Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Depresja u osób starszych

Depresja u osób starszych jest dosyć powszechną przypadłością, co nie oznacza, że depresja starcza jest normalna. Depresja u osób starszych objawia się inaczej niż u młodszych i właśnie dlatego objawy depresji starczej mylone są z symptomami innych chorób nękających seniorów. Przyczyn depresji u osób starszych czasem trzeba również szukać w środkach przyjmowanych na leczenie innych schorzeń. Inną powszechną przyczyną depresji u seniorów jest samotność.

1. Przyczyny depresji starczej

Trudne zmiany, z jakimi muszą zmierzyć się starsi ludzie, np. śmierć małżonka lub choroby, mogą prowadzić do depresji. Istnieją różne rodzaje depresji, jednak depresja u ludzi starszych nie jest bynajmniej naturalną częścią procesu starzenia się. Wręcz przeciwnie, wielu seniorów jest w stanie w miarę pogodnie żyć na emeryturze. Nieleczona depresja u osób starszych może bardzo negatywnie odbić się na zdrowiu, dlatego warto poznać objawy depresji i w razie potrzeby rozpocząć leczenie.

Zmiany zachodzące w organizmie i stres związany ze zmianą trybu życia mogą wpłynąć na pojawienie się depresji u osób starszych. Na depresję bardziej narażeni są ludzie, którzy chorowali na nią w przeszłości lub mieli przypadki depresji w rodzinie. Do innych czynników ryzyka należą:

  • samotność i izolacja od ludzi,
  • utrata sensu życia,
  • choroby osób starszych,
  • przyjmowane leki,
  • lęki (przed śmiercią, a także o pieniądze i zdrowie),
  • śmierć członków rodziny, małżonka, przyjaciół, a nawet zwierzęcia domowego.

Życie człowieka składa się z kolejnych etapów. Każdy z nich charakteryzuje się innymi zachowaniami, potrzebami i przeżyciami. Kiedy jest się młodym, nie myśli się o starzeniu się i problemach związanych z tym okresem. Jednak starość jest integralnym elementem życia każdego z nas. Organizm wraz z wiekiem funkcjonuje mniej sprawnie, pojawiają się problemy zdrowotne, ale także zaburzenia sfery psychicznej. Osoby w podeszłym wieku muszą zmagać się z wieloma trudnościami oraz schorzeniami. W grupie chorób psychicznych dotykających osoby starsze znajduje się depresja. Jest ona dość rozpowszechnioną w tym wieku chorobą. Jednak często nie da się jej zdiagnozować z powodu innych zaburzeń występujących równolegle, związanych z zaburzeniami organicznymi wywołanymi starzeniem się organizmu.

Rozpoznanie depresji w podeszłym wieku jest trudne, ponieważ osoby starsze cierpią na szereg schorzeń somatycznych, które mogą przypominać zaburzenia depresyjne lub maskować je. W grupie osób po 65. roku życia rozpoznaje się najczęściej obniżenie nastroju związane z przeżywaniem smutku oraz przygnębieniem. Obserwuje się także objawy depresji w chorobach somatycznych oraz w otępieniu, które są charakterystyczne dla osób w podeszłym wieku. Na rozwój depresji mają wpływ: wiek, współwystępowanie chorób somatycznych oraz czynniki stresowe związane z wiekiem. Im człowiek jest starszy, tym bardziej jest narażony na wystąpienie depresji. W niektórych chorobach somatycznych obserwuje się częściej zaburzenia depresyjne. Do takich chorób należą: choroba wieńcowa, problemy z sercem, niewydolność fizyczna, choroby układu krążenia, udary mózgu, uszkodzenia naczyń mózgowych, cukrzyca, choroby metaboliczne, przewlekłe choroby płuc, choroby tarczycy, wątroby oraz nowotwory. Czynniki ryzyka depresji u osób po 65. roku życia, to: poczucie samotności, brak opieki z zewnątrz, zaburzenia słuchu oraz niskie wykształcenie.

Jak nakłonić osobę z depresją do wizyty u specjalisty?

