Pokaż kategorie abcZdrowie.pl
Pokaż kategorie

Naturalne metody antykoncepcji

Współczesna medycyna oferuje wiele różnych metod antykoncepcyjnych, jednak nie wszystkie kobiety decydują się na nie, np. z powodów zdrowotnych, religijnych czy po prostu ze zwykłej niechęci. W takich przypadkach z pomocą przychodzą naturalne metody antykoncepcji, zwane też NPR - naturalne planowanie rodziny. Wymagają one codziennej obserwacji własnego ciała i zmian jakie w nim zachodzą, a co najważniejsze wyciągania płynących z tego wniosków. NPR wg definicji WHO nie jest metodą antykoncepcyjną, ponieważ wymaga powstrzymania się od stosunku w określonych fazach cyklu.

1. Cykl miesiączkowy

Naturalne planowanie rodziny polega na określaniu faz płodności kobiet. Dlatego, aby skutecznie zaplanować ilość poczętego potomstwa, należy dokładnie zrozumieć zmiany zachodzące w organizmie kobiety. Cykl płciowy to okres między dwiema miesiączkami, w trakcie którego dochodzi do dojrzewania komórki jajowej, owulacji i przygotowania endometrium na przyjęcie zarodka oraz do zmian zanikowych błony śluzowej macicy w przypadku braku zapłodnienia (krwawienia).

Cykl miesiączkowy pozostaje pod kontrolą hormonów wydzielanych przez podwzgórze (tzw. czynniki uwalniające gonadoliberynę), które regulują czynność wydzielniczą przysadki mózgowej (wydzielanie FSH - folitropiny i LH - lutropiny). FSH wpływa na wzrost i dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych oraz na wydzielanie estrogenów. LH powoduje dojrzewanie pęcherzyków i zapoczątkowuje owulację. Cały cykl miesiączkowy składa się dwóch osobnych cykli nakładających się na siebie. Pierwszy to cykl jajnikowy, określający zmiany zachodzące w jajniku. Składa się on z następujących stadiów:

  • stadium pęcherzykowe - 1-14 dzień, następuje dojrzewanie pęcherzyka,
  • owulacja (jajeczkowanie) - 14 dzień (przy cyklu 28 dniowym),
  • stadium lutealne - 14-28 dzień - powstanie ciałka żółtego, które wydziela progesteron.

Cykl miesiączkowy można podzielić na następujące fazy:

  • faza złuszczania (miesiączki) - pierwszy dzień krwawienia jest jednocześnie pierwszym dniem cyklu. Brak zapłodnienia komórki jajowej powoduje złuszczanie endometrium, które jest najintensywniejsze w pierwszych dwóch dniach krwawienia. Faza trwa pięć dni.
  • faza folikularna (pęcherzykowa), wzrostu - dochodzi do dojrzewania pęcherzyków, natomiast endometrium pod wpływem estrogenów wydzielanych przez dojrzewające pęcherzyki jajnikowe ulega regeneracji. Trwa od 6-14 dnia cyklu.
  • faza wydzielnicza 16-27 dzień - progesteron powoduje pogrubienie i lepsze ukrwienie endometrium w oczekiwaniu na przyjęcie zarodka.
  • 28 dzień - faza niedokrwienia - brak zapłodnienia powoduje zanik ciałka żółtego, a w konsekwencji zaburzenia w ukrwieniu macicy, oddzielenie jej powierzchownej warstwy i zapoczątkowanie krwawienia.

Opisany cykl miesiączkowy składa się z 28 dni, jednak u każdej kobiety czas jego trwania jest indywidualny. Wahania te zależą od długości fazy folikularnej, np.: w cyklu 25-dniowym trwa ona 6 dni (owulacja przypada na 11 dzień cyklu), niezależnie od tego faza lutealna trwa nadal 14 dni.

