Mania

Mania jako izolowane schorzenie (chroniczne zaburzenie hipomaniakalne, zespół maniakalny) pojawia się rzadko. Częściej występuje na przemian z epizodami depresji – taki stan określa się jako zaburzenia maniakalno-depresyjne albo zaburzenia afektywne dwubiegunowe. Najprościej powiedzieć o manii, że jest to skrajne przeciwieństwo depresji. Epizod maniakalny został ujęty w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 pod kodem F30.

Spis treści

Przyczyny manii

Etiologia tego typu zaburzeń nastroju nie jest do końca znana. Pod uwagę bierze się zazwyczaj 3 grupy czynników:

przyczyny psychologiczne (etiologia reaktywna),
przyczyny somatyczne (pierwotne choroby, leki i zmiany naczyniowe, choroby organiczne ośrodkowego układu nerwowego),
przyczyny endogenne.

Istnieje przypuszczenie, że mania to skutek wzrostu aktywności niektórych neuroprzekaźników, np. serotoniny i noradrenaliny. Do czynników wyzwalających manię zalicza się m.in.: infekcje, nowotwory, urazy mózgu, nadczynność tarczycy, padaczkę skroniową, pląsawicę Huntingtona, SM, zespół Cushinga, zatrucie amfetaminą, zażywanie psychodelików, nadmiar kokainy, kortykosterydów albo leków cholinolitycznych.

Można mówić o trzech rodzajach manii:

hipomanii – stan łagodnej manii bez omamów i urojeń. Objawy nie powodują znacznego zaburzenia funkcjonowania społecznego, a nawet mogą korzystnie stymulować aktywność;
manii bez objawów psychotycznych;
manii z objawami psychotycznymi – zaburzenie psychiczne charakteryzujące się dysforią (drażliwością), podejrzliwością, urojeniami wielkościowymi i prześladowczymi, poczuciem posłannictwa religijnego.

Objawy manii

Zespół maniakalny obejmuje zaburzenia czterech sfer funkcjonowania człowieka: zaburzenia nastroju (podwyższony nastrój), zaburzenia napędu psychoruchowego (pobudzenie ruchowe, podniecenie maniakalne), zaburzenia emocji (dysforia) oraz zaburzenia niektórych procesów fizjologicznych, metabolicznych i rytmów biologicznych. Epizod maniakalny charakteryzuje się wystąpieniem takich objawów, jak:

wzrost aktywności psychoruchowej, ekspansja, podniecenie,
podniesiony nastrój, zwykle w postaci irytacji, a nawet gniewu, agresji słownej i dysforii,
zawyżona samoocena, przekonania wielkościowe, zmniejszenie samokrytycyzmu,
gonitwa myśli, przymus mówienia, słowotok,
obniżona potrzeba snu lub całkowity jego brak,
trudności w koncentracji uwagi,
beztroska, skłonność do żartów, euforia, optymizm, uczucie permanentnego szczęścia i zadowolenia z siebie,
brak reakcji na przykre wydarzenia, przekonanie o nieograniczonych możliwościach,
nadaktywność, nadmiar energii, odhamowanie seksualne,
nadmierne angażowanie się w przyjemności, które niosą potencjalnie ryzyko niemiłych konsekwencji, np. robienie wielkich zakupów, nie licząc się z kosztami, seks z różnymi partnerami, lekkomyślne inwestowanie w nowe przedsięwzięcia biznesowe,
zachowania prowokacyjne, agresywne, zaczepne.

Leczenie manii

Mocno nasilone epizody maniakalne wymagają hospitalizacji, gdyż zaburzenie afektywne powoduje zwykle znaczące zakłócenia funkcjonowania zawodowego, społecznego lub w relacjach z ludźmi. Pacjent, u którego pojawiają się objawy psychotyczne, może być niebezpieczny dla siebie i innych. Leczenie manii polega na stosowaniu leków stabilizujących nastrój oraz leków przeciwpsychotycznych, np. soli litu, neuroleptyków. By opanować podniecenie, podaje się leki uspokajające i wyciszające, leki przeciwlękowe, np. pochodne benzodiazepiny.

Przypisy

Vieta E., Choroba afektywna dwubiegunowa, „Medycyna po Dyplomie” 2008, nr 3 (6), ss. 4-55.

Krzyżowski J. Natręctwa, obsesje, kompulsje, Medyk, Warszawa 2003, ISBN 83-87340-04-9

Sidorowicz S. (red.), Psychiatria kliniczna, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-89581-95-7

Linki zewnętrzne

Osoby z chorobami psychicznymi żyją krócej

Artykuły Mania

Depresja i mania

Depresja i mania to zaburzenia nastroju. Wiele osób traktuje depresję jako wymysł, wymówkę, która pozwoli na nieproduktywną pracę, lenistwo. Głęboki, uporczywy smutek, który nie pozwala na ...

