Kwas oleinowy — występowanie, właściwości i zastosowanie

Kwas oleinowy to kwas tłuszczowy zaliczany do jednonienasyconych kwasów tłuszczowych (MUFA ang. Monounsaturated Fatty Acid) z grupy omega-9 (razem z kwasem erukowym i nerwonowym). Posiada jedno podwójne wiązanie przy 9. atomie węgla.

Kwas oleinowy — występowanie

Kwas oleinowy jest na bieżąco produkowany przez organizm z innych kwasów tłuszczowych. Nie pozyskuje się go wyłącznie poprzez dietę. Substancja to jeden z najczęściej występujących w żywności jednonienasyconych kwasów tłuszczowych. Naturalnie jest obecna w tłuszczach.

Jego źródłem jest oliwa z oliwek (stanowi od 61 do 83% składu oliwy z oliwek, w zależności od odmiany i klimatu.), żółtka jaj, olej rzepakowy, olej rybi (tranie) czy awokado (również olej z awokado). Można go znaleźć również w suplementach diety.

Kwas oleinowy występuje zwykle w postaci oleistej, bezzapachowej oraz bezbarwnej cieczy. Chemicznie oddzielony jest bez smaku. Wzór sumaryczny kwasu oleinowego to C18H3402. Główną cechą kwasu oleinowego jest jego stabilność.

Jest bardziej odporny na utlenianie niż kwasy tłuszczowe wielonienasycone (omega 6 i omega 3), a i bardziej odporny na wysokie temperatury niż kwasy tłuszczowe wielonienasycone (omega 6 i omega 3). Jego temperatura topnienia wynosi 15ºC, a wrzenia 360ºC. Temperatura dymienia oliwy z oliwek, składającej się głównie z kwasu oleinowego, jest niższa niż 220ºC.

Kwas oleinowy ma dobry wpływ na zdrowie i kondycję organizmu. Pomaga w utracie masy ciała, może pozytywnie wpłynąć na funkcjonowanie i zdrowie układu krwionośnego, za co odpowiada zdolność do:

• obniżania poziomu cholesterolu całkowitego,
• obniżania frakcji cholesterolu LDL,
• redukowania stężenia trójglicerydów krążących we krwi,
• podwyższeniu ilości cholesterolu HDL.

Kwas oleinowy ma właściwości hipotensyjne, regularnie przyjmowany pozwala unormować ciśnienie tętnicze krwi, ale i stężenie glukozy we krwi u osób z zaburzoną gospodarką cukrową. Poprawia także wrażliwość na insulinę.

Spożywanie kwasu oleinowego i innych jednonienasyconych kwasów tłuszczowych może wpływać korzystnie nie tylko na poziom cholesterolu we krwi i ciśnienie tętnicze, ale i poprawiać funkcje naczyń krwionośnych.

Nie bez znaczenia jest również to, że kwas oleinowy wpływa pośrednio na prawidłowe działanie komórek, wspiera odporności i odpowiedź przeciwzapalną, przyczynia się do zmniejszenia ryzyka wystąpienia nowotworu piersi u kobiet, usprawnia produkcję i wydzielanie testosteronu przez komórki śródmiąższowe Leydiga w jądrach.

Aby cieszyć się zdrowiem, należy dostarczać organizmowi kwas oleinowy w ilości zapewniającej pokrycie zapotrzebowania na energię na poziomie 10-15%. W przypadku stosowania diety o wartości energetycznej 2000 kcal to około 20-30 g kwasu oleinowego dziennie.

Oleic Acid jest wykorzystywany także w kosmetyce. Znajduje się w wielu produktach do pielęgnacji cery mających silne właściwości nawilżające i odżywiające.

Zastosowany w preparatach do pielęgnacji skóry i włosów:

• tworzy na ich powierzchni film, czyli warstwę okluzyjną. Ta zapobiega nadmiernemu odparowywaniu wody z powierzchni,
• kondycjonuje, czyli zmiękcza i wygładza skórę i włosy. Pomaga zachować im miękkość oraz delikatność,
• ma potencjał antyoksydacyjny — neutralizuje działanie wolnych rodników. Dzięki temu spowalniania procesy starzenia, zapobiega powstawaniu zmarszczek lub drobnych przebarwień.

Kwas oleinowy to tak zwany emolient tłusty. Oznacza to, ze stosowany na skórę w stanie czystym może być komedogenny, czyli sprzyjać powstawaniu zaskórników. Substancja jest także plastyfikatorem w produktach typu sztyft (np. szminki, antyperspiranty).

Nadaje im miękkość i elastyczność, zapobiega kruszeniu, poprawia właściwości aplikacyjne. Kwas oleinowy jest ekstrahowany (proces polegający na wyodrębnianiu składnika metodą dyfuzji do cieczy lepiej ją rozpuszczających) i wykorzystywany w przemyśle tekstylnym (nadaje śliskość włóknom), także do produkcji smarów i środków piorących.