Biorą popularny lek w mikrodawkach. Na odmłodzenie. "To zaczyna wymykać się spod kontroli"

Katarzyna Prus
AptekaLek na ciężki trądzik cieszy się coraz większym zainteresowaniem, bo rzekomo ma hamować starzenie. Na zdjęciu Angelika Talar-Śpionek i Maciej Pastuszczak
Źródło zdjęć: © Archiwym prywatne, Getty Images • Zdjęcie wygenerowane przy pomocy AI

Popularny lek na ciężki trądzik cieszy się coraz większym zainteresowaniem, bo rzekomo ma hamować starzenie. Trend na mikrodawkowanie kwitnie w mediach społecznościowych, a lekarze i farmaceuci ostrzegają, że ta moda nie ma naukowych podstaw. – To lek na receptę, który może powodować poważne skutki uboczne. W cięższych przypadkach nawet uszkodzenie wątroby – przyznaje dr hab. n. med. Maciej Pastuszczak ze Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie.

– Stosowanie izotretynoiny zaczyna wymykać się spod kontroli. Zdarza się, że lekarze zaczynają ją stosować off-label (poza zarejestrowanymi wskazaniami – red.) i przepisują ją pacjentom np. na problem z łojotokiem albo właśnie pod kątem przeciwstarzeniowym. Co gorsze, to nie tylko dermatolodzy, którzy w razie czego wiedzą, co zrobić, jeśli pojawią się skutki uboczne, ale też lekarze medycyny estetycznej, którzy nie mają specjalizacji z dermatologii, czy lekarze rodzinni. To może być bardzo ryzykowne – przestrzega w rozmowie z WP abcZdrowie dr hab. n. med. Maciej Pastuszczak.

Rekordowe zainteresowanie lekiem, braki w aptekach

Izotretynoina, pochodna witaminy A, to popularny lek stosowany przy ciężkim i opornym na inne metody leczenia trądziku. – Niepokojąca jest rosnąca moda na przewlekłe przyjmowanie niskich dawek izotretynoiny w celach czysto kosmetycznych, np. w celu ograniczenia przetłuszczania skóry, zmniejszenia widoczności porów, poprawy jej tekstury czy uzyskania efektu odmłodzenia – przyznaje w rozmowie z WP abcZdrowie farmaceutka z portalu GdziePoLek.pl Angelika Talar-Śpionek.

Zainteresowanie lekiem wzrosło na tyle, że w aptekach zaczęło go brakować. – Na naszym portalu widzimy wzrost zainteresowania kapsułkami zawierającymi tę substancję. W listopadzie liczba wyświetleń dotyczących tego leku wzrosła czterokrotnie w porównaniu z sierpniem. Konsekwencją są aktualne problemy z dostępnością w aptekach jednego z tych produktów – zwraca uwagę farmaceutka.


WIDEO
Polacy biorą garściami. "Kilkanaście leków to jest standard"

Zauważa, że dodatkowym problemem jest "nieprawidłowe manipulowanie postacią leku". – Miękkich kapsułek z izotretynoiną nie wolno przecinać, nakłuwać ani dzielić w celu uzyskania mniejszej dawki, ponieważ nie pozwala to na jej precyzyjne odmierzenie i jest niezgodne z zalecanym sposobem stosowania – wyjaśnia Talar-Śpionek.

– Największym problemem jest jednak traktowanie leku o poważnym profilu bezpieczeństwa jak długoterminowego środka kosmetycznego, bez rzeczywistych wskazań dermatologicznych, odpowiedniej kontroli lekarskiej i świadomości możliwych konsekwencji zdrowotnych. To bardzo niebezpieczna moda bez potwierdzonej skuteczności – podkreśla.

Niepokojący trend

Tymczasem w mediach społecznościowych kwitnie trend na mikrodawkowanie leku, który ma rzekomo hamować procesy starzenia.

"Naprawdę krew mnie zalewa, kiedy widzę, z jaką beztroską niektórzy podchodzą do tego leku. 'Mikrodawkowanie', 'nie mam nawet trądziku, ale zaczynam'. Czy wy naprawdę rozumiecie, co bierzecie?" – pisze jedna z internautek na platformie X. I przyznaje, że po leku sama miała "krwotoki z nosa, stany depresyjne, bóle głowy i stawów".

"Nie gloryfikujcie mikrodawkowania. To, że komuś nic się nie stało, nie oznacza, że lek jest bezpieczny dla każdego. A piękna cera naprawdę nie jest warta traktowania własnego zdrowia jak poligonu doświadczalnego" – zaznacza internautka.

– Obserwuję ten trend, pacjenci pytają o mikrodawkowanie na wizycie, a zdarza się też, że naciskają na wypisanie recepty na lek. W takich przypadkach chodzi np. o działanie przeciwstarzeniowe, co podsycają też social media, bo anti-aging jest teraz gorącym tematem – przyznaje dr hab. Maciej Pastuszczak.