Agresja i nagłe wybuchy są częstszym zachowaniem u mężczyzn, pojawiają się częściej niż smutek i tłumienie emocji wewnątrz.

Zaburzenie afektywne dwubiegunowe

Choroba afektywna dwubiegunowa to zaburzenie psychiczne, które charakteryzuje się naprzemiennym występowaniem depresji i manii. Są to dwa zupełnie odmienne stany, które łączy jedna rzecz, a ...

Zaburzenia afektywne dwubiegunowe przejawiają się występowaniem nawracającej depresji i manii. Dawniej choroba była określana jako cyklofrenia, trwała przez całe życie i miała różny przebieg ze skłonnością do remisji. Zaburzenia afektywne dwubiegunowe występują w dwóch fazach. Typ 1 charakteryzuje się kilkumiesięcznym przebiegiem depresji lub manii, a następnie normalizacją nastroju. W typie 2 występują momenty przejścia depresji i hypomanii. U niektórych chorych mogą występować tzw. stany mieszane, charakteryzujące się m.in.: nadmierną aktywnością, drażliwością i wybuchami gniewu.<br />
<br />
Stwierdzenie choroby nie jest proste. Wielu chorych nie zgłasza się do lekarza, a gdy objawy psychiatryczne są wyraźne, mogą być pomylone z ADHD lub skutkami spożywania używek, jak np. narkotyków. Ponadto niektóre choroby somatyczne np. nadczynność tarczycy, udar mózgu mogą przypominać zaburzenia afektywne dwubiegunowe. Choroba jest uwarunkowana genetycznie; występuje u osób słabych psychicznie, doświadczających życiowych porażek. Nawrotom choroby sprzyja brak snu i życie w ciągłym biegu. <br />

Epizod maniakalny

Epizod maniakalny to zaburzenie afektywne, które objawia się euforią, podnieceniem psychoruchowym, drażliwością i wzrostem samopoczucia. Stany maniakalne mogą wiązać się z objawami psychotycznymi.

Trauma

Dorosłe Dzieci Alkoholików (DDA) to osoby o wypaczonym poglądzie na świat i na samych siebie, które wychowywały się w dysfunkcyjnych rodzinach. To tam kształtowały swoją osobowość i światopogląd. ...

Cyklotymia

Cyklotymia to utrwalone zaburzenie nastroju, które charakteryzuje się niestabilnością samopoczucia. Cyklotymik doświadcza wahań nastroju od lekkiej postaci depresji do stanów hipomanii.

Choroba afektywna dwubiegunowa

Choroba afektywna dwubiegunowa (CHAD) charakteryzuje się występowaniem na przemian okresów depresji i manii (hipomanii). Pojawiają się w różnej częstotliwości i kolejności. Pomiędzy nimi mogą ...

Antydepresanty przyczyną udaru!

Według ostatnich badań naukowych, depresja w połączeniu z zażywaniem antydepresantów może przyczynić się do zwiększenia ryzyka udaru mózgu. Stwierdzenie to dotyczy w szczególności kobiet.

Powody depresji

Kto jest najbardziej narażony na depresję ? Bez wątpienia kobiety. Ryzyko depresji u kobiet jest dwukrotnie większe niż u mężczyzn. Dodatkowo bardziej narażone na depresję są kobiety rozwiedzione ...

Wystąpienie depresji może wiązać się z zaburzeniami somatycznymi. Choroby skóry wpływają na psychikę. Krosty, wykwity oraz zaskórniaki sprawiają, że skóra wygląda nieestetycznie, więc staje się kompleksem wielu młodych ludzi. Permanentne zaczerwienienie skóry twarzy u kobiet z trądzikiem różowatym również może być przyczyną nerwic, anoreksji oraz depresji.<br />
<br />
Choroby psychodermatologiczne powodują nasilenie problemów emocjonalnych, obniżenie nastroju oraz zaburzenia snu. U osób z cerą trądzikową nierzadko występują myśli samobójcze, lęki i fobie. Depresja występuje w przebiegu trądziku ciężkiego. Zauważalna jest niska samoocena, brak poczucia własnej wartości i pewności siebie, pojawia się poczucie bezsensu życia. Pomoc psychologa okazuje się najważniejsza. Bardzo istotne jest wsparcie najbliższych wyrażone akceptacją i zrozumieniem.

