Szczepienie na rotawirusy

Rotawirusy są groźne szczególnie dla najmłodszych dzieci. Głównym zagrożeniem dla dziecka jest ryzyko szybkiego odwodnienia spowodowanego wymiotami i gwałtowną biegunką. W Polsce szacuje się, że co roku na zakażenia rotawirusami cierpi ponad 200 000 dzieci poniżej piątego roku życia. Ryzyko zakażenia rotawirusami jest duże. Występują one tak powszechnie, że prawie każde dziecko ulegnie zakażeniu przed ukończeniem piątego roku życia. Rotawirusy są bardzo zakaźne, ponadto bardzo trudno jest je wyeliminować, ponieważ nie reagują na zwykłe środki dezynfekcyjne.

Jak można zarazić się rotawirusami?

Do zakażenia może dojść zarówno poprzez bezpośredni kontakt z osobą chorą, jak również przez styczność z zanieczyszczoną powierzchnią czy przedmiotami. Wirusy przenoszą się na drugą osobę drogą pokarmową, poprzez kontakt z wydzielinami i wydalinami osób chorych, możliwe jest także rozprzestrzenianie się drogą kropelkową. Do rozprzestrzeniania się zakażeń rotawirusowych bardzo często dochodzi wśród dzieci leczonych w szpitalu z innego powodu, co wydłuża ich pobyt, potęgując stres u dziecka i rodziców.

Objawy infekcji rotawirusowej

Infekcja rotawirusowa rozwija się bardzo szybko – zazwyczaj objawy pojawiają się w ciągu 24-48 godzin od chwili kontaktu z wirusem. Pojawiają się wymioty, biegunka i gorączka o różnym nasileniu (nawet do 40°C). Tym objawom mogą towarzyszyć bóle brzucha, osłabienie i złe samopoczucie. U dziecka mogą występować drgawki gorączkowe, jadłowstręt, objawy podrażnienia opon mózgowo-rdzeniowych. Biegunka oraz wymioty mogą być tak nasilone, że często prowadzą do gwałtownego i ciężkiego odwodnienia oraz istotnych niedoborów pierwiastków niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania organizmu dziecka. Jeśli odwodnienie trwa dłużej, może dojść do zaburzeń świadomości i zatrzymania moczu. W takim przypadku jedyną drogą pomocy jest natychmiastowe umieszczenie dziecka w szpitalu.

Z uwagi na dużą zakaźność, infekcje rotawirusowe bardzo często przenoszą się na pozostałych domowników. Choroba może w dużym stopniu utrudnić normalne funkcjonowanie rodziny, zmuszając rodziców do nieobecności w pracy. U dorosłych jednak, zachorowanie nie niesie ze sobą dużego ryzyka powikłań. Najcięższą postać zakażenie rotawirusowe przybiera u niemowlęcia poniżej szóstego miesiąca życia.

Leczenie biegunki rotawirusowej

Swoistego leczenia zakażeń rotawirusowych nie ma. W łagodnej postaci wystarczy doustne uzupełnianie płynów. Małe dzieci oraz osoby z upośledzoną odpornością wymagają na ogół hospitalizacji i dożylnego podawania płynów i elektrolitów. Obecnie jedynym sposobem zapobiegania zakażeniom wywołanym przez rotawirusy jest przestrzeganie higieny oraz stosowanie szczepień ochronnych.

W 2006 roku wprowadzono dwie szczepionki przeciwko infekcji rotawirusowej. Obie są przyjmowane doustnie; zawierają nieaktywny wirus. Powinny być podawana pomiędzy szóstym a 24 tygodniem życia niemowlęcia. Szczepionki chronią przed najczęściej występującymi szczepami wywołującymi zakażenia rotawirusowe. Bezpieczeństwo szczepionek przeciwko rotawirusom zostało potwierdzone w badaniach klinicznych przeprowadzonych wśród ponad 130 tysięcy niemowląt na całym świecie. Tak jak każda szczepionka mogą one jednak powodować przemijające działania niepożądane, z których najczęstsze to utrata apetytu i rozdrażnienie.

Szczepionki przeciw rotawirusom

Szczepionki chronią przed zachorowaniem przez okres minimum dwóch lat od zaszczepienia – tyle bowiem trwają badania obserwacyjne zaszczepionych dzieci. W Polsce dostępne są dwie szczepionki przeciwko rotawirusom. Pierwsza z nich jest szczepionką dwudawkową, tzn. że cały cykl szczepienia składa się z dwóch dawek. Szczepionkę przeciwko rotawirusom można podać tylko niemowlętom. Pierwszą dawkę można podać już od szóstego tygodnia życia maluszka. Całe szczepienie należy zakończyć przed upływem 24 tygodnia życia.

Schemat szczepienia drugą z dostępnych w Polsce szczepionek składa się z trzech dawek. Pierwszą dawkę można podać od szóstego tygodnia życia, najpóźniej do ukończenia 12 tygodnia życia dziecka. Należy pamiętać, iż odstępy pomiędzy kolejnymi dawkami powinny wynosić co najmniej 4 tygodnie. Całe szczepienie trzeba zakończyć przed 26 tygodniem życia dziecka. Po szczepieniu dochodzi do wydalania żywego wirusa szczepionkowego, zwłaszcza około siódmego dnia po szczepieniu, dlatego najbliżsi zaszczepionego dziecka powinni zachować szczególną higienę (np. myć ręce po zmianie pieluszki).

Szczepionki przeciwko rotawirusom należy stosować z zachowaniem ostrożności u dzieci blisko kontaktujących się z osobami przewlekle chorymi, zwłaszcza z osobami przyjmującymi leki obniżające odporność na zakażenia. Szczepionka przeciwko rotawirusom może być podawana jednocześnie z innymi szczepionkami, poniżej wymienionymi stosowanymi u niemowląt – pojedynczymi i skojarzonymi, a mianowicie z acelularną lub pełnokomórkową szczepionką przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi (DTPa i DTPw), ze szczepionką przeciw Haemophilus influenzae typu B (Hib), ze szczepionką inaktywowaną przeciw poliomyelitis (IPV), ze szczepionką przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (WZW B), ze skoniugowaną szczepionką pneumokokową oraz ze skoniugowaną szczepionką meningokową.

Szczepienie przeciwko roatwirusom nie jest niestety finansowane ze środków publicznych, ale jest szczepieniem zalecanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w Programie Szczepień Ochronnych. Szczepionki są dostępne w punktach szczepień w ramach płatnej usługi szczepiennej.