Jakie czynniki mogą zafałszować wyniki badań laboratoryjnych?

Dużo mówi się o istocie regularnie wykonywanych badań laboratoryjnych. Proste badanie krwi jest w stanie wiele powiedzieć nam o stanie zdrowia. Zdarza się jednak, że wyniki nie odzwierciedlają stanu faktycznego. Dlaczego?

Błędy popełnić może zarówno pacjent, jak i osoba pobierająca materiał do analizy. Co zatem może wpłynąć na wyniki?

Zobacz film: "Dlaczego warto wykonywać badania profilaktyczne?"

Do laboratorium należy zgłosić się na czczo, co oznacza, że ostatni posiłek należy spożyć 8 godzin przed badaniem. Nieco dłużej (12-13 godzin) wymaga głodzenie w przypadku badania stężenia cholesterolu całkowitego, lipoprotein o dużej gęstości (HDL) oraz trójglicerydów (TG).

Wynik może być fałszywy również wówczas, gdy parametry te oznacza się w okresie dużego stresu oraz w fazie ostrej choroby (uraz, udar, niedawno przebyty zawał serca).

Warto też pamiętać, że w czasie poprzedzającym badanie dopuszcza się wypicie maksymalnie pół szklanki wody mineralnej.

Alkohol? Nie dzień przed badaniem!

Co najmniej 48 godzin przed badaniem krwi nie powinno się spożywać alkoholu. Powoduje on wzrost objętości erytrocytów (MCV), co może sugerować niedokrwistość z niedoboru kwasu foliowego.

Zafałszowane wyniki krwi mogą uzyskać również osoby palące 40 papierosów dziennie. Zauważono, że w ich przypadku wartości hemoglobiny są wyższe w porównaniu do osób, które nie palą. Nałóg nikotynowy może więc maskować niedokrwistość.

Aktywność fizyczna przed badaniem krwi

Na wynik badania krwi wpłynąć może również aktywność fizyczna. Jednorazowy wysiłek o umiarkowanym stopniu może prowadzić do zmniejszenia objętości osocza, a w konsekwencji do podwyższenia wartości hematokrytu.

W badaniach krwi wykonywanych po maratonie daje się zauważyć wzrost hematokrytu i liczby płytek krwi (PLT).

W poprawnej interpretacji badań laboratoryjnych diagnoście pomoże również informacja o przyjmowanych przez pacjenta lekach.

Leki przeciwbólowe (np. z grupy NLPZ) mogą wpłynąć na wynik prób wątrobowych, z kolei aspiryna obniża poziom glukozy we krwi i może zafałszować ilość stężenia hormonów tarczycy.

Nie bez znaczenia dla wyniku lipidogramu jest przyjmowanie antybiotyków. Leki te modyfikują również wyniki prób wątrobowych.

Na stężenie bilirubiny we krwi oraz stężenie glukozy wpłynąć może również przyjmowanie dużych dawek witaminy C.

6 nietypowych rzeczy, o których możesz dowiedzieć się z testu krwi

Wystarczy kilka kropel krwi, aby zdobyć wiele zaskakujących informacji o nas samych. Morfologia pozwala określić ilość czerwonych i białych krwinek, stężenie...

Wyniki badania krwi a pobranie próbki

Nie bez przyczyny najlepszą porą na wizytę w laboratorium jest poranek (między 7.00 a 9.00). W organizmie zachodzą bowiem nieustanne zmiany fizjologiczne, które odzwierciedlają się w wynikach badań laboratoryjnych, np. poziom magnezu i potasu we krwi najwyższy jest w godzinach porannych.

Są i takie wartości, które są zupełnie niezależne od pory dnia. Dotyczy to choćby wartości hormonów tarczycy.

Warto pamiętać, by samemu nie interpretować wyników badań. Ich prawidłowe odczytanie wymaga wiedzy medycznej i konieczności uwzględnienia kilku czynników, charakterystycznych dla danego pacjenta. Należy zdawać sobie również sprawę ze zmienność wartości zakresów referencyjnych, które uzależnione są m.in. od wieku, płci, masy ciała, stanu fizjologicznego pacjenta (ciąża, laktacja).

 Agnieszka Gotówka

O autorze

Agnieszka Gotówka

Zdobywczyni I nagrody w konkursie Dziennikarz Medyczny 2016 Roku. Z dziennikarstwem medycznym związana od 2010 r. Członek Stowarzyszenia Dziennikarze dla Zdrowia oraz Dziennikarskiego Klubu Promocji Zdrowia. Z wykształcenia filolog polski i specjalista ds. komunikacji społecznej, od 2014 roku doktorantka Instytutu Slawistyki PAN.

