Ból brzucha - przyczyny, diagnostyka, leczenie

Brzuch stanowi obszar anatomiczny ciała, który ograniczony jest od góry przez dolną granicę żeber oraz przeponę, od dołu przez kości miednicy. Ból brzucha odnosi się do dolegliwości, które zlokalizowane są wewnątrz jamy brzusznej, zawierającej narządy takie jak wątroba, śledziona, trzustka, żołądek, jelito cienkie, jelito grube, odbyt, a także zlokalizowane w miednicy: pęcherz moczowy oraz żeńskie narządy płciowe. Czasami ból brzucha odczuwany w obrębie jamy brzusznej może pochodzić z innego rejonu ciała, przykładowo dolnej części płuc, serca lub nerek. Analogicznie, schorzenia narządów w jamie brzusznej mogą powodować dolegliwości w obszarze pleców lub klatki piersiowej. Jest to rodzaj tzw. bólu rzutowanego.

Polecane wideo:


1. Ból brzucha - przyczyny

Ból brzucha może być spowodowane obecnością stanu zapalnego (np. zapalenie wyrostka robaczkowego, zapalenie uchyłków jelita grubego), rozdęciem lub rozciągnięciem narządów zlokalizowanych w jamie brzusznej (np. niedrożnością jelit, zamknięciem przewodu wyprowadzającego żółć z pęcherzyka żółciowego przez kamień) lub obrzękiem narządów (np. powiększenie wątroby lub śledziony w przebiegu niewydolności krążenia itp.), a także niedokrwieniem.

Ból brzucha może występować także bez uchwytnej przyczyny. Przykładem takiej sytuacji jest zespół jelita drażliwego, schorzenie charakteryzujące się okresowymi problemami z wypróżnianiem (biegunka lub zaparcia) z towarzyszącymi dolegliwościami bólowymi brzucha. Patogeneza tego schorzenia nie jest do końca wyjaśniona, prawdopodobnie przyczyną może być nadwrażliwość układu nerwowego lub mięśniówki przewodu pokarmowego.

2. Ból brzucha - diagnostyka

Podstawą rozpoznania przyczyny bólu brzucha jest wywiad lekarski i badanie fizykalne. Dla lekarza szczególnie istotne są dane dotyczące rodzaju bólu i jego umiejscowienia, a także ewentualnych odchyleń w badaniu fizykalnym oraz badaniach dodatkowych.

Ból brzucha może mieć charakter ostry lub przewlekły. Ostry ból, który występuje po raz pierwszy może sugerować nagłą przyczynę, czyli np. niedokrwienie jelit lub uwięźnięcie kamienia żółciowego. Ból brzucha o mniejszym natężeniu, powtarzający się zwykle świadczy o schorzeniu, które trwa jakiś czas.

Istotna jest także lokalizacja bólu brzucha. Dolegliwości w przebiegu zapalenia wyrostka robaczkowego początkowo umiejscawiają się w środkowej części brzucha, dopiero później przesuwają się w kierunku dolnej części brzucha po prawej stronie, co wiąże się z postępem procesu chorobowego i przejściem stanu zapalnego na otrzewną. W przypadku zapalenia uchyłków, ból lokalizuje się w lewej połowie jamy brzusznej. Z kolei ból brzucha spowodowany kamicą żółciową odczuwany jest w okolicy prawego podżebrza, zazwyczaj ma charakter kolkowy i silny.

O przyczynie bólu może świadczyć także jego zmienność oraz natężenie. Silne, kurczowe bóle brzucha często występują w przebiegu rozpoczynającej się niedrożności jelit. Kolka żółciowa z kolei charakteryzuje się obecnością stałego, przeszywającego bólu brzucha, trwającego od kilku do kilkudziesięciu minut. Ostre zapalenie trzustki objawia się silnym, stałym bólem zlokalizowanym w nadbrzuszu, który może promieniować do łopatek.

Od przyczyny zależy także długość trwania dolegliwości bólowych brzucha. W zespole jelita drażliwego, bóle brzucha mogą pojawiać się okresowo przez miesiące lub lata. Kolka żółciowa zazwyczaj trwa około kilku godzin. Dolegliwości związane z chorobą wrzodową żołądka lub dwunastnicy zazwyczaj również ciągną się latami, z okresami nasilenia (np. typowo wiosną i jesienią) i okresami przerwy.

Ból brzucha spowodowany stanem zapalnym zazwyczaj ulega nasileniu podczas kaszlu, kichania oraz podczas poruszania się. Niektórym rodzajom dolegliwości bólowych mogą towarzyszyć także określone inne objawy, jak: gorączka (stany zapalne), biegunka lub krwawienie z odbytu (schorzenia przewodu pokarmowego), wymioty (niedrożność lub infekcje przewodu pokarmowego).

Oprócz wywiadu i badania fizykalnego, w różnicowaniu przyczyn dolegliwości bólowych brzucha pomocne są badania laboratoryjne oraz obrazowe. Wskazane jest zatem oznaczenie morfologii krwi, wskaźników stanu zapalnego (OB lub CRP), enzymów wątrobowych (ALT, AST), enzymów trzustkowych (amylaza oraz lipaza), a także badanie ogólne moczu.

Zwiększony odsetek białych krwinek zazwyczaj sugeruje obecność stanu zapalnego w wyniku przyczyn infekcyjnych lub nieinfekcyjnych. Wzrost poziomu amylazy i lipazy towarzyszy stanom zapalnym trzustki. Enzymy wątrobowe z kolei bywają podwyższone w przypadku kolki żółciowej. Obecność krwi w moczu może sugerować kamicę nerkową.