2. Obliczanie dni płodnych

Określając czas, kiedy można zajść w ciążę, należy uwzględnić długość życia plemnika w drogach rodnych - 72 godziny (większy margines bezpieczeństwa przyjmuje nawet 5 dni), zaś komórka jajowa po owulacji żyje 24-48 godzin. Pierwsze dni po zakończonym krwawieniu to okres względnej niepłodności. Niepłodność przedowulacyjna trwa cztery dni, pewnym dniem niepłodnym jest tylko dzień pierwszy. Dni potencjalnie płodne (przy cyklu 28-dniowym) trwają od dnia 9-17 - to jest do momentu obumarcia komórki jajowej. Pozostałe dni cyklu są okresem bezwzględnej niepłodności.

3. Skuteczność naturalnych metod antykoncepcji

Cała prawda o antykoncepcji

Wiedza Polek na temat antykoncepcji oparta jest na wyobrażeniach i stereotypach. Większość z nas unika regularnych wizyt u ginekologa. Najwyższa pora to zmienić!

Należy podkreślić, że tylko osoby decydujące się na olbrzymi reżim codziennego pomiaru temperatury oraz potrafiące ocenić i stwierdzić różnice w wyglądzie śluzu, mogą stosować naturalne metody antykoncepcji. Poza tym trzeba mieć na uwadze, że cykl owulacyjny podlega wpływom czynników zewnętrznych, takich jak: stres (praca zawodowa, studia, szkoła), emocje (np. kłopoty osobiste, rodzinne), brak snu, przemęczenie, infekcje, nawet przeziębienie. Można się spodziewać, że metody naturalnej antykoncepcji nie są idealne dla osób prowadzących bardzo aktywny tryb życia, pracujących w systemie zmianowym i w warunkach stresujących.

Jeśli kobieta decyduje się na antykoncepcję naturalną, musi dokładnie znać przebieg cyklu miesiączkowego, działanie poszczególnych hormonów, a także uważnie obserwować swoje ciało, zmiany zachodzące w nim podczas cyklu.

3.1. Metoda kalendarzowa

Opiera się ona na ocenie czasu trwania najdłuższego i najkrótszego cyklu miesiączkowego obserwowanego przez okres 12 miesięcy. Oznacza to, że zanim kobieta rozpocznie współżycie, musi przez rok obserwować swój organizm i notować daty kolejnych miesiączek.

Dni płodne
wyznaczamy, opierając się na następujących założeniach:
Jajeczkowanie występuje na 14 dni przed miesiączką. Plemniki są zdolne do zapłodnienia przez około 48 do 72 godzin po stosunku (ejakulacji). Komórka jajowa żyje około 24 godzin po owulacji. W celu określenia dni niepłodnych należy najpierw odjąć od liczby najdłuższego obserwowanego cyklu 20 dni. Uzyskany wynik będzie wskazywał pierwszy dzień okresu płodnego. Następnie od najkrótszego cyklu trzeba odjąć 11 dni w celu określenia ostatniego dnia płodności. W przypadku nieregularnych cyklów okres wstrzemięźliwości seksualnej bardzo się wydłuży. Jeszcze raz warto zwrócić uwagę na bardzo małą skuteczność metody (nawet połowa kobiet może podczas jej stosowania zajść w ciążę).

3.2. Metoda termiczna

W czasie II fazy cyklu ciałko żółte wytwarza progesteron, który powoduje wzrost temperatury ciała. Według twórców metody termicznej, o owulacji świadczy wyższa temperatura ciała w ciągu kolejnych 3 dni w porównaniu z 6 dniami poprzedzającymi. Obserwowany wzrost temperatury jest niewielki i wynosi 0,2-0,6 stopnia Celsjusza. Kobieta, stosująca tę metodę, musi mierzyć temperaturę ciała w pochwie lub w jamie ustnej tuż po przebudzeniu, przed wstaniem z łóżka. Nie wolno przed pomiarem nic pić ani palić papierosów. Część cyklu, w której teoretycznie nie powinno dojść do zapłodnienia, rozpoczyna się czwartego dnia podwyższonej temperatury. Warto pamiętać, że podwyższenie temperatury może być spowodowane jakąkolwiek infekcją w obrębie całego organizmu, co może zmylić kobietę stosującą metodę termiczną. Skuteczność metody termicznej przy prawidłowych pomiarach jest wysoka, wskaźnik Pearla 0,8-3.

