Dietetyk poleca dietę aspirynową. Ratunek nie tylko dla jelit

"Nieprawidłowa tolerancja salicylanów jest coraz częściej rozpoznawana w społeczeństwie. Wiele osób kojarzy je głównie z niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi (NLPZ) czy popularną aspiryną" – czytamy w publikacji Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ). Dietetyczka Patrycja Lademan wyjaśnia, jak rozpoznać tę przypadłość i na czym polega tzw. dieta aspirynowa.

Jak można przeczytać na portalu foodintolerances.org, częstotliwość występowania nadwrażliwości na salicylany szacuje się na poziomie od 2 do 40 proc. wśród pacjentów poradni alergologicznych oraz od 2 do 7 proc. u osób z zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi, takimi jak nieswoiste zapalenia jelit. Rozpowszechnienie to może być wyższe u pacjentów z astmą lub polipami nosa.

Choć dokładny mechanizm nadwrażliwości nie został jeszcze w pełni zbadany, wiadomo, że występuje ona znacznie częściej u osób ze zdiagnozowaną astmą oskrzelową. Najbardziej charakterystycznym zestawem objawów jest tzw. triada aspirynowa, czyli współwystępowanie nadwrażliwości na salicylany, astmy oskrzelowej oraz przewlekłego zapalenia zatok przynosowych (często z polipami).

Objawy mogą być jednak mniej specyficzne i obejmować:

• układ oddechowy: duszności, niedrożność nosa, katar,
• układ pokarmowy: nudności, bóle brzucha, biegunki,
• skóra: zmiany skórne, pokrzywka, obrzęk naczyniowo-ruchowy.

W skrajnych przypadkach może dojść do wstrząsu anafilaktycznego, który stanowi bezpośrednie zagrożenie dla życia.

Reakcje nadwrażliwości pojawiają się nie tylko po zażyciu leków z grupy NLPZ. Dietetyczka przypomina o istnieniu reakcji krzyżowych z substancjami o budowie zbliżonej do kwasu acetylosalicylowego. Osoby nadwrażliwe powinny zachować szczególną ostrożność przy kontakcie z:

• aromatami sztucznymi i naturalnymi;
• barwnikami azowymi (E107, E110, E122–124, E128, E129, E151, E154, E155) oraz barwnikami E104 (żółcień chinolinowa) i E102 (tartrazyna);
• benzoesanami (E210–219) i innymi dodatkami (E320–321);
• mentolem, miętą oraz olejkami eukaliptusowymi.

Fundamentem leczenia jest bezwzględne unikanie wybranych leków oraz stosowanie diety niskosalicylanowej. Przyjmuje się, że objawy mogą wywoływać pokarmy zawierające powyżej 0,5 mg salicylanów na 100 g produktu, choć próg tolerancji jest kwestią indywidualną.

Produkty bezpieczne (śladowe ilości salicylanów):

• warzywa i owoce: czosnek, banany, dynia, groch, soczewica, seler;
• owoce bez skórki: gruszki i jabłka (obrane ze skórki zawierają znacznie mniej salicylanów);
• większość popularnych zbóż (z wyjątkiem kukurydzy), jaja, ryby, mięso i masło.

Produkty wysokosalicylanowe (do eliminacji):

• owoce i warzywa: awokado, ogórki, rzodkiewki, zielone oliwki, borówki, owoce miękkie (maliny, jeżyny, jagody).
• bakalie: orzeszki arachidowe, migdały, orzechy makadamia.
• napoje: kawa z kofeiną, herbata, większość soków owocowych (z wyjątkiem gruszkowego), alkohol (zwłaszcza rum i wino).
• produkty marynowane, słodycze i żywność wysokoprzetworzona

Autorka raportu zwraca uwagę na istotny fakt: ilość salicylanów maleje wraz z dojrzewaniem owoców oraz obróbką termiczną. Osoby z nadwrażliwością powinny zatem:

1. Wybierać owoce i warzywa bardzo dojrzałe.
2. Poddawać żywność gotowaniu lub pieczeniu.
3. Zawsze sprawdzać etykiety produktów pod kątem obecności barwników i konserwantów.

Ekspertka z NCEŻ zaznacza jednocześnie, że choć "dieta aspirynowa" przynosi ulgę wielu pacjentom, wciąż brakuje szeroko zakrojonych, długotrwałych badań klinicznych jednoznacznie potwierdzających jej skuteczność u wszystkich osób z nadwrażliwością.

Źródło: ncez.pzh.gov.pl