Agnieszka Gotówka , 8 miesięcy temu

Bibliografia

  • Sikorski T., Marcinkowska-Suchowierska E., "Interpretacja wyników badań hematologicznych w praktyce lekarza rodzinnego, Borgis - Postępy Nauk Medycznych 4/2007, s. 112-118.
  • Dębińska-Kieć A., Naskalski J. W., "Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii klinicznej", Elsevier Urban & Partener, 2010, s. 90-120.

Normy laboratoryjne

Komentarze (1)
zapytaj lekarza

za darmo

  • Odpowiedź w 24 godziny
  • Bez żadnych opłat
  • Lekarze, psychologowie, dietetycy

lekarzy jest teraz online

0/500

Normy laboratoryjne
najnowsze pytania

DYSKUSJE NA FORUM

Czy to rak?

~HelpMe34 • ostatni post 6 godzin temu

1

Płuca serce

~Jakub 15 lat • ostatni post 9 godzin temu

4

Pomocni lekarze

Artykuły Normy laboratoryjne
Normy laboratoryjne

Test po stosunku (postkoitalny)

Test po stosunku, zwany inaczej testem postkoitalnym lub testem Simsa-Huhnera (ang. Post Coital Test), jest badaniem określającym przeżywalność i zachowanie plemników w śluzie szyjki macicy. Test PC wykonuje się, gdy inne badania na niepłodność, takie...

Normy laboratoryjne

Test obciążenia glukozą

Test obciążenia glukozą

od obciążenia 75 g glukozy jej stężenie będzie wynosić ≥ 140 mg/dl, rozpoznaje się cukrzycę ciążową. Warto pamiętać, że normy laboratoryjne mogą nieznacznie (...) stężenie glukozy w surowicy przekracza dopuszczalną...

Normy laboratoryjne

Antygen specyficzny gruczołu krokowego (PSA)

pacjenta (ojciec, bracia) stwierdzono występowanie raka prostaty, badanie PSA należy wykonywać już od 40. roku życia. Norma dla antygenu PSA (...) się metody zwiększające użyteczność kliniczną badania PSA. Należą do nich normy...

Normy laboratoryjne

Kał - rotawirusy

Badanie kału w kierunku zakażeń rotawirusowych jest podstawową metodą w celu wykrycia rotawirusów, które są jedną z najczęstszych przyczyn biegunek zakaźnych wśród dzieci. Pomimo dużego rozpowszechnienia infekcji rotawirusowych i dość burzliwych objawów...

Normy laboratoryjne

Wirus EBV - badanie, wyniki, powikłania

Wirus EBV (wirus Epsteina-Barr) występuje dość powszechnie w naszej populacji. Szacuje się, że zarażonych może być nawet 80% osób powyżej 40. roku życia lub starszych. W badaniu surowicy krwi wykrywane są różne przeciwciała dla EBV. W zależności od rodzaju...

Normy laboratoryjne

Właściwości fizykochemiczne moczu

Medica, Gdańsk 2002, ISBN 83-89012-96-0, Kokot F., Kokot S. Badania laboratoryjne - zakres norm i interpretacja, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2002, ISBN 83-200-2711-X (...) jeszcze w okresie bezobjawowym. Właściwości...

Normy laboratoryjne

Mutacje BRCA

-3, Perek D. (red.) HARRISON - Onkologia, Czelej, Lublin 2009, ISBN 978-83-7563-008-4, Dembińska-Kieć A., Naskalski J.W., Diagnostyka laboratoryjna

Normy laboratoryjne

Borelioza IgM i IgG

Wykrywanie przeciwciał IgG i IgM przeciwko bakterii Borrelia burgdorferi, w surowicy pacjentów z podejrzeniem boreliozy, należy do ważnych kryteriów diagnostycznych służących do rozpoznawania choroby. Przeciwciała te produkowane są przez komórki układu...

Normy laboratoryjne

Fenyloalanina

w granicach normy - poniżej 3 mg/Dl; wynik podwyższony - 3 - 8 mg/Dl - konieczność ponownego przeprowadzenia testu; powyżej 8 mg/Dl - natychmiastowe (...) się fenyloalanina, a tym samym umożliwia rozpoznanie fenyloketonurii. Dembińska-Kieć...