3.3. Metoda śluzowa (Billingsa)

Dni płodne wyznaczamy, opierając się na codziennej obserwacji śluzu szyjkowego. W okresie przedowulacyjnym śluz pochwowy jest śliski, przezroczysty i ciągliwy, przypomina białko jaja kurzego (tzw. śluz płodny). Jego obecność spowodowana jest działaniem estrogenów i świadczy o tym, że niedługo (za 2-3 dni) wystąpi owulacja. Występujący po owulacji wzrost stężenia progesteronu sprawia, że śluz jest lepki, gęsty i kleisty. Okres „niepłodny” zaczyna się czwartego dnia po stwierdzeniu śluzu płodnego.

Wadą metody Billingsa jest to, że właściwa ocena śluzu nie zawsze jest możliwa – następuje to np. podczas infekcji pochwy, kiedy to może być obecna wydzielina zapalna lub może wystąpić właśnie wysuszenie śluzówki, jak to ma miejsce w zakażeniach grzybiczych. Wskaźnik Pearla dla metody Billingsa to 15-32.

3.4. Metoda objawowo-termiczna

Łączy w sobie dwie poprzednie metody antykoncepcji. Negatywnie na jej skuteczność, tak jak i w poprzednich metodach, będą wpływać infekcje, stany podgorączkowe.

Bibliografia

  • Frank P., Freundl G., Raith E., Naturalne metody planowania rodziny, Springer i PWN, Warszawa 1997, ISBN 9788386637164
  • Dębski R. Ginekologia kliniczna Tom 1-3, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-013-9
  • Guillebaud J., Szarewski A., Wszystko o antykoncepcji, Medycyna Praktyczna, Kraków 1997, ISBN 83-86657-31-6
  • Stadnicka G. Opieka przedkoncepcyjna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-83-200-3647-3
  • Pertyński T., Zyss T. (red.), Antykoncepcja, MedPharm, Wrocław 2008, ISBN 978-83-60466-29-2
  • Gillebaud J. Antykoncepcja - pytania i odpowiedzi, Medycyna Praktyczna, Kraków 2005, ISBN 83-7430-012-4
  • Zdrojewicz Z. (red.), ANTYKONCEPCJA - którą metodę powinnam wybrać?, MedPharm, Wrocław 2008, ISBN 978-83-60466-55-1
Lekarz Karolina Kropiewnicka-Buczek, Iwona Leleń,
Komentarze (6)
~Kropka
~Kropka

Naturalne metody planowanie rodziny nie są metodą antykoncepcją. Antykoncepcja oznacza "przeciw poczęciu", natomiast naturalne metody planowania rodziny nie są przeciw poczęciu. Wskaźnik Pearla jest zbliżony do wyniku tabletek antykoncepcyjnych.

Odpowiedz
~Nija
~Nija

Kropka, masz rację, ale jak można to inaczej określić? Też korzystam z npr i właśnie przeciw poczęciu. Współżyjemy tylko w dni niepłodne, korzystam z komputera Cyklu

Odpowiedz
~kreska :)
~kreska :)

Nija dokładnie ja też mam komputer cyklu Pearly i stosuje go jako antykoncepcję, a że nie ingeruję w organizm, mierzę temperaturę czyli wszystko jest naturalnie :)

Odpowiedz
~Aga
~Aga

Ja również stosuję komputer cyklu mam lady comp i też uważam go za metodę naturalną ponieważ nie ingeruje on w organizm. Stosowałam go także podczas karmienia i byłam pewna że w żaden sposób nie zaszkodzę dziecku.i sobie.

Odpowiedz
~Aga
~Aga

Ja także mam komputer cyklu Lady Comp i też współżyjemy w dni niepłodne, w końcu jest to naturalna metoda czy nie? jaka by nie była mi bardzo pasuje bo jest bez ingerencji w organizm kobiecy.

