Bruksizm

Bruksizm to inna nazwa mimowolnego zgrzytania zębami. Przyczyna bruksizmu nie jest znana, choć podaje się pewne czynniki, które mogą mu sprzyjać. Są to: wady zgryzu, stres, słaby stan zdrowia, nerwice, owsica, uwarunkowania genetyczne. Bruksizm najczęściej występuje u małych dzieci i nasila się w czasie spania. Rozpowszechnienie bruksizmu w zależności od źródeł ocenia się na 8% do 20% populacji. Około 40. roku życia występowanie bruksizmu jest mniejsze, a u ludzi starszych należy do rzadkości.

Objawy i przyczyny bruksizmu

Bruksizm to nadmierna, mimowolna aktywność mięśni żwaczy, prowadząca do mocnego zaciskania zębów i tarcia nimi o siebie. Najczęściej występuje w czasie spania i jest

zaliczany do tzw. parasomnii, czyli podgrupy zaburzeń snu. Przy bruksizmie nadmierne naciskanie na zęby prowadzi do ich ścierania, czasami nawet złamania. W późniejszym stadium choroby pojawiają się stany zapalne i zwyrodnieniowe w stawach skroniowo-żuchwowych, które nie spełniają prawidłowo swojej funkcji. Ruchy żuchwy są utrudnione, ograniczone, powodują ból, pojawić się może również ból głowy. Odgłos zgrzytania zębami jest na tyle głośny, że może budzić partnerów osób chorych, być powodem konfliktów i zaburzeń snu.

Najczęściej spotykane jest zgrzytanie zębami podczas snu u dzieci. Bruksizm jest charakterystyczny również dla nastolatków i młodych dorosłych. U osób starszych należy do rzadkości. Przyczyny choroby nie są znane. Rolę czynników ryzyka mogą spełniać:

• rodzinna predyspozycja,  
• wady jamy ustnej i zgryzu, zmiany w stawach skroniowo-żuchwowych,  
• nieprawidłowości działania ośrodków korowych i podkorowych mózgu regulujących ruchy żuchwy, wzrost aktywności bioelektrycznej w czasie snu,  
• gorszy stan zdrowia ogólnego,  
• stres, samotność,  
• osobowość lękowa,  
• objawy nerwicy.

Powikłania i leczenie bruksizmu

Napięcie mięśni żwaczy w czasie epizodu bruksizmu jest niezwykle silne. Skurczowi mięśni odpowiadających za zaciskanie ust towarzyszy jednocześnie skurcz mięśni z grupy antagonistów – mięśni otwierających jamę ustną. Zgrzytanie zębami u dzieci skutkuje narażeniem stawów skroniowo-żuchwowych na działanie dużych sił. Tarcie zębami może prowadzić do uszkodzenia powierzchni żujących i siecznych zębów, uszkodzeń uzupełnień protetycznych, a nawet złamań zębów.

Zgrzytanie zębami podczas snu zaliczane jest do parasomnii. Są to zaburzenia polegające na występowaniu nieprawidłowych ruchów albo zachowań w czasie snu. Parasomnie są ściśle związane z mechanizmami snu i zazwyczaj występują tylko w określonej porze snu, np. bruksizm w pierwszym i drugim stadium snu – NREM. Parasomniom często, choć nie zawsze, towarzyszy zmiana elektrycznej architektury snu, którą można obserwować w całonocnym badaniu polisomnograficznym.

Bruksizm jest trudny w leczeniu. Na pewno konieczna jest wizyta u stomatologa, który skoryguje zmiany zgryzu i wypełni ubytki. Czasem może wstawić specjalne szyny, które ograniczą ruchy żuchwy i będą chronić uzębienie. Biorąc pod uwagę nerwicowe i lękowe tło bruksizmu, prowadzone może być również leczenie farmaceutykami (stosowanie leków uspokajających i zmniejszających napięcie mięśni). Chory może uczęszczać na psychoterapię, która pomoże skutecznie leczyć zaburzenia w sferze psychiki.