Łopian – właściwości, zastosowanie, wskazania i przeciwwskazania
Łopian jest dużą rośliną zielną o charakterystycznym wyglądzie. Jest traktowana jak pospolity chwast, ale i surowiec zielarski. Ponieważ wykazuje wiele właściwości prozdrowotnych i leczniczych, jest wykorzystywana w medycynie naturalnej. Jak i kiedy ją stosować? Jakie są wskazania i przeciwwskazania?
1. Co to jest łopian?
Łopian (Arctium L.) to roślina z rodziny astrowatych, która od wieków jest wykorzystywana w medycynie naturalnej. Występuje niemal wszędzie: w Europie, północno-zachodniej Afryce i w Azji, również w Ameryce Północnej i Południowej oraz w Australii.
W Polsce można spotkać:
- łopian większy (Arctium lappa L.),
- łopian mniejszy (Arctium minus (Hill) Bernh.)
- łopian pajęczynowaty (Arctium tomentosum Mill.)
- łopian gajowy (Arctium nemorosum Lej.)
Jak wygląda łopian?
Najpopularniejsza odmiana - łopian większy - znana również jako łopuch, rzep, głowacz czy dziad, ostropień plamisty, topień czy kostropień, to dwuletnia roślina zielna, która posiada gruby i mięsisty korzeń palowy z licznymi rozgałęzieniami (jego długość może dochodzić nawet do 0,5 metra) oraz bruzdowaną, sztywną, mocno rozgałęzioną łodygę.
Kwiaty rośliny są zebrane w koszyczki. Wyrastają na długich szypułkach w górnej części łodygi (to popularne „rzepy” ). Łopian kwitnie od lipca do sierpnia. Ma nieprzyjemny zapach i delikatnie słodkawy smak.
2. Zastosowanie łopianu
Łopian w Polsce jest traktowany jak pospolity chwast. To jednak uznany surowiec zielarski. Znajduje zastosowanie w leczeniu różnych dolegliwości. Szczególnie cenny jest korzeń łopianu.
Najpopularniejszym sposobem jest odwar z gotowanego korzenia łopianu stosowany wewnętrznie oraz moczone w oleju liście łopianu stosowane zewnętrznie (miejscowo na skórę). Dostępne są także wyciągi z korzenia łopianu, oleje, soki, syropy i kremy.
3. Wartości odżywcze korzenia łopianu
Surowy korzeń łopianu w 100 gramach dostarcza około 72 kcal i:
- 8 g węglowodanów,
- 1,5 g białka,
- 0,15 g tłuszczów,
- 3,5 g błonnika.
Niewątpliwym walorem rośliny jest wysoka zawartość związków antyoksydacyjnych. W korzeniu łopianu obecne są fitosterole roślinne, sporo olejków eterycznych, kwasów organicznych, sole mineralne (fosfor i siarka) oraz witaminy (A i C).
Łopian jest także bogaty w związki żywicowe oraz proteinowe. Jednym z najważniejszych jego składników jest inulina (naturalny prebiotyk).
4. Właściwości lecznicze łopianu
Łopian to roślina o wielu właściwościach prozdrowotnych i leczniczych. Wykazuje działanie:
- metaboliczne,
- moczopędne. Usprawnia usuwanie szkodliwych substancji i zbędnych produktów przemiany materii, wspomagając proces detoksykacji,
- napotne,
- przeciwgrzybicze,
- przeciwbakteryjne,
- normalizujące trawienie (roślina zwiększa produkcję soku żołądkowego, soku trzustkowego oraz żółci).
Ponadto łopian obniża poziom glukozy we krwi, normalizuje poziom cholesterolu we krwi i wpływa na proces wydzielania insuliny przez trzustkę, zmniejsza uciążliwość świądu oraz przyspiesza gojenie wyprysków skórnych.
Tym samym łopian wykorzystuje się w leczeniu wielu schorzeń i nieprawidłowości, takich jak:
- zaburzenia przemiany materii,
- nieżyt przewodu pokarmowego,
- stan zapalny dolnych dróg moczowych,
- artretyzm, bóle reumatyczne,
- choroby dermatologiczne, w tym łuszczyca i trądzik, łojotok, rybia łuska, infekcje grzybicze skóry, także owrzodzenia czyraki.
5. Właściwości pielęgnacyjne łopianu
Łopian to roślina, która jest szeroko wykorzystywana w kosmetyce. Przede wszystkim wykazuje pozytywne działanie na kondycję włosów (popularny jest korzeń łopianu na włosy).
Roślina znajduje zastosowanie zwłaszcza w pielęgnacji włosów suchych i matowych, z tendencją do łupieżu, wypadania i rozdwajania się. Warto po nią sięgać, ponieważ ogranicza wypadanie włosów, wzmacnia cebulki i zmniejsza łojotok. Można stosować zarówno odwary z rośliny, jak i kosmetyki, które go zawierają. To głównie szampony i ampułki.
Roślina wspiera także pielęgnację cery tłustej i zmienionej zapalnie. Reguluje pracę gruczołów łojowych, co zapobiega nadmiernemu wydzielaniu sebum, zmniejsza także ryzyko rozwoju bakterii odpowiadających za trądzik.
6. Przeciwwskazania i środki ostrożności
Łopian jest rośliną bardzo bezpieczną. Pomimo tego nie jest zalecany:
- kobietom w ciąży, ze względu na to, że w dużych dawkach może przyczyniać się do zwiększenia czynności macicy,
- osobom uczulonym na rośliny z rodziny astrowatych;
- kobietom karmiącym piersią,
- dzieciom i młodzieży poniżej 18. roku życia.
Ostrożność podczas stosowania łopianu wewnętrznie powinny zachować osoby, które zażywają leki o działaniu przeciwcukrzycowym lub przeciwzakrzepowym. Jeśli chodzi o picie naparów i odwarów z łopianu, w zależności od wskazań, terapia powinna trwać od 2 do 4 tygodni.
Rekomendowane przez naszych ekspertów
Skorzystaj z usług medycznych bez kolejek. Umów wizytę u specjalisty z e-receptą i e-zwolnieniem lub badanie na abcZdrowie Znajdź lekarza.