Badania trwały 9 lat. Odkryto nowy czynnik uszkodzeń wątroby

Stłuszczeniowa choroba wątroby związana z dysfunkcją metaboliczną, czyli MASLD, jest dziś jedną z najczęstszych przewlekłych chorób tego narządu. Przez lata wiązano ją przede wszystkim z otyłością, cukrzycą typu 2, nadciśnieniem tętniczym i zaburzeniami metabolicznymi. Coraz więcej badań sugeruje jednak, że do rozwoju choroby mogą przyczyniać się także czynniki środowiskowe.

Jednym z nich jest arsen, toksyczny pierwiastek obecny m.in. w wodach gruntowych, glebie i niektórych produktach spożywczych. Najnowsza analiza naukowców z Creighton University w Phoenix wskazuje, że wyższy poziom arsenu w organizmie może wiązać się z większym ryzykiem MASLD nawet wtedy, gdy narażenie nie jest skrajnie wysokie.

"Nawet niewielkie dawki arsenu zwiększają ryzyko MASLD" – podkreślają autorzy badania.

Naukowcy przeanalizowali dane 6386 uczestników amerykańskiego badania National Health and Nutrition Examination Survey z lat 2011-2020. Sprawdzili poziom nieorganicznego arsenu w moczu, a następnie zestawili go z informacjami dotyczącymi występowania MASLD oraz danymi z rejestrów zgonów.

Średnie stężenie arsenu w moczu u osób z MASLD wynosiło 5,92 mikrograma na litr. U uczestników bez tej choroby było nieco niższe i wynosiło 5,59 mikrograma na litr. Różnica może wydawać się niewielka, ale analiza statystyczna wykazała istotny związek między poziomem arsenu a ryzykiem choroby wątroby.

Osoby z najwyższym stężeniem arsenu w organizmie miały o 32 proc. większe prawdopodobieństwo występowania MASLD w porównaniu z osobami z najniższym poziomem tego pierwiastka. Ogółem wyższe stężenie arsenu w moczu wiązało się z 55-procentowym wzrostem ryzyka choroby. Co ważne, zależność ta utrzymywała się niezależnie od klasycznych czynników ryzyka, takich jak otyłość czy cukrzyca.

MASLD polega na nadmiernym gromadzeniu się tłuszczu w komórkach wątroby, czyli hepatocytach. Problem w tym, że przez długi czas może rozwijać się po cichu. Wiele osób nie ma wyraźnych objawów i dowiaduje się o chorobie dopiero podczas badań kontrolnych.

To istotne, ponieważ nieleczona choroba może prowadzić do poważnych powikłań. MASLD zwiększa ryzyko zapalenia wątroby, włóknienia, marskości, a także raka wątrobowokomórkowego. Z tego powodu badacze podkreślają znaczenie wczesnej diagnostyki i szerszego spojrzenia na czynniki, które mogą uszkadzać wątrobę.

"Wyniki sugerują, że arsen może przyczyniać się do stłuszczenia wątroby nawet przy umiarkowanym poziomie narażenia typowym dla populacji amerykańskiej" – wskazują naukowcy.

Arsen może dostawać się do organizmu przede wszystkim z wodą i żywnością. Szczególną uwagę zwraca się na ryż oraz produkty ryżowe, ponieważ roślina ta łatwo pobiera arsen z gleby i wody. Źródłem mogą być także niektóre zboża, ryby, owoce morza, soki owocowe, zwłaszcza jabłkowe i gruszkowe, a także część warzyw, w tym korzeniowych i liściastych.

Nie oznacza to, że należy całkowicie rezygnować z tych produktów. Zdaniem ekspertów ważne jest ograniczanie długotrwałego, powtarzalnego narażenia, zwłaszcza u osób, które mieszkają w regionach z podwyższonym poziomem arsenu w wodzie. W takich miejscach pomocne mogą być badania wody studziennej oraz oznaczanie biomarkerów arsenu w moczu.

Autorzy badania zwracają też uwagę na znaczenie działań regulacyjnych. Limity zawartości arsenu w wodzie i produktach spożywczych, w tym w produktach ryżowych, mogą zmniejszać obciążenie chorobami wątroby w populacji.

Źródło: National Health and Nutrition Examination Survey