Zaburzenie psychiczne są problemem bardzo wstydliwym, co powoduje, że wiele osób zwleka z wybraniem się do lekarza. Ludzie cierpiący z powodu depresji bardzo często maskują te dolegliwości, bo boją się konsultacji u specjalisty. Do tego wiele nich próbuje leczenia na w...

Ryzyko depresji wzrasta wraz z wiekiem. Nie jest ono jednak bezpośrednio z nim związane. O wiele większą rolę w wystąpieniu depresji odgrywają czynniki stresowe, które stają się coraz silniejsze wraz z wiekiem. Do głównych czynników stresowych w podeszłym wieku należą choroby somatyczne, zmniejszenie sprawności psychoruchowej oraz poczucie samotności. Osoby w wieku podeszłym, które czują się osamotnione i wyizolowane, skarżą się na więcej dolegliwości niż osoby, które posiadają wokół siebie innych ludzi.

Czynnikami psychologicznymi powiększającymi stres są: zły stan finansowy, owdowienie, samotność, zmiana miejsca zamieszkania, wypis ze szpitala po przebytej chorobie, a także wiek powyżej 80 lat. Pojawienie się depresji u osób starszych może mieć także związek z chorobami układu nerwowego. Do tych chorób należą: choroba Parkinsona, Alzheimera, udar, padaczka.

2. Objawy depresji u starszych osób

Starość jest trudnym okresem w życiu człowieka, gdyż wiele osób traci wtedy sens istnienia. Osoby starsze, które przeszły na emeryturę, często nie mają zajęcia i czują się niepotrzebne. Dodatkowo znajdują się w okresie życia, kiedy tracą bliskie osoby, przyjaciół, rodzeństwo czy małżonków. Depresja u osób starszych często zbiega się z innymi schorzeniami, a więc trudniej jest ją dostrzec, a leczenie opóźnia się, pogłębiając chorobę.

U osób starszych depresja trwa dłużej niż u młodszych. Podwaja to ich ryzyko zachorowania na choroby układu krążenia, ataki serca oraz śmierć. Ze względu na depresję wydłuża się okres rekonwalescencji osób starszych cierpiących na inne schorzenia.

Depresja u osób starszych, zwłaszcza depresja u mężczyzn, częściej prowadzi do prób samobójczych. Osoby pomiędzy 80. a 84. rokiem życia popełniają samobójstwa dwa razy częściej niż reszta społeczeństwa. Dlatego też depresja u osób powyżej 65. roku życia stanowi poważny problem społeczny.

Bezsenność jest zazwyczaj objawem depresji u osób starszych. Ponadto, bezsenność może być czynnikiem ryzyka powodującym pojawienie się depresji i jej nawrotów. Bezsenność może być leczona za pomocą nowoczesnych leków, które są bezpieczne i skuteczne. Czasem potrzebna jest również psychoterapia.

Należy rozróżnić uczucie żalu po utracie kogoś bliskiego od depresji. Jeśli uczucie smutku nie ustępuje po jakimś czasie i uniemożliwia radość nawet w prozaicznych sytuacjach, można mówić o depresji. Do objawów depresji starczej należą:

  • uczucie smutku,
  • zmęczenie,
  • utrata lub zaniedbywanie zainteresowań i hobby,
  • wycofanie z życia towarzyskiego, niechęć do opuszczania domu,
  • utrata wagi i apetytu,
  • trudności ze snem,
  • utrata poczucia własnej wartości,
  • zwiększone spożywanie alkoholu i przyjmowanie leków,
  • obsesyjne myślenie o śmierci, myśli i próby samobójcze.

U starszych osób nie zawsze występują typowe objawy depresji. Wielu seniorów nie odczuwa smutku, ale np. utratę motywacji i energii lub problemy fizyczne. Niektóre choroby osób starszych, np. artretyzm lub bóle głowy, mogą się nasilić. U ludzi starszych często pojawia się podenerwowanie i irytacja. Niekiedy nerwowo „wykręcają” dłonie, chodzą w kółko po pokoju lub zamartwiają się pieniędzmi, zdrowiem lub stanem świata. Niektórzy chorzy na depresję zapominają o posiłkach lub przestają dbać o higienę. Częste są także problemy z pamięcią.

