Zapalenie otrzewnej

Zapalenie otrzewnej jest to podrażnienie tkanki wyścielającej ściany jamy brzusznej i jej narządy. Choroba ta ma bardzo duży wpływ i znaczenie w przebiegu wielu chorób. Otrzewna jest przezroczystą, lśniącą i gładką błoną o dużej powierzchni. Tworzy worek, który wyściela od środka jamę brzuszną. Jest bardzo mocno unaczyniona i unerwiona. Przyczyny zapalenia otrzewnej są różne. Może być ono wynikiem perforacji żołądka, dwunastnicy, jelita cienkiego czy jelita grubego. Do głównych przyczyn zaliczamy także zapalenie wyrostka robaczkowego. Stan zapalny otrzewnej objawia się przede wszystkim bólem obejmującym jamę brzuszną. Występują także tkliwość brzucha, wzdęcia i inne. Nieleczone zapalenie otrzewnej może prowadzić do ciężkich powikłań.

Rodzaje zapalenia otrzewnej

Istnieją trzy rodzaje zapalenia otrzewnej:

1. spontaniczne zapalenie otrzewnej;
2. wtórne zapalenie otrzewnej;
3. zapalenie otrzewnej jako konsekwencja dializy.

Przyczyny i objawy zapalenia otrzewnej

Otrzewna

Przy rozlanym zapaleniu otrzewnej dochodzi do mocnego wydęcia brzucha.... »

Do najczęstszych przyczyn zapalenia otrzewnej należą choroby przewodu pokarmowego i ich powikłania. Częstym punktem wyjściowym do objęcia stanem zapalnym otrzewnej jest przedziurawienie wrzodu żołądka lub wrzodu dwunastnicy. Nagłe przedostanie się zawartości tych narządów do jamy otrzewnej powoduje nadzwyczaj silny odczyn z jej strony.

Przedziurawienie jelita cienkiego lub grubego, powstałe z różnych przyczyn chorobowych (w przebiegu duru brzusznego, gruźlicy, kiły, zakażenia grzybiczego czy też procesu nowotworowego jelita), wywołuje podobne konsekwencje. Analogicznie jak rozerwanie jelita wskutek jego bezpośredniego urazu. Ostre zapalenie wyrostka robaczkowego jest bardzo częstą przyczyną zapalenia otrzewnej.

Następną przyczynę zapalenia otrzewnej może stanowić przejście zakażenia na otrzewną z ropni pochodzących z tkanki otaczającej jelito grube, ropni tkanki okołonerkowej i innych okolic pozostających w sąsiedztwie otrzewnej. Ustalenie tej przyczyny zapalenia otrzewnej może powodować trudności w rozpoznaniu, o ile pacjent nie jest w stanie udzielić wyczerpującego wywiadu chorobowego.

Objawem rozwijającego się zapalenia otrzewnej jest ból, początkowo ściśle umiejscowiony nad narządem, którego dotyczy pierwotna przyczyna choroby (np. w prawej dolnej partii brzucha przy zapaleniu wyrostka robaczkowego). Ból ten powoli obejmuje całą jamę brzuszną. Jego charakter w dużej mierze zależy od przyczyny wyjściowej, z której rozwija się zapalenie otrzewnej. Bólowi najczęściej towarzyszą wymioty lub nudności. Rozwojowi zapalenia otrzewnej towarzyszy zatrzymanie gazów i stolca. Jedynie w zapaleniu otrzewnej miedniczej (np. przy zapaleniu narządów rodnych) może wystąpić biegunka. Inne objawy to:

• wzdęcia,
• ból lub tkliwość brzucha,
• gorączka,
• płyny w jamie brzusznej,
• gazy i zaparcia,
• problemy z oddawaniem moczu,
• nudności i wymioty,
• wzmożone pragnienie.
• nudności i wymioty,
• dreszcze.

Zapobieganie i leczenie zapalenia otrzewnej

Rozpoznanie choroby uzyskuje się na podstawie charakterystycznych objawów, badań lekarskich i laboratoryjnych, do których zaliczamy badanie krwi, prześwietlenie i CT jamy brzusznej. Zapalenie otrzewnej nie zawsze powoduje uszkodzenie jednego narządu, lecz wielu wielu narządów, stąd leczenie polega głównie na przeprowadzeniu operacji.
Przyczyna musi być rozpoznana szybko, a leczenie podjęte bezzwłocznie, ponieważ zapalenie otrzewnej może stanowić zagrożenie dla życia, a także powodować wiele różnych komplikacji. Powikłania zależą od konkretnego typu zapalenia otrzewnej. Do najczęstszych zaliczamy:

• zrosty wewnątrzotrzewnowe (nieprawidłowe trwałe połączenia pomiędzy dwoma zmienionymi zapalnie obszarami powierzchni otrzewnej; czasem podobne trwałe zespolenie może powstać między otrzewną a jelitem);
• nawracające niedrożności jelitowe – mają ścisły związek z opisanymi wyżej zrostami. Zrosty bowiem doprowadzają do zamknięcia możliwości przesuwania się treści jelitowej. Następuje to wskutek tego, że jelito może się okręcić lub zacisnąć wokół zrostu, tracąc swoją drożność, tj. możliwość przesuwania się treści jelitowej;
• ropnie wewnątrzotrzewnowe i podprzeponowe – są zamkniętymi zbiornikami ropy, odgraniczonymi od reszty otrzewnej poprzez zrosty. Ich przebicie może być punktem wyjścia do ponownego zapalenia otrzewnej.