Ból brzucha - przyczyny, diagnostyka, leczenie

Brzuch stanowi obszar anatomiczny ciała, który ograniczony jest od góry przez dolną granicę żeber oraz przeponę, od dołu przez kości miednicy. Ból brzucha odnosi się do dolegliwości, które zlokalizowane są wewnątrz jamy brzusznej, zawierającej narządy takie jak wątroba, śledziona, trzustka, żołądek, jelito cienkie, jelito grube, odbyt, a także zlokalizowane w miednicy: pęcherz moczowy oraz żeńskie narządy płciowe. Czasami ból brzucha odczuwany w obrębie jamy brzusznej może pochodzić z innego rejonu ciała, przykładowo dolnej części płuc, serca lub nerek. Analogicznie, schorzenia narządów w jamie brzusznej mogą powodować dolegliwości w obszarze pleców lub klatki piersiowej. Jest to rodzaj tzw. bólu rzutowanego.

Polecane wideo:


1. Ból brzucha - przyczyny

Ból brzucha może być spowodowane obecnością stanu zapalnego (np. zapalenie wyrostka robaczkowego, zapalenie uchyłków jelita grubego), rozdęciem lub rozciągnięciem narządów zlokalizowanych w jamie brzusznej (np. niedrożnością jelit, zamknięciem przewodu wyprowadzającego żółć z pęcherzyka żółciowego przez kamień) lub obrzękiem narządów (np. powiększenie wątroby lub śledziony w przebiegu niewydolności krążenia itp.), a także niedokrwieniem.

Ból brzucha może występować także bez uchwytnej przyczyny. Przykładem takiej sytuacji jest zespół jelita drażliwego, schorzenie charakteryzujące się okresowymi problemami z wypróżnianiem (biegunka lub zaparcia) z towarzyszącymi dolegliwościami bólowymi brzucha. Patogeneza tego schorzenia nie jest do końca wyjaśniona, prawdopodobnie przyczyną może być nadwrażliwość układu nerwowego lub mięśniówki przewodu pokarmowego.

2. Ból brzucha - diagnostyka

Podstawą rozpoznania przyczyny bólu brzucha jest wywiad lekarski i badanie fizykalne. Dla lekarza szczególnie istotne są dane dotyczące rodzaju bólu i jego umiejscowienia, a także ewentualnych odchyleń w badaniu fizykalnym oraz badaniach dodatkowych.

Ból brzucha może mieć charakter ostry lub przewlekły. Ostry ból, który występuje po raz pierwszy może sugerować nagłą przyczynę, czyli np. niedokrwienie jelit lub uwięźnięcie kamienia żółciowego. Ból brzucha o mniejszym natężeniu, powtarzający się zwykle świadczy o schorzeniu, które trwa jakiś czas.

Istotna jest także lokalizacja bólu brzucha. Dolegliwości w przebiegu zapalenia wyrostka robaczkowego początkowo umiejscawiają się w środkowej części brzucha, dopiero później przesuwają się w kierunku dolnej części brzucha po prawej stronie, co wiąże się z postępem procesu chorobowego i przejściem stanu zapalnego na otrzewną. W przypadku zapalenia uchyłków, ból lokalizuje się w lewej połowie jamy brzusznej. Z kolei ból brzucha spowodowany kamicą żółciową odczuwany jest w okolicy prawego podżebrza, zazwyczaj ma charakter kolkowy i silny.

O przyczynie bólu może świadczyć także jego zmienność oraz natężenie. Silne, kurczowe bóle brzucha często występują w przebiegu rozpoczynającej się niedrożności jelit. Kolka żółciowa z kolei charakteryzuje się obecnością stałego, przeszywającego bólu brzucha, trwającego od kilku do kilkudziesięciu minut. Ostre zapalenie trzustki objawia się silnym, stałym bólem zlokalizowanym w nadbrzuszu, który może promieniować do łopatek.

Od przyczyny zależy także długość trwania dolegliwości bólowych brzucha. W zespole jelita drażliwego, bóle brzucha mogą pojawiać się okresowo przez miesiące lub lata. Kolka żółciowa zazwyczaj trwa około kilku godzin. Dolegliwości związane z chorobą wrzodową żołądka lub dwunastnicy zazwyczaj również ciągną się latami, z okresami nasilenia (np. typowo wiosną i jesienią) i okresami przerwy.

Ból brzucha spowodowany stanem zapalnym zazwyczaj ulega nasileniu podczas kaszlu, kichania oraz podczas poruszania się. Niektórym rodzajom dolegliwości bólowych mogą towarzyszyć także określone inne objawy, jak: gorączka (stany zapalne), biegunka lub krwawienie z odbytu (schorzenia przewodu pokarmowego), wymioty (niedrożność lub infekcje przewodu pokarmowego).

Oprócz wywiadu i badania fizykalnego, w różnicowaniu przyczyn dolegliwości bólowych brzucha pomocne są badania laboratoryjne oraz obrazowe. Wskazane jest zatem oznaczenie morfologii krwi, wskaźników stanu zapalnego (OB lub CRP), enzymów wątrobowych (ALT, AST), enzymów trzustkowych (amylaza oraz lipaza), a także badanie ogólne moczu.

Zwiększony odsetek białych krwinek zazwyczaj sugeruje obecność stanu zapalnego w wyniku przyczyn infekcyjnych lub nieinfekcyjnych. Wzrost poziomu amylazy i lipazy towarzyszy stanom zapalnym trzustki. Enzymy wątrobowe z kolei bywają podwyższone w przypadku kolki żółciowej. Obecność krwi w moczu może sugerować kamicę nerkową.