Z badań obrazowych w diagnostyce bólu brzucha wykonuje się zdjęcie przeglądowe jamy brzusznej (RTG). Jest to badanie szczególnie przydatne w przypadku podejrzenia niedrożności. Jeżeli z kolei doszło do perforacji przewodu pokarmowego, na zdjęciu rentgenowskim uwidoczni się powietrze. Innym łatwo dostępnym i niebolesnym badaniem jest ultrasonografia jamy brzusznej, szczególnie przydatna w diagnostyce kamicy żółciowej, zapalenia pęcherzyka żółciowego, a także zapalenia wyrostka robaczkowego oraz pęknięcia torbieli jajnika. Tomografię komputerową wykonuje się w sytuacji podejrzenia zapalenia trzustki, raka trzustki, zapalenia uchyłków oraz ropni w jamie brzusznej. Rodzajem tomografii komputerowej przydatnej w ocenie naczyń krwionośnych w jamie brzusznej jest tzw. angio-TK.

Inne badania, jakie można wykonać w diagnostyce bólu brzucha to gastroskopia, kolonoskopia, ultrasonografia endoskopowa (EUS) oraz wlew doodbytniczy.

W niektórych przypadkach konieczna jest diagnostyka operacyjna (laparoskopia lub laparotomia).

3. Ból brzucha - leczenie

Leczenie uzależnione jest od przyczyny dolegliwości i może obejmować farmakoterapię (leki rozkurczowe, przeciwbólowe, przeciwbiegunkowe, antybiotyki, probiotyki), ale niekiedy konieczne bywa leczenie operacyjne. Szczególnie trudnym w leczeniu schorzeniem jest zespół jelita drażliwego, w którym – pomimo braku uchwytnej przyczyny bólu brzucha, trudno jest wyeliminować jego pojawianie się.

Komentarze (2)
~iwa
~iwa

Witam, Mam bóle w okolicy wyrostka robaczkowego, gorączke, nudności i zaparcia, trafiłam na oddział i lekarze stwierdzili, że to wyrostek robaczkowy jednak w badaniach krwi nic nie wykryło i wypuścili mnie do domu, czy jest możliwość ze nic nie wyjdzie w badaniach krwi? Na początku kłujący ból zlokalizowany był w okolicach pępka.

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Ból brzucha - przyczyny, diagnostyka, leczenie
najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Artykuły Ból brzucha - przyczyny, diagnostyka, leczenie
Chrapanie

Leczenie chrapania

Leczenie chrapania

z tym jest bardzo ważne. Od czego zacząć leczenie chrapania? Pierwsza powinna być diagnostyka przyczyn chrapania oraz jego intensywności (...) . Aby leczenie chrapania było skuteczne,...

Depresja i mania

Depresja: przyczyny

Depresja: przyczyny

, permanentny ból oraz choroby układu krążenia. Wiadomość o obecności komórek rakowych w organizmie również może być przyczyną depresji oraz myśli (...) pieniędzy, problemy w szkole, utrata pracy, kłopoty rodzinne,...

Bolesne miesiączkowanie

Bóle ginekologiczne

Bóle ginekologiczne

Ból w dole brzucha u kobiety jest najczęściej spowodowany wystąpieniem miesiączki lub owulacji. W takiej sytuacji lekarz zleca podawanie leków (...) rozkurczowych i przeciwbólowych w celu zmniejszenia dolegliwości bólowych....

#dziejesienazywo – Zdrowie

#dziejesienazywo: Diagnostyka chorób psychosomatycznych

. Nierzadko konieczne jest wcześniejsze wykonanie wielu badań, aby wykluczyć inne możliwe przyczyny. Podstawową trudnością jest jednak wytłumaczenie pacjentowi, że jego choroba może mieć źródło w problemach psychologicznych.

Zaburzenia rytmu serca

Leczenie migotania przedsionków

Leczenie migotania przedsionków Migotanie przedsionków to najczęściej występujące zaburzenie rytmu serca w populacji osób dorosłych. Pojawia (...) . Migotanie przedsionków to choroba, która niejednokrotnie przebiega bezobjawowo. Czasami...

Rak żołądka

Wczesne rozpoznanie nowotworu żołądka

Wczesne rozpoznanie nowotworu żołądka

. Im wcześniej jest on wykryty, tym skuteczniejsze będzie leczenie. Rak żołądka początkowo objawia się w niecharakterystyczny sposób. Pojawiają (...) się objawy dyspeptyczne, czyli: przewlekłe bóle brzucha, nudności, wymioty, brak...

Cuchnięcie z ust

Szczoteczka do mycia języka

Szczoteczka do mycia języka

Cuchnięcie z ust jest tylko objawem - w takim przypadku obowiązuje leczenie przyczynowe, ponieważ likwidacja pierwotnej przyczyny prowadzi do ustąpienia objawu.

Potliwość dłoni i stóp

Nadmierne pocenie się stóp

Nadmierne pocenie się stóp

Leczenie nadmiernej potliwości to wyzwanie indywidualne, ponieważ każdy organizm jest inny. Inne są również przyczyny nadpotliwości. Kiedy wszystkie

Cera trądzikowa

Problemy z cerą trądzikową

Problemy z cerą trądzikową

Istnieje wiele różnych sposobów na pryszcze, dzięki którym możliwe jest wyeliminowanie tego problemu skórnego. Warto poszukać przyczyny pryszczy, a wtedy ich leczenie jest o wiele łatwiejsze.