Odpowiedz
~Kaila
~Kaila

Jeśli już mowa o komputerach cyklu, to ja mam Cyclotest. Na początku mialam wątpliwości, ale już 2 cyklu było ok :) Metoda przynajmniej bez skutków ubocznych.

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Naturalne metody antykoncepcji - najnowsze pytania

grupy wsparcia i fora dyskusyjne

Artykuły Naturalne metody antykoncepcji
Naturalne metody antykoncepcji

Jak zrobić test owulacyjny?

Test owulacyjny to badanie, które pomaga wskazać termin owulacji, a więc określić dni płodne kobiety. Nazywany jest także testem LH, ponieważ w czasie badania dokonuje się pomiaru hormonu luteinizującego (LH) w moczu pacjentki. Wykonanie testu...

Naturalne metody antykoncepcji

Sposoby obliczania dni płodnych

Świadomość własnej płodności to pierwszy krok do rozsądnego planowania przyszłości, przede wszystkim powiększenia rodziny lub zapobiegania ciąży. Kobieta jest płodna przez zaledwie kilka dni w miesiącu. Warto umieć rozpoznać te dni, by nieznajomość...

Naturalne metody antykoncepcji

Kalendarzyk małżeński

(...) środków. Z pomocą przychodzą jednak naturalne metody antykoncepcji. Obserwacja cyklu (zwany też metodą rytmu lub metodą ... - odejmując 11 dni od cyklu najdłuższego. Zalety kalendarzyka małżeńskiego Metoda Ogino-Knausa, jak inne naturalne metody antykoncepcji, jest całkowicie bezpieczna i obojętna dla zdrowia. Pozwala ona kobietom nauczyć się obserwować własne ciało i...

Naturalne metody antykoncepcji

Metoda obserwacji śluzu

Każda kobieta decydująca się na naturalną metodę antykoncepcji musi dokładnie poznać swój organizm, zrozumieć przemiany jakie w nim zachodzą i nauczyć się je obserwować. Jest to praca żmudna, wymagająca systematyczności, sumienności i...

Naturalne metody antykoncepcji

Metoda termiczna

(...) jak zresztą wszystkie naturalne metody antykoncepcji, wymaga systematyczności i dokładności. Prowadź wykres...

Naturalne metody antykoncepcji

Wstrzemięźliwość seksualna

Wstrzemięźliwość seksualna to jedna z najstarszych metod zapobiegania ciąży. Polega na powstrzymaniu się od stosunku w czasie dni płodnych kobiety, których wyliczanie opiera się na tzw. kalendarzyku małżeńskim. Wstrzemięźliwość seksualna jest...

Naturalne metody antykoncepcji

Komputery cyklu

Lady-comp, baby-comp i pearly to komputery cyklu przeznaczone do skutecznej antykoncepcji. Wskazują dni, w których występuje największe prawdopodobieństwo poczęcia dziecka oraz te, kiedy zajście w ciąże jest niemożliwe. Są innowacyjną metodą...

Naturalne metody antykoncepcji

Podstawowa temperatura ciała

Planowanie poczęcia dziecka (PTC) to temperatura ciała kobiety, której pomiary służą określaniu faz płodności i niepłodności, a co za tym idzie naturalnemu planowaniu rodziny. Podstawowa temperatura ciała stosowana jest w metodzie termicznej oraz...

Naturalne metody antykoncepcji

Metoda angielska

Metoda angielska jest odmianą metody objawowo-termicznej. Inaczej nazywana jest metodą podwójnego sprawdzenia. Ta naturalna metoda antykoncepcji służy rozpoznawaniu faz płodności i niepłodności w cyklu miesiączkowym kobiety na podstawie...

Naturalne metody antykoncepcji

Stosunek przerywany

Stosunek przerywany nie jest metodą antykoncepcji. Uprawiając stosunek przerywany, nie można mieć pewności co do tego, że nie doszło do zapłodnienia. W przypadku stosowania go jako metody antykoncepcyjnej wiele zależy od refleksu partnera, ale nie tylko.

lekarzy jest teraz online

Zapytaj lekarza
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500