Szkarlatyna

Szkarlatyna zwana bywa inaczej płonicą. Chorują na nią głównie dzieci w wieku przedszkolnym. Płonicę wywołują bakterie paciorkowca grupy A. Paciorkowiec, obecny w jamie nosowo-gardłowej, może być przeniesiony przez krew do dalszych narządów, dając tam ogniska zakażenia; jad wydzielany przez bakterię powoduje zespół objawów toksycznych, w późnym okresie płonicy mogą wystąpić zaburzenia immunologiczne.

Objawy szkarlatyny

Szkarlatyna jest chorobą zakaźną, przenoszoną drogą kropelkową. Do zarażenia dochodzi poprzez bezpośrednią styczność z osobą chorą, a także poprzez kontakt z rzeczami należącymi do niej. Płonica może także rozwinąć się u dzieci, które przebywają w towarzystwie osoby chorej na anginę.

Po dwóch-czterech dobach od zarażenia pojawia się wysoka gorączka z bólem głowy, gardła, trudnościami w przełykaniu, wymiotami. Następnym objawem po 2-3 dniach są liczne, drobniutkie, gęsto rozsiane, czerwone, szorstkie plamki wielkości główki od szpilki. Wysypka najpierw pojawia się na klatce i pachwinach, następnie na twarzy. Omija jednak okolice ust i nosa (tzw. trójkąt Fiłatowa). Później skóra się łuszczy. Dotyczy to głównie tułowia, dłoni i stóp. Skóra może łuszczyć się przez okres 2 tygodni. Szkarlatyna ma również inne objawy. Język w pierwszym okresie rozwoju choroby pokryty jest białym nalotem, w kolejnych dniach pojawiają się na nim lśniące, czerwone punkty ("język malinowy"). Chory podczas szkarlatyny ma powiększone, bolesne węzły chłonne szyjne i pachwinowe.

W przypadkach ostrej płonicy mogą wystąpić poważniejsze objawy. Zdarza się, że dochodzi do zaburzenia pracy układu krążenia, zapalenia mięśnia sercowego, a wątroba oraz śledziona ulegają powiększeniu. Niekiedy, gdy płonica ma septyczny przebieg, mogą pojawić się poważne zmiany w gardle, łącznie z martwicą tkanek dna jamy ustnej. Poważnym powikłaniem szkarlatyny jest posocznica. Płonica może też wystąpić jedynie pod postacią wysypki. Jest to tzw. płonica przyranna. Chory zakaża się nią poprzez uszkodzenia skóry.

Rozwój choroby w pierwszych dniach przypomina anginę, dlatego gdy matka przyprowadza dziecko do lekarza tuż po pojawieniu się gorączki i wysypki, ten rozpoznaje anginę.

Leczenie szkarlatyny

Szkarlatynę leczy się farmakologicznie. W tym celu stosuje się antybiotyki zawierające penicylinę. Terapia trwa 10 dni. W tym czasie dziecko musi przyjmować leki zgodnie z rozporządzeniem lekarza. Niekiedy zdarza się, że już po kilku dawkach antybiotyku objawy choroby ustępują. Nie można jednak przerwać leczenia. Przebieg choroby powinien być kontrolowany przez lekarza, aby uniknąć groźnych powikłań, wynikających z niedoleczenia płonicy. Wśród najczęstszych powikłań wymienia się: zapalenie ucha środkowego, zapalenia mięśnia sercowego czy kłębkowe zapalenie nerek.

Dziecko ze szkarlatyną wymaga stałej opieki. Rodzice powinni zapewnić mu odpowiednią ilość płynów w ciągu dnia. Czasami konieczne jest podawanie maluchowi pokarmów w postaci płynnej lub półpłynnej, gdyż ogromny ból gardła uniemożliwia przełykanie pokarmów o stałej konsystencji. Po zakończonej terapii dziecko nie powinno przez tydzień wychodzić z domu.

Na szkarlatynę można chorować wiele razy. Jeśli dziecko tuż po wyzdrowieniu ponownie zachoruje na szkarlatynę, należy zastanowić się, czy w poprzedniej terapii zastosowano odpowiedni antybiotyk oraz czy w otoczeniu dziecka nie przebywa nosiciel paciorkowca. Nosicielem paciorkowca jest osoba, która może nawet nie wiedzieć, iż roznosi groźną bakterię. Paciorkowiec bytuje w gardle. Dlatego, aby sprawdzić, czy ktoś jest nosicielem, trzeba wykonać wymaz z gardła. W przypadku pozytywnego wyniku lekarz decyduje o stosownej terapii. Zazwyczaj zaleca takiej osobie zażywanie penicyliny.