Białko odpowiedzialne za alzheimera wyleczy raka? Przełomowe badanie

Od lat epidemiolodzy obserwowali zastanawiające zjawisko: osoby z chorobą Alzheimera rzadziej zapadały na nowotwory. Najnowsze analizy, obejmujące pięć lat badań na populacji dorosłych powyżej 59. roku życia, potwierdziły tę zależność. Okazało się, że pacjenci z alzheimerem byli aż 21 razy mniej narażeni na rozwój raka niż osoby zdrowe.

Jak wykazali naukowcy, tajemnica tkwi w białku amyloid beta - znanym z odkładania się w mózgu i niszczenia neuronów. To właśnie ono, jak udowodniono, pełni w organizmie podwójną rolę.

W mózgu amyloid beta blokuje proces "sprzątania" uszkodzonych mitochondriów, czyli mitofagię. Nagromadzone wadliwe mitochondria wydzielają toksyny, które uszkadzają komórki nerwowe, powodując otępienie i utratę pamięci.

Okazuje się jednak, że w układzie odpornościowym działa to odwrotnie. Limfocyty T, kluczowe komórki obronne organizmu, korzystają z hamowania mitofagii - dzięki temu zachowują więcej zdrowych mitochondriów i produkują więcej energii. W efekcie stają się silniejsze i skuteczniej zwalczają komórki nowotworowe.

Zobacz też: Nowa infolinia dla osób z alzheimerem i ich bliskich. Bezpłatna pomoc dostępna w całej Polsce

Eksperymenty wykazały, że przeszczepienie mitochondriów od pacjentów z alzheimerem do starzejących się limfocytów T przywracało im młodzieńczą aktywność. Komórki znów działały sprawnie i wykazywały duży potencjał w zwalczaniu choroby.

Drugim kluczowym odkryciem był związek amyloidu z poziomem fumaranu - cząsteczki regulującej proces mitofagii. Jej niedobór prowadzi do nadmiernego niszczenia mitochondriów i osłabienia komórek. Podanie fumaranu w badaniach na myszach i ludzkich tkankach chroniło mitochondria limfocytów, zwiększając ich zdolność do zwalczania guzów.

Odkrycia otwierają nowe kierunki terapii. Jak podkreślają autorzy badania, zamiast atakować guzy bezpośrednio, można skupić się na "doładowaniu" układu odpornościowego. Transplantacja zdrowych mitochondriów czy preparaty oparte na fumaracie mogłyby wzmocnić efektywność obecnych metod immunoterapii, takich jak CAR-T.

Naukowcy widzą też potencjał w spowalnianiu starzenia się układu odpornościowego. Ochrona mitochondriów może pomóc seniorom lepiej radzić sobie z infekcjami i zachować sprawność biologiczną.

Aleksandra Zaborowska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła:

• Mohamed Faisal Kassir et al., "Alzheimer's Disease–Associated Amyloid-β Precursor Protein Prevents Aging Stress–Induced Mitophagy and Fumarate Depletion to Improve Antitumor Immunity", Cancer Research, 2025.