śledzionie oraz węzłach ...

Transplantologia to nauka, która zajmuje się problemami przeszczepiania komórek, tkanek i narządów. Przeszczepy wykonywane są także w przypadku dzieci.<br />
<br />
W naszym kraju zajmuje się niemal wyłącznie Instytut Pomnik Centrum Zdrowia Dziecka. W 1984 roku wdrożono w nim program przeszczepiania nerek u dzieci, a w 1990 roku powstał program przeszczepiania wątroby.&nbsp; Ponadto rozwinięto także program przeszczepiania tych narządów od żywych spokrewnionych dawców oraz wprowadzono w czyn przeszczepianie wielonarządowe wątroby i nerki oraz jelit. Transplantologia we współczesnej medycynie jest metodą leczenia, która&nbsp; często skutkuje uratowaniem życia człowieka, dla którego zdawało się nie ma już ratunku. Takie zabiegi wykonuje się także w odniesieniu do najmłodszych pacjentów.<br />
<br />
Transplantologia jest jednym&nbsp; jeden z działów medycyny klinicznej. Jak wygląda ona u dzieci? O tym opowie prof. dr hab. Piotr Kaliciński - kierownik Kliniki Chirurgii Dziecięcej i Transplantacji Narządów w Instytucie „Pomnik - Centrum Zdrowia Dziecka" w Warszawie.

Terapia czaszkowo-krzyżowa, jedna z odmian techniki manualnej, stanowi skuteczną metodę zwalczania dolegliwości bólowych. Ta naturalna metoda leczenia z powodzeniem pomoże odzyskać nam pełnię sił. ...

Zapalenie opon mózgowych jest to proces zapalny obejmujący oponę miękką mózgu, który powoduje charakterystyczne zmiany w płynie mózgowo-rdzeniowym oraz kliniczny zespół oponowy. Ponadto proces ...

W przedstawionej sytuacji powstałe wybroczyny przyczyniły się do rozwinięcia gangreny, w wyniku której konieczne było amputowanie wszystkich kończyn u młodej pacjentki.

Obrażenia czaszki i mózgu to jedne z głównych przyczyn kalectwa i śmierci w młodszych grupach wiekowych. Mogą być spowodowane różnymi czynnikami, a następstwa zależą od prędkości i kierunku ...

Ślinianki, inaczej gruczoły ślinowe, należą do układu trawiennego i są odpowiedzialne za wydzielanie śliny. Człowiek posiada duże gruczoły ślinowe, a także kilkaset małych gruczołów rozsianych w ...

Objawy to znaczne powiększenie ślinianek przyusznych, podczas choroby pacjent odczuwa silny ból.

Znieczulenie jest szeregiem działań medycznych, które ma na celu wprowadzenie pacjenta w stan bezbolesności. Znieczulenie wykonuje lekarz anestezjolog, w niektórych przypadkach znieczulenie ...

Cewniki stosowane przy znieczuleniu zewnątrzoponowym.

Kalendarz szczepień jest to zbiór zaleceń specjalistów chorób zakaźnych, ustalany przez Główny Inspektorat Sanitarny. Zatwierdzony jest on przez Ministerstwo Zdrowia i publikowany jako Program ...

Dopiero od kilkunastu lat szczepienia masowe pozwalają uniknąć epidemii wielu chorób i jej śmiertelnych skutków. Obecnie propaguje się tworzenie tzw. odporności „zbiorowiskowej”, wykluczającej zachorowania do 90% na danym terenie.

Operacje kręgosłupa stosowane są w ostateczności, w przypadku, gdy inne leczenie nie daje odpowiednich skutków. Warto wiedzieć jakie są metody leczenia chirurgicznego kręgosłupa.

Kraniotomia to operacja, podczas której fragment czaszki jest rozcinany w celu umożliwienia dostępu chirurga do mózgu. W kraniotomii fragment kości czaski umieszczany jest z powrotem w miejscu, z ...

Mózg widoczny po wykonaniu kraniotomii.

Listerioza wywoływana jest przez bakterie Listeria Monocytogenes. Jest ona obecna w gnijących roślinach, w wodzie, w kale ludzkim i wśród zwierząt. Zakażenie nimi jest rzadkie. Dochodzi do niego w ...

Listeria monocytogenes wywołuje chorobę odzwierzęcą listerisis.

Kryptokokoza, inaczej zwana tolurozą lub grzybicą europejską, jest to przewlekła, podostra lub ostra choroba układu oddechowego, wywoływana przez drożdżaki z gatunku Cryptococcus neoformans. ...

Cryptococcus neoformans występuje w odchodach gołębi i kur.

Badania

Zdrowie

Pytania do eksperta

Interpretacja wyników badania płynu mózgowo-rdzeniowego

Witam! Stwierdzono u mnie podejrzenie SM. Pobrano płyn mózgowo-rdzeniowy celem stwierdzenia obecności prążków oligoklonalnych. Ze względu na długi okres oczekiwania na wyniki badań zostały doręczone pocztą. Proszę o interpretację. Co można stwierdzić na podstawie 4 wskaźników, których wartości są poza normą? Płyn mózgowo-rdzeniowy: Albuminy: 23,9 (n: 13,9-24,6 mg/dl); IgG: 5,94 (n: 0,48-5,86 ...
Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Interpretacja wyniku posiewu kału u trzydziestolatki

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Interpretacja wyniku badania na cytomegalowirus

Odpowiada: lek. med. Aneta Zwierzchowska
Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin

Konsultanci działu Zdrowie

Mgr Marta Bednarska

farmaceutka, uczestniczka wielu konferencji poświęconych farmakologii.

Mgr Marta Bednarska
Lek. Tomasz Makos

lekarz, autor wielu publikacji dla lekarzy i pacjentów z zakresu

Lek. Tomasz Makos
Lek. Monika Szlachta

lekarz w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w Mińsku

Lek. Monika Szlachta
Wszyscy konsultanci »