"Bezużyteczny" narząd chroni przed rakiem? Przełomowe odkrycie

Grasica to niewielki narząd położony za mostkiem, tuż nad sercem. W dzieciństwie odpowiada za rozwój układu odpornościowego, ponieważ dojrzewają w niej limfocyty T – komórki pomagające organizmowi zwalczać infekcje i choroby. Po okresie dojrzewania grasica stopniowo się zmniejsza i zostaje w dużej mierze zastąpiona przez tkankę tłuszczową.

Z tego powodu przez wiele lat sądzono, że u dorosłych nie pełni już istotnych funkcji. Często bywa usuwana podczas operacji kardiochirurgicznych, zwłaszcza że znajduje się przed sercem i może utrudniać dostęp do pola operacyjnego.

W 2023 roku naukowcy z Bostonu przeanalizowali dane pacjentów poddawanych operacjom klatki piersiowej. Porównali ponad 6 tys. osób, którym pozostawiono grasicę, z 1146 pacjentami po jej usunięciu.

Wyniki wzbudziły duże zainteresowanie środowiska medycznego. Okazało się, że osoby po tym zabiegu były niemal dwukrotnie bardziej narażone na zgon w ciągu pięciu lat od operacji. Jednocześnie ryzyko rozwoju nowotworu było w tej grupie około dwa razy większe niż u pacjentów, którym grasicy nie usunięto.

– Odkryliśmy, że grasica jest absolutnie niezbędna dla zdrowia. Jeśli jej nie ma, ryzyko śmierci i ryzyko zachorowania na raka jest co najmniej dwukrotnie wyższe – mówił po publikacji wyników onkolog z Uniwersytetu Harvarda David Scadden.

Badacze zwracali uwagę, że nowotwory pojawiające się u osób po usunięciu grasicy były zwykle bardziej agresywne i częściej nawracały po leczeniu.

– Wskazuje to, że konsekwencje usunięcia grasicy powinny być starannie rozważone przed podjęciem decyzji o tym zabiegu – podkreślał Scadden.

Autorzy badania podejrzewają, że nawet po okresie dojrzewania grasica nadal wspiera funkcjonowanie układu odpornościowego. Analiza części pacjentów wykazała mniejszą różnorodność receptorów limfocytów T po usunięciu narządu. Może to ograniczać zdolność organizmu do rozpoznawania zagrożeń, w tym komórek nowotworowych.

Wcześniejsze obserwacje wskazywały już, że dzieci pozbawione grasicy mają mniej limfocytów T i słabiej odpowiadają na szczepienia. Nowe dane sugerują, że skutki mogą być odczuwalne także w wieku dorosłym.

– Łącznie wyniki te potwierdzają, że grasica uczestniczy w produkcji nowych limfocytów T również u dorosłych i pomaga utrzymywać zdrowie człowieka – napisali autorzy publikacji.

Zdaniem badaczy zachowanie grasicy powinno być priorytetem klinicznym wszędzie tam, gdzie jest to możliwe.

Sprawa nie jest jednak jednoznaczna. W 2025 roku zespół badaczy z Yale School of Medicine postanowił zweryfikować wcześniejsze ustalenia. Naukowcy przeanalizowali dane z dwóch dużych amerykańskich baz obejmujących lata 2004-2022.

Ich wnioski były odmienne. Nie znaleziono dowodów wskazujących, że usunięcie grasicy pogarsza stan zdrowia pacjentów lub zwiększa ryzyko zgonu w ciągu pięciu lat od zabiegu.

– Tymektomia u dorosłych pacjentów z małymi lub miejscowo ograniczonymi grasiczakami nie była związana ze zwiększoną śmiertelnością w ciągu pięciu lat ani z wyższym ryzykiem zgonu z powodu nowotworu – napisali autorzy badania.

Naukowcy z Yale podkreślili jednocześnie, że potrzebne są dalsze obserwacje obejmujące dłuższy okres oraz dokładniejsze analizy funkcjonowania układu odpornościowego po usunięciu grasicy.

Źródło: sciencealert.com