Osobowość zależna

Zaburzenie osobowości zależnej (ang. Dependent Personality Disorder) określano dawniej jako asteniczne zaburzenie osobowości. Inne nazwy osobowości zależnej, to: zaburzenie obawowo-lękowe albo zaburzenie osobowości typu C. Do cech charakterystycznych tego typu zaburzenia zalicza się przesadną potrzebę bycia zaopiekowanym przez kogoś, nadmierną uległość, lęk przed odrzuceniem i ograniczoną zdolność podejmowania ważnych życiowych decyzji. Osoba zależna pragnie scedować odpowiedzialność za swoje wybory na innych. Żywi przekonanie, że sama nie jest w stanie podjąć rozsądnej decyzji, jest skazana na porażkę, pomyłkę i liczne błędy i tylko inni ludzie mogą zabezpieczyć jej los.

Objawy osobowości zależnej

Osobowość zależna została ujęta w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 pod kodem F60.7. Ludzie z cechami osobowości zależnej przywiązują zbyt dużą wagę do relacji międzyludzkich. Podtrzymują często kontakty za wszelką cenę, jakby inni ludzie świadczyli o obrazie jednostki, definiowali jej tożsamość i dostarczali źródeł do kształtowania samooceny. Dla osób zależnych wystarczy, żeby ktokolwiek przy nich był. Niejednokrotnie rezygnują z własnych potrzeb, oczekiwań i marzeń, kiedy kolidują one z interesami osób, z którymi wchodzą w relacje. W skrajnych przypadkach osoby zależne godzą się na poniżające traktowanie, przemoc fizyczną i manipulację ze strony otoczenia.

Ludzie o cechach osobowości zależnej szybko uzależniają się emocjonalnie od innych. Czują, że muszą się oddać pod czyjąś opiekę, bo nie są w stanie samodzielnie zadbać o siebie. Stają się natrętni albo ulegli wobec innych. Dramatycznie przeżywają rozstania, źle czują się w samotności, nie chcą zrywać kontaktów, a nawet mogą symulować objawy chorobowe, by wzbudzić litość i w ten sposób nakłonić do pozostania przy nich. Perspektywie samotności zwykle towarzyszy wszechogarniający lęk, niepokój, a niekiedy napady paniki. Życie osób zależnych zwykle koncentruje się wokół życia innych. Ze względu na potrzebę ciągłej opieki, jednostki takie mogą podporządkowywać swoje poglądy innym, być chwiejne, niezdecydowane i angażować się w mało przemyślane i niestabilne związki.

Zakończenie jednego związku zwykle skutkuje poszukiwaniami następnego partnera. By nie utracić relacji, osoby zależne zazwyczaj tłumią swój gniew i niezadowolenie, trwają w związku, mimo jawnego dyskomfortu psychicznego. Osoby zależne często tworzą związki toksyczne, mogą znosić agresję fizyczną i znęcanie się psychiczne. Pozostają w patologicznych układach interpersonalnych z przeświadczenia o swojej nieatrakcyjności i o tym, że nie są godne uwagi. Mają zaniżoną samoocenę, brakuje im pewności siebie, czują się bezradne, dlatego we wszystkim, nawet w codziennych prostych wyborach, proszą o pomoc. Boją się, że same popełnią błąd i tylko inni są w stanie im pomóc. Bezustannie się kogoś radzą, dążą do uzyskania aprobaty otoczenia dla swoich wyborów. Ludzie z osobowością zależną są bierni, nijacy, pozbawieni charakteru. Stanowią odbicie lustrzane osób, z którymi wchodzą w bliskie związki.

Brakuje im indywidualizmu, a z drugiej strony pragną być zauważeni, by nie zostać samemu. Samotność to główne źródło niepokoju. Osobowość zależna może współwystępować z innymi problemami natury psychicznej, np. napadami paniki, zespołem lęku uogólnionego, depresją, a nawet fobią społeczną. Osoby zależne są nadwrażliwe, mają poczucie nieprzystosowania społecznego. Nie chcą stawiać żadnych wymagań partnerowi w związku z obawy przed jego odejściem. Osoby zależne nie wykazują inicjatywy działania nie z powodu deficytów w zakresie motywacji czy energii, ale z braku zaufania do własnych kompetencji. Osobowości zależnej nie można mylić z wyuczoną bezradnością. Zaburzenie osobowości zależnej świadczy raczej o pierwotnej bezradności i niezdolności do zakończenia symbiotycznej relacji z matką z okresu dzieciństwa.

Bibliografia

  • Cierpiałkowska L., (red.), Psychologia zaburzeń osobowości. Wybrane zagadnienia, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2004, ISBN 83-232-1413-1.
  • Jakubik A., Zaburzenia osobowości, PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2672-5.
  • Millon T., Davis R., Millon C., Escovar L., Meagher S., Zaburzenia osobowości we współczesnym świecie, Instytut Psychologii Zdrowia. Polskie Towarzystwo Psychologiczne, Warszawa 2005, ISBN 83-85452-88-5.
Porozmawiaj o tym na Forum Psychologia »
Lubię to!
6

Komentarze

Pytania do specjalistów

pokaż 5 następnych

Artykuły Zaburzenia osobowości

Zaburzenia osobowości Borderline

(...) borderline Typ borderline to rodzaj zaburzenia osobowości, a dokładniej osobowości chwiejnej emocjonalnie. Osoby...