Dystymia

Wiele osób traktuje depresję jak wyrok i poddaje się jeszcze przed rozpoczęciem leczenia. Tymczasem, chociaż choroba jest ciężka, można ją pokonać. Jednym z rodzajów depresji jest dystymia. ...

Fizyczne objawy depresji

Jesteś zmęczony, nie możesz spać, boli cię głowa, serce albo żołądek, nie masz apetytu? Uważaj, to może być depresja . Ta podstępna choroba objawia się nie tylko złym nastrojem. Spadek ...

<p>
Bezsenność to poważny problem wielu osób. Problemy z zasypianiem wpływają na codzienny nastrój i funkcjonowanie. Nieodpowiednio wypoczęta osoba nie jest w stanie pracować, zajmować się domem i wykonywać wiele innych czynności. Bezsenność może być wywołana przez wiele czynników fizycznych i psychicznych. Według badań, aż 35% przypadków zaburzeń snu to problemy psychiczne, jak np.: depresja, zaburzenia lękowe i psychozy.</p>
<p>
Depresję powodują zaburzenia snu. Doświadczanie nieustannych stresów, negatywnych emocji to główne przyczyny bezsenności u osób chorych na depresję. Takie osoby są bardzo często niewyspane, budzą się codziennie w nocy bądź mają ochotę przespać cały dzień.</p>
<p>
Bezsenność u osób z depresją może mieć różny charakter. Najczęściej sen jest prawidłowy przez kilka godzin, następnie diametralnie się pogarsza. W tym momencie pojawiają się koszmary nocne, tzw. niespokojne sny i uczucie lęku. Najczęstsze sny osób chorych na depresję, to: śmierć ukochanej osoby, kataklizmy, wypadki oraz przemoc psychiczna i fizyczna. W nasilonych zaburzeniach snu taka osoba budzi się często i ponownie zasypia. Sen jest fragmentaryczny i nie pozwala odpocząć.</p>

Psychoterapia depresji

Według najnowszych badań przeprowadzonych przez amerykańskich naukowców, psychoterapia kognitywna (poznawcza) jest skuteczną metodą zwalczania objawów depresji . Co więcej, okazuje się, że ...

Neurofeedback

Neurofeedback to nowoczesna metoda terapii, która według badaczy z Uniwersytetu w Montrealu może okazać się skuteczna w leczeniu depresji . Jest to terapia pokrewna do biofeedbacku, która pozwala ...

Leczenie depresji najczęściej przebiega dwuetapowo. Pacjent jest poddawany psychoterapii wspomaganej przez leczenie farmakologiczne. Psychiatra ma za zadanie uświadomić choremu na czym polega jego choroba, udzielić wsparcia i zdiagnozować osobowość. Psychoterapia może mieć charakter krótkoterminowy i długoterminowy, grupowy lub indywidualny. Każdy rodzaj psychoterapii bazuje na określonej teorii wyjaśniającej zachowania pacjenta.<br />
<br />
Do lecznictwa psychiatrycznego wprowadzone są również leki wpływające na poziom serotoniny, noradrenaliny i dopaminy. Kuracja trwa około pół roku – do 12 miesięcy. W przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej leczenie farmakologiczne wydłuża się do kilku lata. Leki antydepresyjne powinny być podawane w określonej dawce.<br />
<br />
W leczeniu depresji skuteczna okazała się fototerapia i psychoedukacja. Jednak są to metody wspomagające; nie można zapomnieć o wsparciu najbliższych i akceptacji. Czasami depresja wymaga hospitalizacji w oddziałach psychiatrycznych.

Depresja sezonowa

Szaro, ponuro, dzień coraz krótszy – jesień to moment, kiedy najczęściej atakuje nas depresja sezonowa. SAD (ang. Seasonal Affective Disorder) powoduje obniżenie nastroju, rozdrażnienie, senność , ...

Obniżenie nastroju, które utrzymuje się dłuższy czas często nazywane jest depresją. Często pojęcie to jednak używane jest bezzasadnie, bo należy odróżnić spadek dobrego samopoczucia od ciężkiej choroby psychicznej.<br />
<br />
Takie traumatyczne doświadczenia życiowe jak: śmierć bliskiej osoby, wypadek czy zła sytuacja materialna mogą powodować silne zaburzenia, które mogą utrzymywać się nawet kilka miesięcy. Jest to stan normalny, który jest reakcją psychiki na zaistniałe okoliczności. Depresja jednak to zupełnie coś innego. Przeżywane emocje w tym przypadku mogą wpływać na funkcjonowanie danej osoby, dlatego tak ważne jest, aby na pojawiające się objawy wcześnie reagować i rozpocząć leczenie. Ma to na celu powrót do równowagi psychicznej jak najszybciej. Lekarz psychiatra może wtedy zastosować dostosowaną do pacjenta terapię, by złagodzić objawy depresji.