Osoby starsze muszą radzić sobie z szeregiem różnych chorób oraz zaburzeń. Ich organizmy nie funkcjonują tak sprawnie, jak w młodości. Wiek wpływa także na zmniejszenie zainteresowania wieloma sprawami oraz wycofanie się z aktywnego życia społecznego. Trudności wieku starczego często wiązane są ze starzejącym się organizmem, a zaburzenia w sferze umysłowej traktowane są jako zaburzenia o podłożu fizjologicznym. Dlatego istnieje wiele trudności w diagnozowaniu chorób psychicznych u osób w podeszłym wieku. Depresja w podeszłym wieku ma także charakterystyczne objawy, które mogą być dodatkowym utrudnieniem w jej rozpoznaniu. Pojawienie się u osoby starszej takich zaburzeń, jak problemy z koncentracją, zmniejszenie zainteresowań, wycofanie, bierność, niewydolność fizyczna, zaburzenia snu oraz apetytu, mogą być traktowane przez lekarzy, a także samych chorych, za przejawy zmian fizjologicznych wieku starczego. Są to jednak objawy, które mogą świadczyć o depresji i warto skonsultować je z lekarzem psychiatrą.

U osób po 60. roku życia w depresji występują urojenia nihilistyczne oraz hipochondryczne. Także skargi somatyczne, niepokój psychoruchowy oraz lęki związane są z depresją wieku starczego. Obniżenie nastroju wpływa na postrzeganie rzeczywistości oraz na zmiany w ocenach własnego stanu zdrowia, a także sytuacji zewnętrznych. Lęk również jest charakterystyczną cechą osób chorych na depresję. Zaburzeniom lękowym w starszym wieku towarzyszy zahamowanie. Ujawniają się one zwykle pod postacią niepokoju, drażliwości, spowolnienia psychoruchowego. Są także związane z częstymi skargami na ogólne samopoczucie, a także z prośbami o pomoc.

Osoby starsze często bagatelizują swoje problemy. Nie zwracają uwagi na zaburzenia nastroju oraz charakterystyczne dla depresji objawy. Wiążą je raczej ze starzeniem się organizmu i jego przejawami. Osamotnienie i poczucie bezużyteczności dodatkowo pogłębiają zły stan chorego. Interpretacja tego stanu jako przejawu starzenia się może wpływać na pogorszenie się samopoczucia i pogłębianie choroby.

Depresja u osób starszych jest bardzo powszechną chorobą i należy odpowiednio dbać o chorego. Interesowanie się problemami bliskich osób w podeszłym wieku oraz zaspokajanie ich potrzeb może zmniejszyć stres. Opieka nad chorym oraz pomoc otoczenia w walce z chorobą może być dla chorego bardzo istotnym czynnikiem przyśpieszającym powrót do zdrowia.

Osoby starsze także odczuwają potrzebę bliskości i bycia użytecznym. Pozbawienie ich możliwości realizowania tych potrzeb może być przyczyną rozwijania się zaburzeń depresyjnych. Warto o tym pamiętać, opiekując się osobą w wieku podeszłym. W każdym wieku potrzebne jest człowiekowi zainteresowanie oraz kontakt z innymi osobami. Także w czasie starzenia się kontaktowanie się z innymi ludźmi zaspokaja potrzeby informacyjne i społeczne.

Dbanie o dobre samopoczucie osoby starszej może pozwolić jej dożyć do późnych lat w dobrym zdrowiu. Wpływ otoczenia na nastrój oraz zdrowie psychiczne jest bardzo istotny. Dlatego również otoczenie odpowiada za polepszenie lub pogorszenie stanu osoby starszej. Wspieranie jej i zapewnianie stałego kontaktu z otoczeniem może być czynnikiem wpływającym na polepszenie się samopoczucia oraz poprawę stanu zdrowia osoby starszej.

3. Diagnozowanie depresji u ludzi starszych

W celu diagnozy depresji przydatne jest rozpoznanie m.in. poziomu hormonów, problemów z tarczycą, niedoboru witaminy B12 i innych składników odżywczych, odwodnienia i braku równowagi elektrolitowej. Badanie fizyczne pozwala określić, czy objawy przypominające depresję nie są spowodowane inną chorobą. Lekarz zapoznaje się także z przyjmowanymi przez daną osobę lekami. Niekiedy zmiana leku może poprawić samopoczucie chorego. Do diagnozy stosuje się także rozmowę z członkami rodziny badanego. Ponadto, badanie krwi i tomografia komputerowa mogą pomóc w wykluczeniu innych chorób.

Choroby osób starszych leczy się podobnie, jak u ludzi młodych, dlatego stosuje się leki antydepresyjne, a także terapię. Warto zostać członkiem grupy wsparcia dla osób z depresją. Brak profesjonalnego leczenia może prowadzić do samobójstwa chorego. Warto pamiętać, że dla osób starszych decyzja o podjęciu leczenia jest trudna, ponieważ dorastali w czasach, kiedy problemy psychiczne były tabu.

Jest wiele rodzajów depresji, na które cierpią miliony ludzi. Niepodjęcie leczenia może być katastrofalne w skutkach, dlatego nie należy ignorować niepokojących objawów depresji. Jednym z rodzajów depresji jest depresja starcza, która dotyka wielu ludzi w trudnym dla nich okresie starzenia się. Chorzy rzadko szukają pomocy, zrzucając brak motywacji do życia na karb swojego wieku. Jednak depresja nie jest nieodłącznym elementem życia seniora i należy ją leczyć.

4. Leczenie depresji u osób starszych

Depresja starcza może być leczona następującymi sposobami:

  • Antydepresanty są równie skuteczne w leczeniu depresji zarówno u młodych, jak i starszych ludzi. Jednak ryzyko wystąpienia efektów ubocznych u osób starszych jest większe ze względu na inne przyjmowane przez nich leki. Antydepresanty mogą działać z opóźnieniem w przypadku osób starszych, jednak ze względu na ich wrażliwość zazwyczaj lekarze przepisują im mniejsze dawki. Ogólnie rzecz ujmując, leczenie depresji u osób starszych trwa dłużej niż u młodszych.
  • Psychoterapia, wsparcie rodziny i przyjaciół, zaangażowanie w pomoc innym oraz grupy wsparcia to kolejne metody walki z depresją u osób starszych i młodszych. Psychoterapia jest szczególnie polecana osobom, które nie mogą zażywać antydepresantów ze względu na interakcje z innymi lekami lub z innych przyczyn.
  • Inną metodą leczenia depresji jest terapia elektrowstrząsowa, która sprawdza się w przypadku osób starszych. Sposób ten jest skuteczną alternatywą, jeśli seniorzy nie mogą przyjmować leków na depresję.

Depresja u osób starszych jest równie poważnym problemem, co depresja u osób młodszych. Jej lekceważenie jest błędem i prowadzi do znacznego zmniejszenia komfortu życia seniorów w społeczeństwie. Starość jest trudnym okresem, jednak z pomocą młodszych, którzy zatroszczą się o osoby starsze w swojej rodzinie i otoczeniu, depresja starcza może zostać pokonana o wiele skuteczniej.

Bibliografia

  • Dudek D., Zięba A., Depresja – wiedzieć, aby pomóc, Krakowskie Wydawnictwo Medyczne, Kraków 2002, ISBN 83-88614-05-3.
  • Galus K., Geriatria, Urban&Partner, Wrocław 2007, ISBN 978-83-60290-92-7.
  • Heitzman J., (red.), DEPRESJA – odpowiedzi na pytania, Urban & Partner, Wrocław 2007, ISBN 83-60290-22-4.
  • Jarema M., Psychiatria w praktyce, Medical Education, Warszawa 2011, ISBN 978-83-62510-06-1.
  • Krzyżowski J., Psychogeriatria, Medyk, Warszawa 2004, ISBN 83-87340-89-8.
  • Leszek J., Choroby otępienne – teoria i praktyka, Continuo, Wrocław 2003, ISBN 83-86682-98-1.
  • Manthorpe J., Manthorpe S., Depresja wieku podeszłego, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010, ISBN 978-83-200-3904-7.
  • McKenzie K., Zrozumieć depresję, Via Medica, Gdańsk 2007, ISBN 978-83-60945-69-8.
  • Pużyński S., Depresje i zaburzenia afektywne, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-83-200-3828-6.
  • Święcicki Ł., Depresja – zwykła choroba?, Urban & Partner, Wrocław 2010, ISBN 978-83-7609-276-8.

Źródła zewnętrzne

Komentarze
Artykuły Choroby wieku podeszłego
Choroby wieku podeszłego

Co warto wiedzieć o NTM i jak sobie z nim radzić?

Artykuł sponsorowany Nietrzymanie moczu (NTM), czyli tak zwana inkontynencja, to problem, którego doświadcza ¼ Polek (U.S. Census Bureau, International Data Base). Mimo iż dolegliwość ta jest powszechna, nadal niewiele osób mówi o niej lekarzowi...

Choroby wieku podeszłego

Jak dobrze opiekować się seniorem?

Obecnie tysiące Polaków sprawuje opiekę nad starszymi, bliskimi im osobami. Dbanie o seniora wymaga poświęcenia, empatii oraz umiejętności radzenia sobie ze stresem, odpowiedzialność za stan zdrowia starszej osoby jest bowiem niemałym obciążeniem dla...

Choroby wieku podeszłego

Rola opiekuna w codziennym życiu chorego

W życiu każdego chorego rola opiekuna jest wręcz nieoceniona. Przede wszystkim służy on pacjentowi wsparciem psychicznym w trudnej sytuacji. Często pomaga w codziennych obowiązkach domowych – zakupach, gotowaniu, sprzątaniu. Czasem zaangażowanie...

Choroby wieku podeszłego

Jak odmłodzić mózg?

Ludzie starzeją się, a liczba osób cierpiących z powodu demencji starczej wzrasta. Czynniki związane z uszkodzeniem mózgu wraz z postępującym wiekiem są nadal nieznane, jednakże naukowcy sugerują, że na przyspieszenie starzenia się mogą wpływać stres,...

Choroby wieku podeszłego

Kłopoty z zasypianiem

Wraz z upływem lat cykle snu zmieniają się, a sen osób starszych różni się od snu pozostałych osób w młodszym wieku. Z łatwością można zauważyć, że wraz z wiekiem śpimy coraz mniej. Istnieje jednak wiele innych różnic. Niejedna starsza osoba uskarża się...

Choroby wieku podeszłego

Zdrowie po 50

Pięćdziesiąty rok życia to ważny etap życia dla każdej kobiety. Dzieci kończą szkołę średnią, zaczynają studia, niektóre zakładają już własne rodziny, często opuszczają rodzinny dom. W pracy nowe wyzwania, w związku stare problemy… Organizm nie...

Choroby wieku podeszłego

Starzenie się organizmu

Starzenie się związane jest ze zmianami, zarówno pozytywnymi, jak i negatywnymi. Możesz jednak cieszyć się starością, jeśli zrozumiesz, co dzieje się z twoim ciałem i jeśli podejmiesz odpowiednie kroki w celu zachowania zdrowia. Gdy się starzejesz,...

Choroby wieku podeszłego

Sposoby na dłuższą młodość: herbata i tai chi

Herbata od dawna była integralną częścią posiłków i spotkań towarzyskich, ale obecnie, zamiast o walorach smakowych, coraz częściej mówi się o jej właściwościach leczniczych. Najnowsze badania wykazały bowiem, że zielona herbata oraz uprawianie tai chi...

Choroby wieku podeszłego

Proces starzenia się człowieka

(...) nawet chorzy na inne dolegliwości i choroby wieku podeszłego i starczego mają świadomość tego, co dzieje się z ich organizmem.

Choroby wieku podeszłego

W Trosce o Seniorów

Dnia 20 stycznia w dzienniku METRO w nakładzie 200 000 egzemplarzy ukazała się specjalna publikacja poświęcona seniorom. Celem projektu „W trosce o seniorów” była szeroka edukacja w zakresie zdrowia seniorów, związana zarówno z konkretnymi...