Biegunka

Biegunka to zaburzenie trawienia, którego głównym objawem są częste wypróżnienia, zmieniona konsystencja kału, upłynnienie go i zwiększenie jego ilości. Biegunka może być spowodowana przez infekcje, różne stany chorobowe układu trawiennego, czynniki emocjonalne, psychiczne i neurowegetatywne wzmagające perystaltykę jelit, przewlekłe stany zapalne jelit.

Przyczyny i objawy biegunki

Przyczyny biegunki są niezwykle różnorodne, dlatego należy zawsze zwracać uwagę, w jakim momencie pojawiła się ta dolegliwość i jakie objawy jej towarzyszą.

Najpopularniejsze to:
  • infekcje wirusowe (w tym zakażenie rotawirusami, czyli tzw. grypa żołądkowa),
  • infekcje bakteryjne (Salmonella, Escherichia Coli),
  • zatrucie endotoksynami bakteryjnymi (Staphylococcus),
  • zatrucie substancjami chemicznymi (lekami, grzybami, rtęcią),
  • zespół jelita drażliwego,
  • stres,
  • alergia,
  • wahania hormonalne,
  • zapalenie trzustki,
  • zapalenie jelit,
  • choroba Leśniowskiego-Crohna.

O biegunce mówimy, kiedy:

  • kał jest płynny, nieuformowany i występuje co najmniej 3 razy na dobę,
  • stolec jest luźny i zawiera ropę, śluz lub krew.

Biegunce towarzyszą często:

Biegunka może być typowym objawem niepożądanym po stosowaniu szeregu leków, a przede wszystkim po ich przedawkowaniu.

Rodzaje biegunek

Ze względu na przyczynę powstawania, można wyróżnić następujące rodzaje biegunek:

  • biegunka poantybiotykowa (przyczyną biegunki jest zachwianie równowagi flory bakteryjnej jelit),
  • biegunka osmotyczna (wywołana alergią na gluten, nadwrażliwością na białko mleka lub środkami przeczyszczającymi),
  • biegunka wydzielnicza (jest wywołana zazwyczaj przez gronkowce, zawiera nadmiar wody i elektrolitów z jelit, jest obfita, ale bez śluzu czy krwi),
  • biegunka wysiękowa (pojawia się na skutek poważnych schorzeń i zakażeń, kał zawiera krew, śluz i białko).

Pod względem klinicznym możemy podzielić je na biegunki pochodzenia ośrodkowego, wynikające z pobudzenia ośrodka nerwu błędnego X, a także biegunki pochodzenia obwodowego, które związane są z podrażnieniem zakończeń nerwowych w błonie śluzowej jelit i z wyzwoleniem odruchów motorycznych i śródściennych za pośrednictwem nerwu X.
Biegunki dzielimy także ze względu na czas trwania. Biegunka trwająca do 10 dni to biegunka ostra (jest to najczęściej występująca biegunka), ta trwająca ponad 10 dni to biegunka przewlekła.

Leczenie biegunki

Przy przedłużającej się biegunce niezbędna jest pomoc lekarska, szczególnie gdy dochodzą takie objawy, jak gorączka, bóle brzucha, bolesne parcie, ogólne osłabienie, wymioty, znaczne rozluźnienie stolców, odwodnienie.

W przypadku biegunki poantybiotykowej zalecane jest nawadnianie i stosowanie probiotyków, uzupełniających florę bakteryjną jelit. Biegunka osmotyczna przejdzie po zastosowaniu głodówki, przy równoczesnym nawadnianiu. Zakaźne biegunki o bardzo ostrym przebiegu, z gorączką i krwistymi stolcami, zwykle wymagają analizy mikrobiologicznej stolca - może być konieczne leczenie przyczynowe.

Biegunka może być zagrożeniem dla zdrowia, gdyż bez odpowiednich środków zaradczych prowadzi do odwodnienia. Chorego należy nawadniać, najlepiej za pomocą specjalnych specyfików zapobiegających odwodnieniu, zawierających potrzebne elektrolity - sód, potas, chlor. Stan odwodnienia jest szczególnie niebezpieczny dla małych dzieci.
 W leczeniu biegunki stosuje się węgiel leczniczy (Carbo medicinalis, węgiel aktywny), który wiąże toksyny, bakterie, gazy jelitowe i inne czynniki szkodliwe, które nasilają perystaltykę jelit, zwiększają przenikanie wody do światła jelita i powodują pojawienie się biegunki. Stosuje się także inne leki adsorpcyjne, ściągające, koloidalne, a także cholinolityki i leki spazmolityczne. Biegunka niekoniecznie wymaga wizyty u specjalisty. Jednak w przypadku pojawienia się niektórych objawów trzeba zgłosić się do lekarza. Są to:

  • bardzo obfita biegunka i kilkanaście wypróżnień dziennie,
  • biegunka trwająca ponad 10 dni,
  • wysoka gorączka,
  • biegunka nawracająca,
  • zasłabnięcia,
  • zatrzymanie oddawania moczu,
  • krew lub śluz w kale.

