Zaburzenia mowy

Zaburzenia mowy jest to grupa zaburzeń związana z różnymi trudnościami w zakresie mowy. Obejmują trudności w wysławianiu się, wady mowy, używanie niewłaściwych słów, a więc związane są z artykulacją, fonacją, tonem głosu, płynnością itd. Utrudnia to zrozumienie przekazu mówionego. Zaburzenia mowy związane mogą być także z ogólniejszymi zaburzeniami funkcji językowych.

Spis treści

Przyczyny zaburzenia mowy

Zaburzenia mowy pojawiają się w wyniku uszkodzeń „pola mowy” w lewej półkuli mózgu, do których dochodzi np. w wyniku udaru mózgu (zator, wylew). Ze względu na etiologię, zaburzenia mowy możemy podzielić na zaburzenia:

wynikające z fizycznego uszkodzenia narządu artykulacyjnego, tj. alalia, dyslalia, afonia, dysfonia,
wynikające z uszkodzenia układu nerwowego, tj. afazja, anartria, dyzartria,
o podłożu psychogennym,
o niejasnej etiologii, współtowarzyszące chorobom neuropsychiatrycznym, takim jak schizofrenia czy autyzm dziecięcy, np. parafazja.

Zaburzenia mowy możemy podzielić także na rozwojowe i genetyczne, ujawniające się już u małych dzieci, lub też na zaburzenia nabyte, powstające w wyniku działania czynnika chorobotwórczego.

Rodzaje zaburzeń mowy

Wyróżniamy następujące zaburzenia mowy:

Alalia jest to rozwojowe zaburzenie mowy, powstające w wyniku uszkodzenia struktur korowych mózgu jeszcze przed opanowaniem mowy, z zachowaniem prawidłowego słuchu. Porozumiewanie się występuje za pomocą gestów i onomatopei. Z czasem, gdy chorzy uczą się słów, alalia może przekształcić się w dyslalię.
Dyslalia polega na nieprawidłowej realizacji fonemów, tj. najmniejszych elementów składowych wyrazów, spowodowana jest wadami w ukształtowaniu lub uszkodzeniu peryferyjnych organów artykulacyjnych (takich jak wargi, zęby, język czy podniebienie).
Afonia, tzw. bezgłos, jest to utrata dźwięczności głosu. Przyczyną mogą być zaburzenia czynności krtani, w wyniku porażenia nerwów krtaniowych lub zaburzeń nerwicowych. Inną przyczyną są zniekształcenia fałdów głosowych spowodowane przez choroby zapalne lub nowotworowe krtani. Częściowa lub całkowita afonia jest częstym objawem nerwicy lękowej. Skrajny przypadek afonii z zupełną utratą mowy to apsityria.
Dysfonia to tzw. chrypka.
Afazja to utrata uprzednio nabytej umiejętności mówienia i/lub upośledzenie rozumienia języka, czytania oraz pisania. Nie jest wynikiem niedowładu, paraliżu czy niedoczulicy mięśni artykulacyjnych narządu mowy (tj. mięśni krtani, języka, podniebienia, ust itp.) w wyniku uszkodzenia mózgu.
Anartria to zaburzenie mowy polegające na niemożności tworzenia artykułowanych dźwięków, spowodowane uszkodzeniem aparatu wykonawczego mowy (mięśni języka, podniebienia miękkiego, krtani, warg) lub nerwów zaopatrujących te mięśnie (nerwy czaszkowe: nerw błędny, nerw podjęzykowy, nerw twarzowy) bądź też uszkodzeniem jąder powyższych nerwów znajdujących się w OUN.
Dyzartria jest lżejszą postacią anartrii.
Parafazja – polega na zachowaniu zdolności płynnego mówienia przy równoczesnym przekręcaniu wyrazów lub używaniu niewłaściwych. Występuje przy uszkodzeniu struktur kory mózgowej odpowiedzialnych za mowę: ośrodka Wernickego (dysfazja sensoryczna), np. w wyniku choroby Alzheimera czy udaru niedokrwiennego, i obszaru kory mózgowej położonego peryferycznie od niego (dysfazja sensoryczna transkorowa).

Jeśli pojawia się zaburzenie mowy, należy skontaktować się z lekarzem, aby wykluczyć zamroczenia spowodowane przedawkowaniem leków (świadomym lub nie), stany przedśpiączkowe, które mogą powstać w wyniku cukrzycy lub niewydolności nerek oraz ustalić dalsze leczenie. Przed kontaktem z lekarzem należy ułożyć chorego w pozycji półsiedzącej i zapewnić mu spokój.