Spotyka się z tym, że młodzi ludzie interesują się tym lekiem, ponieważ chcą wcześnie zahamować proces starzenia. – Tymczasem nie ma badań naukowych, które potwierdzają, że stosowanie izotretynoiny w mikrodawkach np. u osób przed 20. rokiem życia spowoduje, że jako 30-latki będą mieć biologicznie młodszą skórę. Narażają się natomiast na skutki uboczne – zaznacza lekarz.

– Możemy jedynie to domniemywać ze względu na fakt, że lek pobudza produkcję kolagenu (co sprzyja regeneracji skóry i gojeniu zmian trądzikowych – red.). Działanie przeciwstarzeniowe, hamujące konkretne procesy zachodzące w skórze, nie zostało naukowo potwierdzone – dodaje.

Wyjaśnia, że wskazaniem do stosowania tego leku jest ciężki i umiarkowany trądzik. Kiedyś była to tylko najcięższa postać trądziku, ale wskazania zostały rozszerzone i aktualnie mogą być w ten sposób leczone także osoby z umiarkowaną postacią.

– Nie znaczy to jednak, że stosujemy go z automatu u każdego takiego pacjenta. Sięgamy po niego, kiedy faktycznie z trądzikiem nie jesteśmy już sobie w stanie poradzić, stosując inne metody leczenia miejscowego – dodaje dermatolog.

Tłumaczy, że standardowa dzienna dawka u pacjentów ze wskazaniami to 0,5 miligrama w przeliczeniu na kilogram masy ciała. W przypadku mikrodawkowania to 5 miligramów tygodniowo.

– Producenci w kartach charakterystyki leków z izotretynoiną podają, że może być ona ordynowana wyłącznie przez doświadczonych specjalistów – nie ma mowy o stosowaniu leku po przypadkowej konsultacji w internecie (np. szybkie recepty online – red.) – dodaje Angelika Talar-Śpionek.

"To nie jest kosmetyk"

Lekarze tłumaczą, że lek z izotretynoiną powinien być używany z rozwagą i tylko u tych pacjentów, którzy faktycznie tego potrzebują.

– To nie jest kosmetyk, który może być stosowany na własną rękę bez konkretnych wskazań. To jest lek na receptę, który może powodować poważne skutki uboczne. Jednym z głównych jest wpływ na wątrobę, bo tam też lek jest metabolizowany. Może powodować wzrost enzymów wątrobowych oraz cholesterolu, a w cięższych przypadkach nawet uszkodzenie wątroby – podkreśla dr hab. n.med. Maciej Pastuszczak.

– Dlatego ta terapia powinna być prowadzona pod nadzorem dermatologa i konieczne są regularne badania krwi, żeby wychwycić ewentualne zmiany w parametrach – dodaje lekarz.

O skutkach ubocznych, które może wywołać lek, mówi też farmaceutka Angelika Talar-Śpionek. – To silna substancja, a nie preparat pielęgnacyjny. Nawet stosowana w małych dawkach może powodować istotne działania niepożądane. Należą do nich m.in. zaburzenia profilu lipidowego, silna suchość skóry i błon śluzowych, bóle mięśniowo-stawowe, a rzadziej również zapalenie trzustki czy nadciśnienie śródczaszkowe – wymienia.

Farmaceutka zwraca uwagę, że nie można również całkowicie bagatelizować zgłaszanych zaburzeń nastroju i objawów depresyjnych, choć ich związek przyczynowy z leczeniem nie został jednoznacznie ustalony.

– W trakcie terapii należy również ograniczać ekspozycję na intensywne promieniowanie słoneczne i UV, unikać solarium oraz stosować silną ochronę przeciwsłoneczną o wysokim współczynniku – SPF 50+, ponieważ izotretynoina może zwiększać podatność skóry na podrażnienia i uszkodzenia – zwraca uwagę farmaceutka.

Bezwzględne przeciwwskazanie

Dr hab. Maciej Pastuszczak zaznacza, że najcięższy skutek uboczny dotyczy kobiet w ciąży, bo izotretynoina działa teratogennie na płód, czyli powoduje ciężkie, nieodwracalne wady płodu, co może prowadzić do jego śmierci.

– Kluczowe jest to, że nie ma w tym przypadku znaczenia dawka leku. Ta substancja ma zawsze działanie teratogenne, nawet jeśli jest stosowana w niewielkich dawkach. Dlatego u kobiet, które stosują ten lek, obowiązkowa jest skuteczna antykoncepcja – podkreśla Pastuszczak.

Również Angelika Talar-Śpionek podkreśla silne działanie teratogenne, nawet przy niewielkich dawkach. – Dlatego ciąża podczas terapii jest bezwzględnie przeciwwskazana – zaznacza farmaceutka.

– Kobiety w wieku rozrodczym muszą zostać odpowiednio poinstruowane przez lekarza o konieczności stosowania skutecznej antykoncepcji co najmniej miesiąc przed rozpoczęciem leczenia, przez cały okres terapii oraz przez miesiąc po jej zakończeniu. Niezbędne jest również wykonywanie testów ciążowych zgodnie z obowiązującym programem zapobiegania ciąży – dodaje.

Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.

Wybrane dla Ciebie