Pierwsze objawy depresji

Depresja (ang. depression ) to poważna choroba afektywna, która skutecznie obniża jakość życia. Dlatego dobrze jest zrobić wszystko, by jej zapobiec. W tym celu należy poznać, jakie są pierwsze ...

Stres wpływa negatywnie na życie człowieka. Czasami działa motywująco, pozwala zrealizować postawione cele, skoncentrować się nad daną czynnością. Przewlekły stres spowodowany problemami w pracy, kłopotami zdrowotnymi oraz śmiercią bliskiej osoby może być czynnikiem powodującym depresję.<br />
<br />
Napięcie psychiczne wpływa na wzrost hormonu stresu i obniżenie poziomu serotoniny i dopaminy w układzie nerwowym. Kilkunastodniowe odczuwanie stresu, spowodowane m.in.: śmiercią, rozwodem, nagłą chorobą powoduje spadek odporności na stres. Takie osoby bardzo często izolują się przed światem i zamykają się w domu.<br />
<br />
Depresja utrudnia utrzymywanie kontaktów z najbliższymi, jest stanem melancholii i przygnębienia. Światowa Organizacja Zdrowia uważa, że około 17% ludzi na świecie doświadcza w pewnym momencie życia depresji. Większość z nich nie potrafi sobie z tym poradzić, obwinia siebie o swoje złe samopoczucie.

Czy cierpisz na depresję?

Jak rozróżnić gorszy dzień od rzeczywistej depresji? Otóż istnieją objawy, których wystąpienie może być zapowiedzią tego problemu emocjonalnego. Jeśli zauważysz je u siebie, udaj się do specjalisty!

Depresja maskowana

Depresja maskowana przybiera „maski” innych dolegliwości chorobowych, np. zaburzeń snu, anoreksji, myśli natrętnych albo zaburzeń lękowych. Jak rozpoznać depresją atypową?

Depresja anaklityczna

Depresja anaklityczna to rodzaj depresji u niemowląt w wyniku długotrwałego rozstania z matką. Maluch odseparowany od matki jest apatyczny, drażliwy, nie chce jeść i wykazuje zahamowania rozwoju.

Choroby psychiczne nadal są problemem, który jest negatywnie odbierany przez społeczeństwo. Taka dolegliwość jest zjawiskiem marginalnym i rzeczą bardzo wstydliwą, a powodem takiego traktowania osób cierpiących z jej powodu jest brak odpowiedniej wiedzy wśród ludzi oraz nieświadomość.<br />
<br />
Depresja jest jedną z poważniejszych przypadłości jeśli chodzi o choroby psychiczne, gdyż powoduje niezdolność do samodzielnego dbania o własne potrzeby. Jej przebieg często jest bardzo dotkliwy, gdyż powoduje on, że zostaje zaburzone prawidłowe funkcjonowanie człowieka na wielu płaszczyznach. Taki stan rzutuje nie tylko na chorego, ale także innych ludzi, w tym przede wszystkim jego najbliższe otoczenie.<br />
<br />
Depresja to jeden z poważniejszych problemów społecznych przełomu wieku, dlatego należy wiedzieć na czym ona polega i jak się objawia. Bardzo ważna jest zatem edukacja ludzi i uświadamianie, że problem ten nie dotyczy jedynie wąskiej grupy ludzi, ale wszystkich. Zaburzenia psychiczne i stany podobne do depresji dotyczą bowiem znacznej części społeczeństwa.

Depresja endogenna

Depresję endogenną nazywa się zamiennie depresją ciężką albo depresją dużą. Powstaje ona w wyniku zaburzeń biologicznych. Objawy osiowe to melancholia i utrata radości życia.

Kiedy w organizmie człowieka dochodzi do zaburzeń psychicznych, bardzo często bywa tak, że są one zwiastunem depresji. Taki stan jednak bardzo ciężko jest jednoznacznie ocenić, dlatego tak ważna jest wizyta u specjalisty, który fachowo postawi diagnozę.  Część dolegliwości może mieć bowiem charakter przewlekły. Najczęstszymi z nich są bóle mięśni i głowy, ale depresja może również objawiać się problemami z ciśnieniem czy nawet chorobą wieńcową.<br />
<br />
Znamienną cechą tej choroby mogą być również zaburzenia lękowe. Są one bardzo silnie powiązane z zaburzeniami nastroju, dlatego należy zachować szczególną bystrość obserwując obie choroby, bo może stać się tak, że jedno z zaburzeń może być zwiastunem drugiego. Podobnie z nasileniem się objawów. Z tego powodu konsultacja z lekarzem jest jak najbardziej wskazana, bo szybka diagnoza i w porę podjęte leczenie może znacznie przyspieszyć rehabilitację chorego.<br />
<br />
Więcej na temat obu zaburzeń i ich zależnościach z innymi schorzeniami powie prof. dr hab Aleksander Araszkiewicz.