Przypisy

Prusiński A. Neurologia praktyczna, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2005, ISBN 83-200-3125-7

Lehmann-Horn F., Ludolph A. NEUROLOGIA - diagnostyka i leczenie, Urban & Partner, Wrocław 2004, ISBN 83-89581-50-7

Bassetti C., Daetwyler C., Mumenthaler M. Diagnostyka różnicowa w neurologii, Urban & Partner, Wrocław 2008, ISBN 978-83-7609-036-8

Linki zewnętrzne

Pierwotna afazja postępująca - opis przypadku

Artykuły Zaburzenia mowy

Zaburzenia mowy u dzieci

Rozwój dziecka przebiega wieloetapowo, dlatego niekiedy na wczesnym etapie rozwoju mowy mogą wystąpić zakłócenia wynikające z anomalii rozwojowych lub będące elementem rozwoju.

Zaburzenia mowy u dzieci - to nie zawsze autyzm

Zaburzenia rozwoju mowy u dzieci mogą powstawać na skutek różnych chorób, na przykład autyzmu. Autyzm dziecięcy należy do schorzeń rozległych, nie w pełni jeszcze opisanych. U niektórych dzieci ...

Zaburzenia rozwoju

Zaburzenia rozwoju dziecka mogą przybierać różny charakter. Mogą mieć postać deficytów rozwojowych w zakresie poszczególnych analizatorów, np. wzroku czy słuchu. Mogą wiązać się z dysfunkcjami ...

<p>
Autyzm objawia się w ciągu pierwszych lat życia dziecka. Zadaniem rodziców i opiekunów jest obserwowanie przedszkolaka. Niezmiernie ważne jest, aby nie bagatelizować problemu i reagować na wszystkie niepokojące objawy.</p>
<p>
Zaburzenia autyzmu to nieprawidłowości w funkcjonowaniu mózgu dziecka, które objawiają się tym, że dziecko wykazuje zainteresowania przedmiotami, a nie ludźmi, nie potrafi komunikować swoich potrzeb, mało mówi i nie jest zdolne do funkcjonowania w rodzinie czy w środowisku rówieśniczym.</p>
<p>
Dziecko autystyczne ma tendencje do odwrócenia się od świata rzeczywistego, życia we własnym, zamkniętym świecie, w którym nie ma miejsca na zainteresowanie drugim człowiekiem. Taka osoba w przedszkolu budzi podejrzenie opiekunów. Podczas gdy inni bawią się razem, dziecko z zaburzeniem rozwoju unika wspólnych gier i rozmów.</p>
<p>
Charakterystyczne zachowania dziecka autystycznego to m.in.: kręcenie się w kółko, wymachiwanie rękami i bieganie na palcach. Jedynie wczesna interwencja lekarza może pomóc takiemu dziecku osiągnąć prawidłowy rozwój. Niewątpliwie, ważna jest nieustanna obserwacja takiej osoby i w miarę możliwości szybkie reagowanie na niepokojące objawy autyzmu.</p>

Opóźniony rozwój mowy

Opóźniony rozwój mowy dziecka to częsta przyczyna zmartwień rodziców, którzy zachodzą w głowę, dlaczego ich pociecha nie rozmawia z rówieśnikami, nie inicjuje kontaktów słownych, posługuje się ...

Skutki opóźnionej mowy u dziecka

Skutki opóźnionej mowy u dziecka to frustracja i problemy z zachowaniem. Wolniejszy rozwój mowy u dziecka jest dla niego trudny, ale z pomocą rodziców maluch może dogonić rówieśników.

Wolniejszy rozwój mowy u dziecka to problem nie tylko dla niego, ale i dla rodziców. Maluchy, które nie są w stanie komunikować swoich potrzeb i emocji, są sfrustrowane i łatwo wpadają w gniew. Aby uniknąć tego typu problemów, warto jak najwcześniej mówić do dziecka. Im wcześniej oswoi się z ludzką mową, tym łatwiej będzie mu zacząć mówić.

Zaburzenia myślenia

Zaburzenia myślenia najczęściej kojarzy się z urojeniami. Wyróżnia się formalne i jakościowe dysfunkcje w zakresie zdolności myślowych, np. inkoherencję, rezonerstwo albo myślenie magiczne.

