Idą zmiany w POZ. Przychodnie będą rozliczane z profilaktyki

Zakończyły się konsultacje przygotowanego przez Narodowy Fundusz Zdrowia projektu zarządzenia zmieniającego warunki zawierania i realizacji umów w rodzaju podstawowa opieka zdrowotna. Jego celem jest wdrożenie przepisów ustawy o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta. Projekt określa, które wskaźniki jakości będą wpływały na finansowanie świadczeń w POZ.

Nowy system oceny placówek ma na celu skłonienie lekarzy do aktywniejszego dbania o zdrowie pacjentów. Choć zgodnie z projektem nowe zasady formalnie mają obowiązywać dla świadczeń udzielanych od lipca 2026 roku, do końca września trwa okres przejściowy ze stałym współczynnikiem finansowania.

Projekt obejmuje osiem wskaźników jakości: liczbę porad lekarza POZ przypadającą na pacjenta (współczynnik 1 – monitorowanie), udział teleporad (współczynnik 0,9 po przekroczeniu określonych progów), porad receptowych (współczynnik 1 – monitorowanie) i domowych (współczynnik 0,9), a także zgłaszalność do programów profilaktyki raka piersi, raka szyjki macicy i raka jelita grubego (ze współczynnikiem 0,95) oraz chorób układu krążenia (współczynnik 1 – monitorowanie). Fakt, że aż połowa wszystkich wskaźników dotyczy bezpośrednio profilaktyki, wyraźnie pokazuje, na który obszar NFZ zamierza położyć największy nacisk.

Do końca września 2026 r. wszystkie współczynniki jakości, niezależnie od osiągniętych wyników, będą wynosić 1. Oznacza to, że dopiero od października wskazane w projekcie rozporządzenia wskaźniki jakości będą mogły wpływać na wysokość finansowania przychodni.

Kluczowa dla budżetu przychodni będzie zgłaszalność pacjentów na badania w kierunku raka piersi, raka szyjki macicy oraz raka jelita grubego.

Według danych przedstawionych przez NFZ najniższą zgłaszalność do programu profilaktyki raka piersi odnotowano w 2025 r. w woj. małopolskim (18,21 proc.), do programu profilaktyki raka szyjki macicy – w woj. wielkopolskim (1,78 proc.), a do programu profilaktyki raka jelita grubego – w woj. warmińsko-mazurskim (0,38 proc.).

Niższy współczynnik będzie stosowany wobec przychodni, których zgłaszalność do tych programów nie przekroczy połowy najniższej wartości odnotowanej w kraju w 2025 r.

Bez osiągnięcia progów wyznaczonych na podstawie dotychczasowych wyników krajowych, przychodnia będzie musiała liczyć się obniżeniem wypłacanych przez Fundusz środków. Analizowana będzie również profilaktyka chorób układu krążenia oraz sama organizacja pracy. Fundusz zamierza promować wizyty stacjonarne oraz domowe, nakładając sankcje finansowe na placówki nadużywające teleporad.

Dla pacjentów planowane zmiany oznaczają wyraźną zmianę w codziennym funkcjonowaniu przychodni. Placówki POZ zaczną znacznie aktywniej kontaktować się z uprawnionymi osobami, przypominając o badaniach przesiewowych i zachęcając do nich. Zmiany przełożą się także na łatwiejszy dostęp do tradycyjnych wizyt w gabinecie oraz większą dostępność lekarzy w domach obłożnie chorych, ponieważ opieranie opieki głównie na zdalnych konsultacjach przestanie być dla przychodni opłacalne.