Depresja jednobiegunowa

Depresja jednobiegunowa objawia się m.in. smutkiem, niską samooceną i lękiem. Przeciwieństwo depresji jednobiegunowej to depresja dwubiegunowa, inaczej zaburzenie maniakalno-depresyjne.

W przypadku tej choroby bardzo ważne są wczesna diagnoza i podjęcie leczenia. Jest to dużo trudniejsze niż w przypadku depresji, ponieważ przy tej dolegliwości występują dwa rodzaje epizodów.<br />
<br />
Choroba afektywna dwubiegunowa wpływa na funkcjonowanie człowieka, więc działania lecznicze i terapia muszą być dopasowane do jego indywidualnych potrzeb. Często stosuje się leki normotymiczne, których zadaniem jest ustabilizowanie stanu pacjenta i wyrównanie nastroju. Ważne jest ich systematyczne przyjmowanie według zaleceń lekarza i przez wskazany przez niego czas. Ma to na celu zapobiegnięcie pojawianiu się kolejnych faz choroby. Odpowiednio dobrane leczenie jest zatem niezbędne, by móc przywrócić chorego do normalnego funkcjonowania w społeczeństwie.<br />
<br />
Podjęte odpowiednio wcześniej działania lecznicze są w stanie w poprawić stan pacjenta i ograniczyć występowanie zaburzeń, jednak nie dają 100% pewności, że problem został całkowicie zażegnany. Możliwe jest bowiem pojawianie się kolejnego epizodu, jakim jest depresja czy mania.

Diagnozowanie depresji

Depresję bardzo trudno jest zdiagnozować, dopóki nie manifestują się nasilone objawy. Niestety nie ma nadal opracowanych testów laboratoryjnych czy też badań obrazowych, które pomogłyby w ...

W leczeniu depresji bardzo ważne jest, aby nie podejmować samodzielnych prób powrotu do formy psychicznej, ale jak najszybciej udać się do specjalisty. Niewiele osób jednak podejmuje tak rozsądny krok. Obawa przed wizytą u lekarza jest powodem do wstydu, więc duża część społeczeństwa go unika, lecząc się na własną rękę farmaceutykami dostępnymi bez recepty. Takie postępowanie może jednak wiązać się z poważnymi dla zdrowia konsekwencjami.<br />
<br />
Depresja jest tym rodzajem choroby, do której wymagane jest postawienie odpowiedniej diagnozy. Od tego bowiem zależy podjęte leczenie. Na zaburzenia psychiczne nie zawsze pomagają dostępne w aptece tabletki ziołowe. Efektem ich działania jest często jedynie obniżenie nastroju czy wyeliminowanie jego wahań. Przy poważniejszych zaburzeniach nie spełnią one zatem swojego zadania. W takich przypadkach potrzebna jest pomoc lekarza. Może on również doradzić w kwestii zasadności przyjmowanie danego rodzaju leków ziołowych i poinformuje o skutkach ubocznych takiej terapii. Takie postępowanie jest najrozsądniejszym wyjściem i przynosi oczekiwane efekty znacznie szybciej niż leczenie we własnym zakresie.

Pytania do eksperta

Czy gwałtowne ruchy głową u dziecka to oznaka choroby?

Moja 7 miesięczna córeczka, dotychczas rozwijająca się normalnie, nagle zaczęła rzucać główką w lewo i w prawo, robi to gdy siedzi mi na kolanach albo w bujaku. Czasem gdy daję jej butelkę. Zaczęło się to jakieś 2 tyg temu. Najpierw zaczęła kręcić główką w łóżeczku. Martwię się, czy nie jest to objawem jakiejś choroby? Jest bardzo żwawa, interesuję się wszystkim dookoła. (Zdrowie)

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Bóle po lewej stronie brzucha podczas siedzenia

Odpowiada: lek. med. Tomasz Stawski

Co onacza ból po prawej stronie klatki piersiowej?

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Co znaczą bóle mięśniowo-stawowe i gorączka?

Odpowiada: lek. Joanna Gładczak

Zadaj pytanie ekspertowi

Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin