Potworniak

Potworniak jest to nowotwór, który pochodzi z trzech listków zarodkowych, czyli wczesnego embrionalnego rozwoju dziecka. Potworniak stanowi mieszankę rozmaitych tkanek. Najczęściej przyjmuje postać torbieli skórzastej (odmiana potworniaka dojrzałego). Twór stopniowo się powiększa i zawiera wykształcone włosy, paznokcie i czasem zęby. Zawiera także gruczoły łojowe i potowe, czasem wytwarza hormony, które wywołują zaburzenia hormonalne.

Przyczyny i lokalizacja potworniaków

Przyczyny rozwoju potworniaków nie są znane, jednak sformułowano wiele różnych teorii na ten temat. Jedna z nich wiąże potworniaki wrodzone z pasożytniczymi bliźniakami (tzw. fetus in fetu). W przypadku tego typu bliźniąt jeszcze w czasie ciąży jeden płód został częściowo wchłonięty przez drugi, przez co jego funkcjonowanie stało się uzależnione od „gospodarza” – płodu, który uformował się w pełni. Jest to jednak tylko hipoteza, która nie została potwierdzona.

Potworniaki tworzące się z pluripotencjalnych komórek germinalnych lokalizują się w jądrach lub jajnikach. Z kolei potworniaki uformowane z komórek embrionalnych zazwyczaj znajdują się w czaszce, nosie, języku, szyi, śródpiersiu, przestrzeni zaotrzewnowej lub są przyczepione do kości guzicznej. Zdarzało się jednak, że nowotwory te odkrywano również w narządach, takich jak serce czy wątroba, a także w żołądku i pęcherzu.

Rodzaje potworniaków

Potworniak dojrzały to nowotwór zawierający w pełni zróżnicowane tkanki endodermalne, mezodermalne i ektodermalne. Najczęściej występuje w formie torbieli skórzastej, w której znajdują się w pełni ukształtowane włosy, gruczoły potowe i łojowe, a czasami nawet szczątkowe zęby. Zdarzało się również, że w potworniakach znajdowano bardziej złożone struktury, w tym oczy, dłonie, stopy i całe kończyny. Potworniaki dojrzałe mogą produkować hormony, takie jak serotonina czy hormony tarczycy. Przez to w organizmie chorego może dojść do zaburzenia ich równowagi. Nowotwory te są łagodne, a najczęściej diagnozuje się je u kobiet. Szacuje się, że mogą stanowić 20% wszystkich guzów jajnika. Potworniaka jajnika stwierdza się na podstawie badania USG, wykonywanego przezpochwowo. Jeśli zostanie wykryty, musi zostać usunięty, najczęściej w zabiegu laparoskopii. W niektórych wypadkach konieczne jest otwarcie jamy brzusznej. Czasem istnieje konieczność usunięcia potworniaka razem z jajnikiem.

Potworniaki niedojrzałe utworzone są z nie w pełni zróżnicowanych trzech listków zarodkowych. Mogą wydzielać gonadotropinę kosmówkową, co przyczynia się do pozytywnego wyniku testu ciążowego. Bywa, że bierze się je za mięsaka, raka zarodkowego, neuroektodermę lub niedojrzałe struktury nabłonkowe. Zazwyczaj są złośliwe, a najczęściej diagnozuje się je u mężczyzn.

Potworniaki wrodzone to guzy przypominające potworniaki dojrzałe, które spotyka się u płodów i noworodków. Zazwyczaj tworzą narośl w okolicy kości krzyżowej i guzicznej. Od fetus in fetu, czyli pasożytniczego płodu bliźniaczego, różnią się brakiem metameryzacji. W okresie płodowym potworniaki wrodzone mogą doprowadzić do śmierci wewnątrzmacicznej.