Choroba afektywna dwubiegunowa

Etiologia i objawy CHAD

Choroba ma silne uwarunkowania genetyczne. Wskazuje na to m.in. fakt, że u krewnych pierwszego stopnia (osób chorych na CHAD) znacznie częściej niż w całej populacji pojawiają się jakieś choroby afektywne. Nie jest wyjaśnione jednak, na czym dokładnie polega uwarunkowana genetycznie podatność na chorobę afektywną dwubiegunową. Wpływ mają także czynniki środowiskowe. Życiowe niepowodzenia lub inne stresujące wydarzenia zwiększają ryzyko ujawnienia się choroby lub też jej kolejnego nawrotu. Mogą one poprzedzać zarówno wystąpienie manii (hipomanii), jak i stanów depresyjnych. Nawrotom choroby mogą zaś sprzyjać brak snu oraz nieregularny codzienny rytm wykonywanych prac i zadań społecznych.

Choroba charakteryzuje się występującymi na przemian okresami depresji i manii (hipomanii). Pojawiają się z różnym nasileniem i czasem trwania, często z obecnymi okresami remisji. Choroba afektywna dwubiegunowa może pojawić się w każdym wieku, choć pierwsze jej objawy występują zwykle pomiędzy 20 a 30 rokiem życia, częste są jednak początki przed 20 rokiem życia. U 53-60% chorych choroba ujawnia się w dzieciństwie i okresie dorastania, a zwłaszcza w okresie między 15 a 19 rokiem życia. Wtedy jednak często nie jest jeszcze rozpoznana i leczona. Epizody manii – euforii, poczucia siły, ustąpienia lękowych wątpliwości i zahamowań – przypominają stan po zażyciu narkotyków. Kiedy mania ustępuje, następuje bolesna konfrontacja z trudną rzeczywistością. Epizody manii mogą utrzymywać się od 2 tygodni aż do 5 miesięcy, depresje są natomiast nieco dłuższe, tj. trwają od 4 do aż 9 miesięcy. Znane są formy choroby afektywnej dwubiegunowej (ang. Rapid Cycling Bipolar Disorder i Ultradian Bipolar Disorder), których przebieg związany jest z bardzo dużą częstością epizodów chorobowych. Wtedy też etapy te mogą być krótkie lub bardzo krótkie i trwać np. tydzień lub kilka dni, a zdarza się nawet, że mogą przechodzić jeden w drugi (mania w depresję) w ciągu 24 godzin.

Leczenie CHAD

Rokowania podnosi wczesne rozpoczęcie leczenia, które pozwala pozbyć się wszystkich objawów choroby na długi czas. Wczesne rozpoczęcie kuracji wpływa łagodząco na przebieg choroby afektywnej dwubiegunowej w kolejnych latach. W zależności od tego, czy chory jest w okresie depresji, manii czy remisji – stosowany jest inny schemat leczenia oraz podawane są leki z różnych grup. W terapii stosowane są leki przeciwdepresyjne, przeciwpadaczkowe,

neuroleptyczne, przeciwlękowe. Jeśli choroba jest nieleczona, postępuje – kolejne nawroty są dłuższe, a okresy remisji coraz krótsze. Ze względu na to, że choroba ma charakter przewlekły, bardzo ważną rolę odgrywa zapobieganie wystąpieniu kolejnych nawrotów choroby.

 

Wskazania do zastosowania długotrwałego leczenia istnieją u większości przypadków chorych na chorobę dwubiegunową afektywną. Takie leczenie przynosi dosyć dobre efekty, ale wadą jest to, że jest leczeniem długim, a nawet prowadzonym bezterminowo. W kuracji podkreśla się znaczenie psychoedukacji, psychoterapii. Jej celem jest przekazanie – przez specjalnie wyszkolone osoby – informacji o chorobie, a także możliwość dzielenia się z innymi osobami chorymi własnymi doświadczeniami i spostrzeżeniami. Bardzo ważne jest nabycie umiejętności rozpoznawania objawów zwiastujących pojawienie się kolejnych nawrotów choroby, a także nauczenie się kontroli własnych zachowań. Pomocne w leczeniu są zadowalające stosunki z bliskimi osobami, które mogą złagodzić wpływ stresu i wywierać, do pewnego stopnia, korzystny wpływ na przebieg choroby.