Kiedy u jakiejś osoby pojawiają się zaburzenia psychiczne to problem ten nie tylko negatywnie wpływa na życie chorego, ale też oddziałuje na jego otoczenie. Bardzo ważne jest zatem, aby w takiej sytuacji  zapewnić takiej osobie kompleksową i specjalistyczną pomoc psychiatryczną i psychologiczną. Takie postępowanie powoduje bowiem, że możliwe jest opanowanie przeszkadzających mu w życiu objawów i doprowadzenie do remisji choroby.<br />
<br />
Takie nowoczesne i nagłośnione przed media sposoby na leczenie zaburzeń psychicznych jak akupunktura, joga, tai-chi, mogą służyć co najwyżej jako forma relaksu. Nie są one w stanie jednak przywrócić równowagi emocjonalnej. Zaburzenia psychiczne są dolegliwością, która wymaga psychoterapii, a także nierzadko jednocześnie zastosowanej terapii przy pomocy środków farmakologicznych. Tylko takie sposoby dają pożądane efekty, a do tego ich skuteczność jest potwierdzona naukowo.<br />
<br />
Czy prawdą jest, że zaburzenia psychiczne nie da się leczyć na własną rękę i każdorazowo wymagają one specjalistycznych środków?

Zaburzenia świadomości

Do ilościowych zaburzeń świadomości zalicza się przymglenie świadomości, somnolencję, sopor i śpiączkę. Wśród jakościowych zaburzeń świadomości wymienia się m.in. zespół majaczeniowy albo oneroidalny.

Pojawienie się omamów po zażyciu grzybów halucynogennych jest związanie z zawartymi w nich toksycznymi substancjami takimi jak: psylocyna, psylocybina czy baeocystyna. To właśnie one są odpowiedzialne za pojawienie się skutków ubocznych zażywania takich produktów i wywoływania przeżycia doświadczenia psychodelicznego. Dzieje się tak dlatego, że składniki te wpływają na ośrodkowy układ nerwowy.<br />
<br />
Grzyby, które powodują halucynacje zwane są także psylocybinowymi. Konsekwencją ich zażywania mogą być ataki paniki, które mogą skończyć się bardzo tragicznie. Do tego łączenie ich z alkoholem może wpłynąć, że skutki uboczne ich przyjmowania jeszcze bardziej się nasilą.<br />
<br />
Gatunkiem grzybów halucynogennych jest łysiczka lancetowata, która występuje na terenie Polski. Jeśli chodzi o wygląd takich grzybów to większość z nich ma formę małych okazów o brązowym lub brązowo-żółtym zabarwieniu. Ich spożywanie choć nie powoduje uzależnienia fizycznego ani psychicznego to może skończyć się bardzo tragicznie dla osoby, która je zażyła.<br />
<br />
Jaka jest różnica między grzybami halucynogennymi a neurotopowymi?

Zaburzenia rozwoju ruchowego

Wpływ zaburzeń ruchowego rozwoju dziecka na całokształt jego funkcjonowania jest bardzo istotny. Dzieci wykazujące zaburzenia w rozwoju ruchowym charakteryzuje m.in. opóźniony rozwój motoryczny.

Echolalia

Echolalia rozumiana jako patologia umiejętności komunikacyjnych polega na stereotypowym powtarzaniu części słów albo całych wyrazów czy fraz wypowiedzianych wcześniej przez inne osoby bądź ...

Niemowlę nie gaworzy

Niemowlę nie gaworzy, mimo że skończyło już szósty miesiąc życia? Jeśli dziecko nie wydaje dźwięków, może to oznaczać uszkodzony słuch lub problemy z aparatem mowy.

Zaburzenia czucia

Zaburzenia czucia mogą być różne, a wynika to z dysfunkcji receptorów czucia umiejscowionych w różnych miejscach w organizmie. Możemy wyróżnić zaburzenia czucia powierzchownego lub trzewnego. ...

Zaburzenia pamięci i intelektu

Zaburzenia pamięci i intelektu to stan, który określa się terminem otępienie, czyli demencja. Jako definicję tego stanu przyjmuje się obniżenie funkcji intelektualnych człowieka w odniesieniu do ...

Dlaczego zapominamy? – to pytanie zadaje sobie wiele osób. Niestety, nie ma dotąd jednoznacznej odpowiedzi. Na podstawie wielu badań stwierdzono, że informacja, która powstała w mózgu, nie jest odnawialna i po pewnym czasie ulega „rozproszeniu”. Jest to teoria zanikania śladów. Inni badacze twierdzą, że wszystko, co utrwaliliśmy, pozostanie w pamięci, pod warunkiem, że nie pojawi się coś nowego, co będzie „konkurowało” z przyswojoną wiedzą. Zatem podobno najwięcej pamięta się tego, czego nauczyło się przed położeniem do łóżka.<br />
<br />
Zapominanie polega na utracie dostępu do informacji, które kiedyś przyswoiliśmy. Pojawienie się odpowiedniego impulsu w mózgu, który powoduje skojarzenie, może doprowadzić do skanowania przyswojonej wiedzy.<br />
<br />
Według Freuda, zapominanie i pamiętanie informacji wiąże się z pojęciami – wartość i znaczenie. Ludzka psychika nie chce pamiętać wszystkiego, wypiera wydarzenia, informacje, które przyniosły cierpienie i nieprzyjemne uczucia. Taki materiał przetrwa w nieświadomości, może zostać „przypomniany” po kilku latach.<br />
<br />
Badania pokazują, że pamięć człowiek jest bardzo dokładna w stosunku do przedmiotów i rzeczy, które widzieliśmy. Jeśli jednak pamięć nie jest taka rozmyta to dlaczego zapominamy tak wiele ważnych spraw do zrobienia? Jakie jest rozwiązanie problemu zapominania?