Biegunka może wydawać się niegroźna dla zdrowia. Jednak przy nieodpowiednim leczeniu lub jego braku potrafi nawet doprowadzić do zgonu. Nie można jej lekceważyć.

Przypisy
Czech A., Tatoń J. Diagnostyka internistyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3156-7
Gładysz A., Juszczyk J., Diagnostyka różnicowa chorób zakaźnych, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1998, ISBN 83-200-2208-8
Kokot F. Diagnostyka różnicowa objawów chorobowych, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2007, ISBN 978-83-200-3295-6
Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011, ISBN 978-83-7430-289-0

Artykuły Biegunka

Artykuł sponsorowany Problemy żołądkowe podczas podróży to częsty problem. W przypadku biegunki lub wymiotów warto sięgnąć po płyn nawadniający ORSALIT.

ORSALIT skutecznie łagodzi objawy biegunki i zapobiega odwodnieniu organizmu.

Niemal każde dziecko do 5 roku życia przechodzi infekcję rotawirusową. Rotawirusy są jedną z najczęstszych przyczyn ostrej biegunki u najmłodszych. Bardzo często zachorowanie na biegunkę ...

Rotawirusy wywołują biegunkę rodzaju rotawirusowego.

Biegunka podróżnych – to najczęstsza przypadłość, na którą chorują osoby wyjeżdżające do krajów rozwijających się. Zakazić się można, pijąc skażoną wodę, jedząc niedogotowane warzywa i owoce, ...

Ogoniastek znajduje się w kale. Pasożyt zamieszkuje środkowy układ pokarmowy.

Biegunka u dziecka miewa poważne następstwa, zwłaszcza gdy pojawia się u niemowlęcia. Dlatego tak ważne jest leczenie biegunki. Jak sobie z nią poradzić i kiedy potrzebna jest interwencja lekarska?

Jak leczyć biegunkę u niemowlaka?

Gdy niemowlę wymiotuje po jedzeniu, młode mamy mają trzy możliwości reakcji: mogą wpaść w panikę, zbagatelizować problem lub spróbować znaleźć przyczynę wymiotów. Dwie pierwsze możliwości nie są ...

Apatyczny noworodek budzi niepokój i zmartwienie rodziców. Apatia świadczy o istnieniu chorób czy dolegliwości, które wpływają na złe samopoczucie dziecka i zakłócają prawidłowy rozwój niemowlaka.

Zielona kupka u niemowlaka nie musi być sygnałem jakiejś choroby czy nieprawidłowości w funkcjonowaniu układu pokarmowego dziecka. Zmiany koloru kupki niemowlaka są czymś powszechnym i naturalnym.

Kupa niemowlaka to jedna z tych rzeczy, które niepokoją młode mamy najbardziej. Nie tylko jej wygląd – od bladożółtej do szarozielonkawej, ale też częstotliwość i gęstość.<br />
<br />
Smółka to pierwsza kupka dziecka, która wyglądem przeraża niejedną młodą mamę. Ma kolor ciemnozielony, prawie czarny, zawiera specyficzne substancje zgromadzone w jelitach dziecka w okresie płodowym (m.in.: złuszczony naskórek, śluz i wody płodowe).<br />
<br />
Dzieci karmione piersią powinny oddawać stolec od 1 do 10 razy na dobę. Wypróżnianie towarzyszy najczęściej karmieniu, zaraz po wyssaniu ostatnich kropelek mleka. Taki stan nie powoduje niepokoju, jest spowodowany nieodpowiednio ukształtowanym układem pokarmowym oraz obecnością siary w mleku – o właściwościach przeczyszczających. Maluszki karmione mlekiem modyfikowanym robią znacznie mniej kupek, około 1-4 na dobę. Dzieci karmione sztucznie częściej oddają gazy, mają zatwardzenie i kwaśny zapach stolca.<br />
<br />
Jeżeli konsystencja lub kolor kupki dziecka budzi niepokój, niemowlę jest rozdrażnione i często płacze, należy udać się do lekarza.

Kalendarz szczepień jest to zbiór zaleceń specjalistów chorób zakaźnych, ustalany przez Główny Inspektorat Sanitarny. Zatwierdzony jest on przez Ministerstwo Zdrowia i publikowany jako Program ...

Szczepienia zalecane

Dieta przy biegunce jest bardzo ważna. Od niej zależy, czy ten niezbyt komfortowy objaw pogorszy się, czy złagodzi. Niezmiernie ważne przy biegunce jest nawadnianie organizmu.

