Opioidy i alkohol to niebezpieczne połączenie. Co pokazują badania?

Dr Albert Dahan, szef anestezjologii na Oddziale Badań nad Bólem w Centrum Medycznym Uniwersytetu Leiden w Holandii, zauważył, że coraz więcej pacjentów trafia na izby przyjęć po nieprawidłowym zastosowaniu lub przedawkowaniu legalnie przepisanych leków opioidowych, takich jak oksykodon, i po spożyciu alkoholu.

Dahan wyjaśnia, że takie połączenie może prowadzić do stanu, nazywanego depresją oddechową - w jego następstwie oddech ulega spłyceniu i staje się nieregularny. Jest to potencjalnie śmiertelne powikłanie wynikające ze stosowania opioidów. Naukowcy odkryli, że alkohol pogarsza już i tak szkodliwy wpływ środków przeciwbólowych na układ oddechowy.

W badaniu naukowcy oceniali, jak mieszanie leku opioidowego - oksykodonu - z alkoholem wpływa na młodszych (21-28 lat) i starszych ochotników (66-77 lat). Żaden z uczestników nie zażywał wcześniej takich leków przeciwbólowych.

Oksykodon jest składnikiem środków, które są powszechnie stosowane w leczeniu przewlekłego bólu. To skłoniło specjalistów do przyjrzenia się skutkom ubocznym zażywania tych leków. Udało im się ustalić, że zgony te często wiążą się z jednoczesnym stosowaniem innych substancji, takich jak alkohol.

Autorzy badania podkreślają, że zażywając tylko jedną tabletkę oksykodonu i łącząc ją z niewielką ilością alkoholu, sprawiamy, że zwiększa się ryzyko wystąpienia niewydolności oddechowej.

Ponadto okazało się, że to starsi uczestnicy badania częściej doświadczali chwilowych problemów z oddychaniem niż młodsi.

Badanie zostało opublikowane w czasopiśmie "Anesthesiology".

"Mamy nadzieję, że uda nam się zwiększyć świadomość na temat zagrożeń związanych ze stosowaniem opioidów przepisywanych na receptę oraz podniesionego ryzyka jednoczesnego stosowania leków opioidowych i alkoholu, a także zwrócić uwagę na fakt, że osoby starsze są objęte jeszcze większym ryzykiem wystąpienia tego potencjalnie śmiertelnego skutku ubocznego" – powiedział Dahan w informacji prasowej.

Dane z USA: epidemia przedawkowań

Z raportu amerykańskiego Centers for Disease Control and Prevention (CDC) wynika, że każdego dnia w USA z powodu przedawkowania opioidów umiera około 80 osób. Wiele z tych przypadków dotyczy osób, które przyjęły legalnie przepisane leki przeciwbólowe, takie jak oksykodon, w połączeniu z alkoholem lub innymi substancjami psychoaktywnymi (benzodiazepinami, lekami nasennymi).

Według Narodowego Instytutu ds. Nadużywania Narkotyków (NIDA), w 2023 roku ponad 2 miliony Amerykanów miało zaburzenia związane z używaniem opioidów na receptę. Szczególnie niebezpieczne są tzw. preparaty o przedłużonym uwalnianiu, które po zmiażdżeniu i spożyciu z alkoholem mogą wywołać gwałtowny efekt toksyczny.

A jak jest w Polsce?

Choć Polska nie zmaga się z taką skalą kryzysu opioidowego jak Stany Zjednoczone, to liczba przepisywanych opioidów rośnie - szczególnie w opiece paliatywnej i leczeniu bólu nowotworowego. Jednocześnie świadomość pacjentów na temat zagrożeń związanych z ich stosowaniem - zwłaszcza w połączeniu z alkoholem - jest nadal niewielka.

• Depresja oddechowa: Obie substancje działają hamująco na ośrodek oddechowy w mózgu. Ich synergiczne działanie może doprowadzić do śmiertelnej niewydolności oddechowej.
• Zwiększone ryzyko wypadków: Osoby pod wpływem obu substancji mają zaburzoną koordynację, świadomość i reakcje, co zwiększa ryzyko urazów i wypadków.
• Trudność w leczeniu przedawkowania: W przypadku przedawkowania, standardowe leczenie może być mniej skuteczne, jeśli pacjent ma również wysoki poziom alkoholu we krwi.

• Nigdy nie łącz opioidów z alkoholem, nawet w małych dawkach.
• Jeśli przyjmujesz opioidy na receptę - zapytaj lekarza o możliwe interakcje z innymi substancjami.
• Seniorzy i osoby z chorobami płuc (np. POChP, astma) są szczególnie narażeni na powikłania oddechowe.
• W razie podejrzenia przedawkowania - natychmiast dzwoń pod numer 112.

Źródła: 1. Van der Schrier R. et al. (2017). Opioid–alcohol interaction in the human ventilatory control system. Anesthesiology, 126(3), 534-542, 2. Centers for Disease Control and Prevention, CDC: Drug Overdose Deaths, 3. Narodowy Instytut ds. Nadużywania Narkotyków (NIDA).

Źródła

1. medicinenet.com