Choroba afektywna dwubiegunowa (prezentacja edukacyjna)

Depresyjny etap choroby

Bez odpowiedniego leczenia pacjent z chorobą afektywną dwubiegunową może przeżyć bardzo głęboką depresję. Pojawiają się wówczas takie symptomy, jak: smutek, lękliwość, brak energii, brak nadziei oraz niekontrolowany płacz. Pacjenci mogą również stracić zainteresowanie czynnościami, które wcześniej ich fascynowały. Mogą przybrać lub stracić na wadze, spać zbyt długo lub zbyt krótko, a nawet mieć myśli samobójcze.

Maniakalny etap choroby

Podczas tego etapu pacjent ma skłonność do odczuwania euforii oraz wiary w to, że wszystko może osiągnąć. Doprowadza to niekiedy do zbyt wysokiej samooceny, nadmiernego popędu seksualnego, bezsenności oraz gonitwy myśli. Lekkomyślne zachowanie, włączając w to niekontrolowane wydatki, nadmierną aktywność seksualną, szybką jazdę samochodem oraz stosowanie używek to częste zachowania na tym etapie choroby.

Dwubiegunowość I a dwubiegunowość II

U osób z dwubiegunowością typu I przeważają okresy manii nad stanami głębokiej depresji. Ludzie z dwubiegunowością typu II mają natomiast więcej okresów depresyjnych i tylko kilka manii. Ponadto doświadczają hipomanii, gonitwy myśli i małej potrzeby snu. Pacjenci z tą chorobą wydają się być pełni energii, uroku i humoru. Jednak hipomania może prowadzić do zachowań destrukcyjnych.

Zaburzenie dwubiegunowe I i II

Ludzie, którzy mają oba typy tego zaburzenia, doświadczają depresji i manii w tym samym czasie. Może to prowadzić do nieprzewidywalnego zachowania, takiego jak płacz w trakcie wykonywania ulubionej czynności, nagłe napady śmiechu i humoru przy raptownym przejściu do stanu przydnębienia i melancholii. Zaburzenie to najczęściej spotykane jest u młodych osób, w okresie dojrzewania.

Przyczyny zaburzenia

Lekarze nie są do końca pewni, co jest przyczyną zaburzenia afektywnego dwubiegunowego. Najpopularniejsza teoria dotyczy wahań stężenia neuroprzekaźników w mózgu. Kiedy poziom poszczególnych substancji jest za wysoki, u pacjentów pojawia się mania. Gdy poziom jest zbyt niski, następuje faza depresyjna.

Kto jest narażony na to zaburzenie?

Choroba afektywna dwubiegunowa dotyka w takiej samej mierze kobiety, jak i mężczyzn. Zazwyczaj zaczyna się rozwijać między 15. a 30. rokiem życia. Bardziej narażone na nią są osoby, w rodzinach których zaburzenie to zostało wcześniej zdiagnozowane, chociaż lekarze uważają, że nie zależy to wyłącznie od genów. Przyczyną może być również bardzo stresujące wydarzenie lub uzależnienie od narkotyków.

Codzienne życie z zaburzeniem

Choroba ta może zakłócić osiąganie celów w pracy i domu. W wynikach jednej z przeprowadzonych ankiet 88% pacjentów stwierdziło, że choroba negatywnie wpłynęła na ich karierę zawodową. Nieprzewidywalne wahania nastrojów mogą przyczynić się do spięć między osobami chorymi a współpracownikami i partnerami życiowymi. W szczególności etap manii może wystraszyć najbliższych.

Zaburzenie i substancje uzależniające

Około 60% osób chorych ma problemy z alkoholem lub narkotykami. Pacjenci stosują używki, by uwolnić się od nieprzyjemnych objawów choroby i wahań nastroju. Stosowanie środków uzależniających ma miejsce najczęściej w maniakalnej fazie choroby. Stosowanie używek to jednak wyjście tylko na chwilę, a przeciągane w czasie może mieć poważne konsekwencje.

Ryzyko samobójstwa

Osoby z tą chorobą są od 10 do 20 razy bardziej skłonne do popełnienia samobójstwa niż osoby bez tego zaburzenia. Do symptomów ostrzegawczych w tym przypadku należą: rozmowy o samobójstwie i wykonywanie niebezpiecznych czynności, które mogą zagrażać życiu. Osoba, która myśli o samobójstwie, powinna zgłosić się jak najszybciej do lekarza.

Rozpoznanie

Przy stawianiu diagnozy w przypadku tego zaburzenia bardzo ważne jest wykluczenie innych przyczyn wahań nastroju. Trzeba tutaj wziąć pod uwagę m.in. operację głowy, problemy z tarczycą, HIV, cukrzycę, ADHD, zaburzenia jedzenia, schizofrenię lub stosowanie określonych leków. Nie ma żadnych testów laboratoryjnych diagnozujących tę chorobę. Psychiatrzy rozpoznają to zaburzenie na podstawie bardzo szczegółowego wywiadu.

Leki

Lekarstwa to sposób, by pomóc osobom z zaburzeniem utrzymać psychikę w równowadze i móc wieść w miarę normalne życie. Lit oraz inne stabilizatory mogą złagodzić wahania nastroju. W niektórych przypadkach należy stosować również antydepresanty oraz leki przeciwpsychotyczne.

Terapia
Psychoterapia może pomóc pacjentowi poradzić sobie z wpływem choroby na jego pracę oraz życie rodzinne. Psychoterapia poznawczo-behawioralna skupia się na zmianie sposobu myślenia oraz zachowania, które towarzyszą wahaniom nastroju. Terapia interpersonalna za cel obiera sobie złagodzenie wpływu choroby na życie osobiste pacjenta. Natomiast terapia społeczna pomaga pacjentom w utrzymaniu codziennego rytmu dnia.

Rady

Wypracowanie pewnych rutynowych zachowań w życiu codziennym może pomóc osobie chorej poradzić sobie z zaburzeniem. Plan dnia powinien uwzględniać: wystarczającą ilość snu, regularne posiłki oraz ćwiczenia. Ponieważ alkohol i narkotyki mogą pogorszyć objawy, osobom chorym zaleca się ich unikanie. Pacjenci powinni nauczyć się również identyfikować pierwsze symptomy manii oraz depresji. To pozwoli im w przyszłości zacząć leczenie zanim choroba wymknie się spod kontroli.

Terapia elektrowstrząsowa (ECT)

Terapia tego typu może pomóc, jeśli pacjent jest potencjalnym samobójcą, psychopatą lub osobą zagrażającą innym. W terapii wykorzystuje się prąd elektryczny, który modyfikuje aktywność elektryczną mózgu. Jest to jedna z najszybszych metod na złagodzenie etapu manii bądź depresji i daje 75% efektywności. Terapia ta jest zazwyczaj ostatnią deską ratunku, gdy żadne leki nie pomagają pacjentowi.

Informowanie rodziny i przyjaciół

Bliscy mogą na początku nie rozumieć, na czym polega choroba afektywna dwubiegunowa. Są wówczas sfrustrowani i przerażeni zachowaniem osoby chorej. Jeżeli pacjent wyjaśni im, jak choroba wpływa na niego, bardziej go zrozumieją i obdarzą współczuciem. Wsparcie może pomóc osobom chorym nie czuć się odizolowanym i jednocześnie motywować ich do walki z chorobą.