Szczepionkę na rotawirusy można podawać dziecku od szóstego tygodnia życia, a cały schemat szczepienia przeciw rotawirusom należy zakończyć przed ukończeniem przez dziecko 24. lub 26. tygodnia życia.

Alergia u niemowląt może się objawiać różnorodnie. Jeśli jest to alergia pokarmowa, mogą wystąpić bóle brzucha, biegunka, wymioty, zaparcia, jeśli alergia wziewna - trudności z oddychaniem.

Karmienie piersią jest niezwykle ważnym aktem zaufania i bliskości między matką i dzieckiem.

Czerwonka ostra to zakaźna biegunka wywołana przez bakterie Shigella lub ameby Entamoeba histolytica. Mikroorganizmy te powodują stan zapalny błony śluzowej żołądka i jelit. Prowadzi to do ...

Objawem czerwonki jest często zapalenie jelit spowodowane zarażeniem pałeczką Shigella.

Kryptosporydioza to rodzaj choroby pasożytniczej, zajmującej jelita ssaków, wywołanej przez pierwotniaki należące do typu apikompleksów. Choroba szerzy się drogą fekalno-oralną, a głównym objawem ...

Choroba wywoływana przez pasożyty Cryptosporidium parvum (atakują przewód pokarmowy, aż do dróg oddechowych człowieka).

Dyzenteria to inna nazwa czerwonki bakteryjnej czy szigelozy. Wywołują ją bakterie z rodzaju Shigella. Najczęstszy objaw czerwonki bakteryjnej to uporczywa biegunka z domieszką śluzu i krwi.

Zarażenie Shigellą objawia się luźnym stolcem, w którym pojawia się krew, oraz podwyższoną temperaturą.

Ponad połowa osób odwiedzająca poradnię gastrologiczną cierpi na zespół jelita drażliwego. W leczeniu bardzo ważny jest sposób odżywiania. Jaka jest więc dieta w chorobie jelita grubego?

Kacheksja to zespół wyniszczenia organizmu. Występuje przy wielu schorzeniach, przede wszystkim w chorobach nowotworowych układu pokarmowego (zwłaszcza trzustki i żołądka). Przyczynia się do ...

Wyniszczenie organizmu

Hiponatremia, czyli niedobór sodu to niekorzystny dla organizmu człowieka stan. Jakie są symptomy niedoboru sodu? Jak należy się odżywiać, mając hiponatremię?

Gorączka krwotoczna Ebola to poważna choroba wirusowa, która zwykle kończy się zgonem. Przypadki zachorowań ograniczają się do Afryki. Obecnie trwają badania nad szczepionką przeciw temu wirusowi.

Lato to nasza ulubiona pora roku. Uwielbiamy słońce i ciepło. Niestety bakterie też, ponieważ panują idealne warunki do ich namnażania. Dlatego uważajmy na to, co jemy w te ciepłe dni, by ustrzec ...

Dur brzuszny jest ostrą chorobą zakaźną wywoływaną przez pałeczkę duru brzusznego (Salmonella typhi).

Badanie kału w kierunku zakażeń rotawirusowych jest podstawową metodą w celu wykrycia rotawirusów, które są jedną z najczęstszych przyczyn biegunek zakaźnych wśród dzieci. Pomimo dużego ...

Choroby zakaźne i pasożytnicze

Zdrowie

Pytania do eksperta

Ból odbytu po laparoskopii

Witam! Mam pytanie odnośnie bólów odbytu po laparoskopii. Otóż 4 dni temu miałam zabieg laparoskopii woreczka żółciowego. Kiedy następnego dnia wyszłam do domu to odczuwałam tylko niewielki ból okolicy pępka, natomiast od 2dni po zabiegu, kiedy idę do toalety odczuwam straszny ból okolicy odbytu, kiedy już wyleci coś czerwono-zielonkawego to w brzuchu mi wiruje. Mam wrażenie, że mam ciągle ...
Odpowiada: lek. med. Anna Syrkiewicz

Ból brzucha, biegunka i brak miesiączki

Odpowiada: lek. Joanna Gładczak

Krew w kale u pięcioletniego dziecka

Odpowiada: lek. med. Agnieszka Barchnicka
Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin

Konsultanci działu Zdrowie

Mgr Marta Bednarska

farmaceutka, uczestniczka wielu konferencji poświęconych farmakologii.

Mgr Marta Bednarska
Lek. Tomasz Makos

lekarz, autor wielu publikacji dla lekarzy i pacjentów z zakresu

Lek. Tomasz Makos
Lek. Monika Szlachta

lekarz w Samodzielnym Publicznym Zakładzie Opieki Zdrowotnej w Mińsku

Lek. Monika Szlachta
Wszyscy konsultanci »