Leki przeciwbólowe - leki narkotyczne, morfina, paracetamol

spis treści
rozwiń

Leki przeciwbólowe to bardzo duża grupa środków. Wszystkie mają jednak na celu to samo - zmniejszanie lub zahamowanie odczuwania bólu. Podzielić je możemy na działające ośrodkowo (opioidy) oraz niesteroidowe leki przeciwzapalne. Ze względu na fakt, że można je kupić bez recepty, są bardzo powszechne. Czy wiemy coś o środkach przeciwbólowych?

1. Leki przeciwbólowe - środki narkotyczne

Leki bez recepty stosowane przy grypie i przeziębieniu
Leki bez recepty stosowane przy grypie i przeziębieniu

Grypa i przeziębienie to popularne infekcje, które szczególnie często pojawiają się w sezonie jesienno-zimowym....

zobacz galerię

Opioidy działają bardzo silnie przeciwbólowo. Zaś wśród dodatkowych możliwości tych leków przeciwbólowych obserwujemy działanie depresyjne na ośrodek oddechowy ośrodkowego układu nerwowego, a także działanie sedatywne i przeciwkaszlowe. Niestety wywołują tolerancję i lekozależność.

Zobacz film: "#dziejesienazywo: Leki przeciwbólowe, które można kupic bez recepty"

W zależności od powinowactwa i sposobu działania na receptory opioidowe leki przeciwbólowe te możemy podzielić na:

  • agonistów – morfina, petydyna, fentanyl, kodeina - łącząc się z receptorem opiatowym hamują wrażenie bólu,
  • antagonistów – nalokson, naltrekson, lewalorfan - hamują działanie agonistów, stosowane są jako odtrutki w przypadku zatrucia opioidami,
  • częściowych agonistów – np. buprenorfina,
  • mieszanych agonistów – antagonistów – pentazocyna, butorfanol, meptazynol - działają równocześnie na różne grupy receptorów opioidowych. Zdolne są zarówno do aktywacji jak i jednoczesnego hamowania receptora opiatowego.

2. Leki przeciwbólowe - morfina

Jest to alkaloid znajdujący się w opium – stężonym soku mlecznym otrzymywanym z niedojrzałych makówek maku lekarskiego. Wśród działań tego leku przeciwbólowego wyróżnić możemy:

  • silne hamowanie ośrodkowego układu nerwowego, zwłaszcza okolicy czuciowej kory mózgu oraz ośrodków autonomicznych,
  • działanie jak środki przeciwbólowe,
  • usuwanie uczucia głodu, zmęczenia oraz pamięci i świadomości przykrych przeżyć psychicznych - w następstwie tego działania dochodzi do powstania euforii,
  • pobudzanie ośrodka wymiotnego,
  • hamowanie wydzielania gruczołów – w szczególności gruczołów trawiennych przewodu pokarmowego,
  • wywoływanie zaparć.

2.1. Skutki uboczne morfiny

  • przedawkowanie wywołuje głęboki sen narkotyczny,
  • źrenice są bardzo zwężone,
  • skóra zimna, blada lub sina,
  • tętno wolne,
  • RR niskie,
  • oddechy płytkie.

Odtrutkę stanowi:

  • nalokson,
  • kodeina – posiada działanie przeciwkaszlowe,
  • pochodne piperydyny – petydyna,
  • pochodne benzomorfanu – pentazocyna.

3. Leki przeciwbólowe - inne narkotyczne leki, np. fentanyl

3.1. Leki przeciwbólowe - środki nienarkotyczne

Działają znacznie słabiej przeciwbólowo niż narkotyczne leki przeciwbólowe. Są jednak zdecydowanie mniej niebezpieczne, między innymi dlatego, że nie powodują uzależnienia. Oprócz działania przeciwbólowego takie leki przeciwbólowe działają również przeciwgorączkowo oraz przeciwzapalnie i przeciwgośćcowo.

Wyróżniamy następujące grupy (wyodrębnione ze względu na budowę chemiczną):

  • o pochodne kwasu salicylowego,
  • o pochodne pirazolonu,
  • o pochodne aniliny,
  • o pochodne chinoliny,
  • o pochodne pirymidazonu.

3.2. Leki przeciwbólowe - pochodne kwasu salicylowego

Działają przeciwgośćcowo, przeciwzapalnie, przeciwbólowo, przeciwgorączkowo, powodują wzrost wydalania kwasu moczowego przez nerki, a w małych dawkach hamują wybiórczo biosyntezę tromboksanów i zmniejszają przez to skłonności agregacyjne płytek

Wśród działań niepożądanych tych leków przeciwbólowych należy wymienić:

4. Leki przeciwbólowe - pochodne pirazolonu

Do pochodnych pirazolonu zaliczamy:

  • aminofenazon,
  • metamizol,
  • fenylobutazon.

Mają one działanie przeciwbólowe, przeciwgorączkowe, przeciwzapalne. Wśród działań niepożądanych mogą pojawić się uczulenia, mielotoksyczność, hepatotoksyczność i wrzodotwórczość. Nie powinne być stosowane u dzieci w postaci tabletek przeciwbólowych.

5. Leki przeciwbólowe - paracetamol

5.1. Leki przeciwbólowe - tramadol

Jest to agonista i częściowy antagonista receptorów opioidowych. Wśród działań niepożądanych tego leku przeciwbólowego może wywołać zawroty głowy, suchość w jamie ustnej, wymioty, hipotonię ortostatyczną, tachykardię, zaburzenia świadomości oraz senność. Po dłuższym stosowaniu może także wywołać uzależnienie.

Najczęściej stosowane są w chorobach reumatycznych, jednak wszystkie mają też działanie przeciwbólowe, tak jak środki przeciwbólowe. Nie działają narkotycznie na OUN, nie wywołują nałogu, nie działają też hamująco na ośrodki wegetatywne.

Wyróżniamy następujące pochodne:

  • pochodne kwasu salicylowego
  • pochodne pirazolonu
  • pochodne kwasu octowego – indometacyna i diklofenak
  • pochodne kwasu proprionowego – ibuprofen, dexprofen, naproxen i profenid.

Pochodne kwasu enolowego - piroxicam

  • pochodne kwasu feiloantranilowego - odznaczają się silnym, lecz krótkim działaniem przeciwbólowym oraz słabym działaniem antyagregacyjnym,
  • inhibitory COX-1 – meloksykam i nabumeton,
  • inhibitory COX-2 – rofekoksyb i celekoksyb.

Polecane dla Ciebie

Pomocni lekarze

Szukaj innego lekarza

Komentarze

Wysyłając opinię akceptujesz regulamin zamieszczania opinii w serwisie. Grupa Wirtualna Polska S.A. z siedzibą w Warszawie jest administratorem twoich danych osobowych dla celów związanych z korzystaniem z serwisu. Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 3 i 4 ustawy o ochronie danych osobowych, podanie danych jest dobrowolne, Użytkownikowi przysługuje prawo dostępu do treści swoich danych i ich poprawiania.
    Podoba Ci się ten artykuł? Chcesz więcej? Polub
    i bądź na bieżąco!