Jak rozpoznać opóźnienia w rozwoju kilkuletniego dziecka?

Opóźnienia rozwojowe u dzieci to dość częste zjawisko. Jeśli rodzice w porę zauważą, że ich maluch rozwija się wolniej, i skorzystają z pomocy lekarza, dziecko ma szanse dogonić rówieśników.

Gaworzenie niemowlaka

Gaworzenie niemowlaka to już świadome wydawanie przez dziecko dźwięków. Zwykle gaworzenie przypada na piąty miesiąc życia dziecka, choć niektóre maluchy gaworzą znacznie wcześniej.

Jak nauczyć dziecko głoskować?

Jak nauczyć dziecko głoskować? Przede wszystkim należy mówić do niego jak najczęściej, poprawnie i wyraźnie. Kiedy maluch pozna znaczenie słowa, można je powtarzać na głos, sylabizując.

Powrót do pracy po urlopie macierzyńskim niejednokrotnie odbiera nam możliwość uczestniczenia w ważnych i pierwszych chwilach naszego dziecka.

Rodzaje autyzmu

Autyzm to złożone i tajemnicze zaburzenia związane z upośledzeniem zdolności odczytywania motywów innych ludzi, posługiwania się językiem i uczestniczenia w interakcjach społecznych. Nie ma dwóch ...

Czy amfetamina rzeczywiście pozytywnie wpływa na pamięć i naukę?

Amfetamina to narkotyk o działaniu psychostymulującym, tzn. pobudza „ciało i umysł”. Ze względu na swoje działanie jest często stosowana przez osoby uczące się, szczególnie wtedy gdy mają one ...

Diagnoza ADHD

W ostatnim czasie o ADHD mówi się znacznie więcej niż jeszcze kilka lat temu. To sprawia, że zespół hiperkinetyczny jest z większą łatwością diagnozowany, szczególnie przez rodziców i nauczycieli. ...

Choroba ADHD

ADHD jest z reguły rozpoznawane w okresie między 7 a 13 rokiem życia. Ze względu na tak młody wiek pacjentów istotne jest rokowanie towarzyszące temu zabuarzeniu. ADHD niewątpliwie ma przebieg ...

Obsesja na punkcie wagi

Obsesja na punkcie wagi to problem nie tylko nastolatek. Współczesne kanony piękna wciąż hołdują smukłym sylwetkom i płaskim brzuchom, bez grama niepotrzebnego tłuszczu . Kobiety dążą do ideału ...

Początkowo zaburzenia w postrzeganiu własnej wagi niczym nie przypominają problemu. Przecież każdy z nas mniej lub bardziej interesuje się swoim wyglądem i zależy nam, by wszystko było na swoim miejscu. To zainteresowanie własnym ciałem szybko jednak nabiera tempa. Kilku-, a nawet kilkunastokrotne stawanie na wagę w ciągu dnia i obniżenie nastroju spowodowane niezadowoleniem z wagi to pierwsze sygnały obsesji.

Pytania do eksperta

Czy gwałtowne ruchy głową u dziecka to oznaka choroby?

Moja 7 miesięczna córeczka, dotychczas rozwijająca się normalnie, nagle zaczęła rzucać główką w lewo i w prawo, robi to gdy siedzi mi na kolanach albo w bujaku. Czasem gdy daję jej butelkę. Zaczęło się to jakieś 2 tyg temu. Najpierw zaczęła kręcić główką w łóżeczku. Martwię się, czy nie jest to objawem jakiejś choroby? Jest bardzo żwawa, interesuję się wszystkim dookoła. (Zdrowie)

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Bóle po lewej stronie brzucha podczas siedzenia

Odpowiada: lek. med. Tomasz Stawski

Co onacza ból po prawej stronie klatki piersiowej?

Odpowiada: lek. Karol Kaziród-Wolski

Co znaczą bóle mięśniowo-stawowe i gorączka?

Odpowiada: lek. Joanna Gładczak

Zadaj pytanie ekspertowi

Odpowiadamy średnio od 4 do 24 godzin