Z badań obrazowych w diagnostyce bólu brzucha wykonuje się zdjęcie przeglądowe jamy brzusznej (RTG). Jest to badanie szczególnie przydatne w przypadku podejrzenia niedrożności. Jeżeli z kolei doszło do perforacji przewodu pokarmowego, na zdjęciu rentgenowskim uwidoczni się powietrze. Innym łatwo dostępnym i niebolesnym badaniem jest ultrasonografia jamy brzusznej, szczególnie przydatna w diagnostyce kamicy żółciowej, zapalenia pęcherzyka żółciowego, a także zapalenia wyrostka robaczkowego oraz pęknięcia torbieli jajnika. Tomografię komputerową wykonuje się w sytuacji podejrzenia zapalenia trzustki, raka trzustki, zapalenia uchyłków oraz ropni w jamie brzusznej. Rodzajem tomografii komputerowej przydatnej w ocenie naczyń krwionośnych w jamie brzusznej jest tzw. angio-TK.

Inne badania, jakie można wykonać w diagnostyce bólu brzucha to gastroskopia, kolonoskopia, ultrasonografia endoskopowa (EUS) oraz wlew doodbytniczy.

W niektórych przypadkach konieczna jest diagnostyka operacyjna (laparoskopia lub laparotomia).

3. Ból brzucha - leczenie

Leczenie uzależnione jest od przyczyny dolegliwości i może obejmować farmakoterapię (leki rozkurczowe, przeciwbólowe, przeciwbiegunkowe, antybiotyki, probiotyki), ale niekiedy konieczne bywa leczenie operacyjne. Szczególnie trudnym w leczeniu schorzeniem jest zespół jelita drażliwego, w którym – pomimo braku uchwytnej przyczyny bólu brzucha, trudno jest wyeliminować jego pojawianie się.

Komentarze (2)
~iwa
~iwa ponad rok temu

Witam, Mam bóle w okolicy wyrostka robaczkowego, gorączke, nudności i zaparcia, trafiłam na oddział i lekarze stwierdzili, że to wyrostek robaczkowy jednak w badaniach krwi nic nie wykryło i wypuścili mnie do domu, czy jest możliwość ze nic nie wyjdzie w badaniach krwi? Na początku kłujący ból zlokalizowany był w okolicach pępka.

Odpowiedz
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Ból brzucha - przyczyny, diagnostyka, leczenie
najnowsze pytania

Dyskusje na forum

Pomocni lekarze

Artykuły Ból brzucha - przyczyny, diagnostyka, leczenie
Choroba Meniere’a - przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Budowa ucha wewnętrznego

Budowa ucha wewnętrznego

Błędnik odpowiedzialny jest za utrzymanie równowagi.

Szpiczak - przyczyny, objawy, diagnostyka, profilaktyka

Leczenie szpiczaka mnogiego

Szpiczak mnogi, nazywany również szpiczakiem plazmocytowym, to nowotwór złośliwy, który stanowi 14% wszystkich nowotworów krwi. Choroba jest wywołana przez nowotwory rozrostu komórek plazmatycznych, które są końcowym etapem różnicowania limfocytów B,...

Ból brzucha - przyczyny, diagnostyka, leczenie

Naturalne lekarstwa na ból brzucha

Naturalne lekarstwa na ból brzucha

woda z dodatkiem soku z połowy cytryny zmniejsza ból brzucha, dlatego w razie potrzeby warto mieć ten kwaśny owoc pod ręką. Ocet jabłkowy Spożycie (...) zwalcza ból brzucha. Imbir Od...

Łokieć tenisisty - przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie

Prostowniki nadgarstka

Prostowniki nadgarstka

Miejsce przyczepu mięśni prostowników nadgarstka (Łokieć tenisisty)

Rak żołądka - powstawanie, przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie, profilaktyka

Objawy raka żołądka

się odczuwalny dyskomfort w okolicach żołądka, a także zaburzenia gastryczne. Zaburzenia gastryczne to na przykład wzdęcia, bóle brzucha, biegunki czy zaparcia

Kamienica nerkowa - przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie, rokowanie, zapobieganie

Kamienie w nerkach - jak je usunąć?

Kamienie w nerkach - jak je usunąć?

Usuwanie kamieni z nerek Kamica nerkowa to choroba, na którą częściej cierpią mężczyźni niż kobiety. Przyczyną powstawania kamieni nerkowych (...) , które pojawiają się przy kamicy nerkowej, należą m.in. gorączka, zaburzenia w oddawaniu...

Rak żołądka - powstawanie, przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie, profilaktyka

Wczesne rozpoznanie nowotworu żołądka

. Im wcześniej jest on wykryty, tym skuteczniejsze będzie leczenie. Rak żołądka początkowo objawia się w niecharakterystyczny sposób. Pojawiają (...) się objawy dyspeptyczne, czyli: przewlekłe bóle brzucha, nudności, wymioty, brak...

Nieprzyjemny zapach z ust - przyczyny, objawy, diagnostyka, leczenie, jak dbać o higienę jamy ustnej

Szczoteczka do mycia języka

Szczoteczka do mycia języka

Cuchnięcie z ust jest tylko objawem - w takim przypadku obowiązuje leczenie przyczynowe, ponieważ likwidacja pierwotnej przyczyny prowadzi do ustąpienia objawu.

Ból brzucha u dzieci

Naturalne sposoby na ból brzuszka u dziecka

Naturalne sposoby na ból brzuszka u dziecka

Ból brzucha u dziecka Ból brzucha u dzieci może mieć różny charakter. Dolegliwości te mogą być łagodne, ostre bądź skurczowe. Mogą wynikać z zatrucia (...) termofor Ciepło może znacząco...