Zaburzenia osobowości Syndrom Piotrusia Pana

Chłopiec rośnie, dojrzewa, staje się mężczyzną, zakłada rodzinę, staje się odpowiedzialny i opiekuńczy. Jest to naturalny kierunek rozwoju mężczyzny. Jak się jednak okazuje, nie każdego. Dla niektórych droga ta urywa się w pewnym momencie i...

Zaburzenia osobowości Objawy paranoi

Paranoja to ciężkie zaburzenie psychiczne. Ludzie, których dotknęła, nie potrafią normalnie żyć. Pojawiające się u nich urojenia uniemożliwiają funkcjonowanie w społeczeństwie. Chorym wydaje się, że ktoś ich śledzi, że ukochana osoba ich zdradza,...

Zaburzenia osobowości Osobowość wieloraka

Osobowość wieloraka to jedno z najbardziej tajemniczych zaburzeń konwersyjnych. Osobowość wieloraka doczekała się wielu pojęć-substytutów, np. dysocjacyjne zaburzenie osobowości (ang. Dissociative Identity Disorder, DID), osobowość mnoga (ang.

Zaburzenia osobowości Paranoiczne zaburzenia osobowości

Paranoiczne zaburzenia osobowości obejmują osobowość ekspansywną paranoiczną, osobowość fanatyczną, osobowość pieniaczą ... psychopatologiczną treść i kliniczny obraz tego rodzaju zaburzenia osobowości. Paranoja implikuje bowiem, że zaburzenia myślenia w postaci ... osobowości paranoicznej Zaburzenia osobowości, w tym osobowość paranoiczna, odznaczają się głęboko zakorzenionymi i utrwalonymi ... jednostki, np. pobudliwość, uczuciowość, percepcję innych ludzi itp. Ponadto, zaburzenia osobowości niosą ze sobą...

Zaburzenia osobowości Schizoidalne zaburzenia osobowości

Schizoidalne zaburzenia osobowości zostały ujęte w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ... . Na schizoidalne zaburzenia osobowości cierpi jedna osoba na 100, częściej mężczyźni niż kobiety. Osoby o cechach schizoidalnych są ... zaburzenia osobowości różnią się od siebie. Osoby schizoidalne nie są zdolne do empatii, wyglądają jakby nie miały uczuć ... i luźnych spekulacji.Jakubik A., Zaburzenia osobowości, PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2672-5.McWilliams N.,...

Osobowość dyssocjalna
Zaburzenia osobowości Osobowość dyssocjalna

Osobowość dyssocjalna jako jednostka chorobowa została ujęta w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 pod kodem F60.2. Zaburzenia osobowości o charakterze dyssocjalnym doczekały się w środowisku medycznym wielu terminów-substytutów, jak osobowość amoralna, osobowość antysocjalna (antyspołeczna) lub asocjalna (aspołeczna), osobowość psychopatyczna albo socjopatyczna. Potocznie używa się też nieprawidłowych nazw, jak psychopatia czy socjopatia. Antyspołeczne zaburzenia osobowości...

Zaburzenia osobowości Osobowość chwiejna emocjonalnie

(...) Modele kliniczne i techniki terapeutyczne, GWP, Gdańsk 2003, ISBN 83-89120-15-1.Jakubik A., Zaburzenia osobowości, PZWL,...

Zaburzenia osobowości Osobowość histrioniczna

Osobowość histrioniczna albo inaczej histrioniczne zaburzenia osobowości zostały ujęte w Międzynarodowej Klasyfikacji Chor ... . Histrioniczne zaburzenia osobowości obejmują osobowość histeryczną i psychoinfantylną. Przyczyny osobowości histrionicznej Specjaliści ... . Histrioniczne zaburzenia osobowości wymagają pomocy psychoterapeutycznej. Przede wszystkim chodzi o wzmocnienie samooceny chorego ... uczuć, rozwinąć inteligencję i dojrzałość emocjonalną.Jakubik A., Zaburzenia osobowości, PZWL, Warszawa 2003, ISBN...

Zaburzenia osobowości Osobowość anankastyczna

(...) w pracy, a na zaburzenia osobowości nakłada się kolejny problem – pracoholizm, kiedy człowiek zaczyna definiować siebie ... -232-1413-1.Jakubik A., Zaburzenia osobowości, PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2672-5.Millon T., Davis R., Millon C., Escovar L., Meagher S., Zaburzenia osobowości we współczesnym świecie, Instytut Psychologii Zdrowia. Polskie Towarzystwo Psychologiczne, Warszawa 2005, ISBN ... Osobowość anankastyczna brzmi dość zagadkowo dla przeciętnego człowieka. Na czym polegają anankastyczne...

pokaż 10 następnych