SIDS (śmierć łóżeczkowa, zespół nagłej śmierci niemowląt)

SIDS to zespół nagłej śmierci niemowląt definiowany jako nagła śmierć niemowląt poniżej pierwszego roku życia. Występuje u dzieci ze wszystkich środowisk społeczno-gospodarczych i etnicznych i w każdym kraju na całym świecie. Pojawia się szybko i bez ostrzeżenia, a w wielu przypadkach rodzice nie zdają sobie sprawy z tego, co się stało. Przyczyna SIDS pozostaje nieznana, znane są tylko czynniki zwiększające jego ryzyko. Najczęściej występuje u niemowląt do 6. miesiąca życia, po tym czasie częstość występowania SIDS zaczyna się zmniejszać.

Spis treści

Przyczyny śmierci łóżeczkowej

Chociaż żaden pojedynczy czynnik nie został określony jako przyczyna SIDS, badania nad zespołem odkryły szereg czynników ryzyka, które mogą się do niego przyczynić. Niektóre z tych czynników, to:

przegrzanie,
palenie w okresie ciąży lub obecność dymu papierosowego w powietrzu już po urodzeniu,
przedwczesny poród,
słaba opieka prenatalna,
wiek matki poniżej 20 lat,
nadużywanie alkoholu,
zaburzenia w części mózgu, która reguluje oddychanie,
niski poziom tlenu we krwi.

Prawdopodobnymi przyczynami SIDS są:

wady wrodzone dziecka, głównie wady serca,
infekcje, zakażenie Escherichia coli,
bezdech,
niedobór serotoniny,
podłoże genetyczne – wcześniejsze przypadki SIDS w rodzinie,
zaciśnięcie się tętnicy szyjnej – podczas gdy dziecko śpi na brzuszku i podnosi główkę, może dojść do ucisku tętnicy i zablokowania dopływu krwi do mózgu.

Objawy śmierci łóżeczkowej

Niektórzy twierdzą, iż SIDS to choroba, której pierwszym objawem jest śmierć. Rodzice powinni być wyczuleni na pewne niepokojące symptomy. Powinni zareagować, gdy:

bez specjalnej przyczyny temperatura dziecka mierzona w odbycie jest wyższa niż 38 st. C lub niższa od 36 st. C;
u dziecka można zauważyć zmiany nastroju, np. pobudzenie;
w trakcie snu lub czuwania maleństwo postękuje;
dziecko jest blade;
maleństwo ma kłopoty z oddychaniem, szczególnie kiedy jego oddech jest utrudniony i głośny oraz trudno ustalić jego przyczynę;
dziecko nie chce jeść, wymiotuje.

Objawy te są niepokojące. Wielu rodziców nie zdaje sobie sprawy z tego, że SIDS może wystąpić u dzieci zdrowych, z prawidłową masą urodzeniową, bez jakichkolwiek podejrzeń o bezdech. Z tego względu trzeba być szczególnie ostrożnym w stosunku do każdego niemowlęcia, niezależnie od tego, jak się rozwija i czy jest w pełni zdrowe. W przypadku, gdy u maleństwa zauważy się bezdech, niezbędne jest natychmiastowe badanie polisomnograficzne, czyli badanie przeprowadzane w czasie snu. Za jego pomocą można kontrolować, jak niemowlę oddycha podczas snu. W przypadku, gdy dojdzie do bezdechu, trudno jest temu zapobiec. Każda minuta jest wówczas niezwykle cenna.
W rzeczywistości SIDS jest główną przyczyną zgonów wśród niemowląt od pierwszego miesiąca do pierwszego roku życia. Jeżeli śmierć dziecka pozostaje niewyjaśniona po formalnym postępowaniu wyjaśniającym w sprawie okoliczności śmierci, jest ona przypisywana SIDS. Śmierć jest podejrzewana, gdy uprzednio zdrowe niemowlę, zwykle w wieku poniżej szóstego miesiąca życia, zostaje znalezione martwe w łóżku.

Zapobieganie śmierci łóżeczkowej

Aby ustrzec siebie i swoje dziecko przed śmiercią łóżeczkową, należy stosować poniższe wskazówki:

Układaj dziecko do snu na plecach;
Zadbaj o bezpieczne miejsce snu dla niemowlaka;
Dziecko powinno spać w łóżeczku samo;
Nie przegrzewaj dziecka;
Nie pal w czasie ciąży i nie pozwól palić przy dziecku;
Dbaj o siebie i dziecko w okresie ciąży;
Karm malucha piersią, jeśli to tylko możliwe;
Powiadom lekarza, jeżeli wystąpiły napady bezdechu u dziecka, napady sinicy lub inne niepokojące objawy.

Śmierć dziecka to tragedia nie tylko dla matki, ale całej rodziny. Dlatego ważne jest, aby kobieta dbała o siebie w trakcie ciąży, bo w ten sposób może nie tylko zapobiec pojawieniu się zaburzeń w rozwoju dziecka, ale także zmniejszyć prawdopodobieństwo wystąpienia SIDS.

Przypisy

Grenda R. (red.), Pediatria - pytania i odpowiedzi, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2009, ISBN 978-83-200-3907-8

Kawalec W., Kubicka K. Pediatria, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2006, ISBN 83-200-3253-9

Milanowski A. (red.), Pediatria, Urban & Partner, Wrocław 2009, ISBN 978-83-7609-098-6

Linki zewnętrzne

Różne teorie na temat przyczyn zespołu naglego zgonu niemowląt

Artykuły SIDS (śmierć łóżeczkowa, zespół nagłej śmierci niemowląt)

Zespół nagłej śmierci łóżeczkowej

Zespół nagłej śmierci łóżeczkowej to inaczej SIDS – ang. Sudden Infant Death Syndrome. Zgon zdrowego dziecka następuje zwykle podczas snu, jest niespodziewany i szokujący dla rodziców.

Monitor oddechu

Monitor oddechu to urządzenie zapobiegające zespołowi śmierci łóżeczkowej. Na rynku dostępna jest również niania elektroniczna z monitorem oddechu, która pomaga czuwać nad bezpieczeństwem dziecka.

Pytania do eksperta

Czy gwałtowne ruchy głową u dziecka to oznaka choroby?

Moja 7 miesięczna córeczka, dotychczas rozwijająca się normalnie, nagle zaczęła rzucać główką w lewo i w prawo, robi to gdy siedzi mi na kolanach albo w bujaku. Czasem gdy daję jej butelkę. Zaczęło się to jakieś 2 tyg temu. Najpierw zaczęła kręcić główką w łóżeczku. Martwię się, czy nie jest to objawem jakiejś choroby? Jest bardzo żwawa, interesuję się wszystkim dookoła. (Zdrowie)

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Zabieg łyżeczkowania macicy przy znieczuleniu miejscowym

Odpowiada: lek. med. Aneta Zwierzchowska

Co znaczą bóle mięśniowo-stawowe i gorączka?

Odpowiada: lek. Joanna Gładczak

Zadaj pytanie ekspertowi

Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin