Łysienie a kiła

Kiła, zwana również „wielkim naśladowcą”, jest chorobą ogólnoustrojową wywoływana przez krętka bladego (Treponema pallidum), przenoszonego najczęściej na drodze kontaktów płciowych. Możemy ją podzielić na następujące etapy:

• Kiła wczesna - trwa 2 lata

I. Okres inkubacji trwa 2-90 dni (średnio 21)
II. Kiła objawowa wczesna
1. Kiła I okresu (lues prymaria) czas trwania- od 3-9 tygodnia
1.1 kiła surowiczo ujemna (lues seronegativa)- 3-6 tygodnia
1.2 kiła surowiczo dodatnia (lues seropositiva) 6-9 tygodnia
2. Kiła II okresu (lues secundaria) trwa od 9 tygodnia- 2 lat po zakażeniu
2.1 kiła wczesna (lues secundaria recens) 9-16 tydzień choroby
2.2 kiła wczesna nawrotowa (lues secundaria recidivans) od 16 tygodnia - 2 lat
3. Kiła wczesna utajona

• Kiła późna (lues tarda)

1. Kiła utajona późna (lues lates tarda) > 2 lat
2. Kiła objawowa późna, kiła III okresu (lues tertiaria) >5 lat

Pierwszym objawem kiły jest tzw. objaw pierwotny pojawiający się około 3-4 tygodnia od momentu zakażenia. Ma on postać twardego nacieku, który następnie przekształca się w owrzodzenie. Zmiana ta jest zwykle pojedyncza, płaska, twarda, owalna lub okrągła, o średnicy kilku milimetrów, równych brzegach, lekko zagłębiona i o lśniącym dnie, występuje na narządach płciowych i w ich okolicy.

Owrzodzenie zwykle ustępuje samo bez pozostawienia blizny po ok. 2-4 tygodniach. Zwykle dochodzi również do powiększenia regionalnych węzłów chłonnych. W tym okresie osoba chora jest bardzo zakaźna.

Zdarza się, że chory nie zauważy objawu pierwotnego, głównie gdy będzie on nietypowy (mniejszy, opryszczkopodobny) lub w innej lokalizacji (jama ustna, pochwa, okolica odbytu). W kile II okresu wczesnej dochodzi do powstania osutki plamistej (rzadziej grudkowej). Objaw ten występuje symetrycznie, głównie na bocznych powierzchniach ciała i na kończynach górnych w okolicy zginaczy, plamki są jednopostaciowe.

Zmiana ta jest jasna lub cielistoróżowa dlatego zdarza się niezauważenie kolejnego objawu choroby. W kile nawrotowej osutka jest bardziej nasilona i przybiera charakter wielopostaciowych zmian, głównie grudkowych, mających tendencję do zlewania się. Występuje ona na całym ciele, także na dłoniach i stopach. W tym okresie pojawia się również wypadanie włosów. W kile późnej dochodzi do zmian narządowych, w układzie sercowo-naczyniowym oraz w układzie nerwowym.

Łysienie kiłowe (alopecia syphilitica) występuje u 3-7 proc. chorych, czasami jest to pierwszy zauważany objaw zakażenia, ale nie jedyny. Badania donoszą, że wypadanie włosów w przebiegu kiły najczęściej dotyczy heteroseksualnych mężczyzn - ok. 7 proc., kobiety stanowią 5 proc., zaś homoseksualiści 4 proc. Łysienie kiłowe występuje w kile drugorzędowej (po około 8-12 tygodniach od wystąpienia osutki, około 6 miesięcy po zakażeniu), może się również pojawić w przebiegu kiły utajonej.

Często współistnieje z osutką oraz bielactwem. Wypadanie włosów może występować w dwóch odmianach: ogniskowej i rozlanej, zdarza się także typ mieszany. Niektórzy za typowy przebieg łysienia dla kiły uznają typ ogniskowy - wygląd futra wygryzionego przez mole.

W tym przypadku największy ubytek włosów dotyczy okolicy skroniowej i potylicznej. Przerzedzenie włosów dotyczy także innych okolic ciała: rzęs, brwi, dołów pachowych, okolicy narządów płciowych, brody u mężczyzn, zdarza się również wypadanie włosów z nietypowych miejsc, np. kończyn. Często łysienie kiłowe występuje jednocześnie z zajęciem układu nerwowego przez krętki.

Typ łysienia w przebiegu kiły

Łysienie kiłowe powoduje głównie wypadanie włosów w fazie telogenu. W tym typie nie dochodzi do bliznowacenia cebulek włosowych, jest więc możliwość samoistnego odrostu włosów, po około 6-12 miesiącach. Włosy zaczynają wypadać dość nagle.

U każdej osoby w fazie telogenu (odpoczynku) znajduje się równocześnie 5-15 proc. włosów. Od zadziałania czynnika uszkadzającego (w przypadku kiły - dostanie się krętków do mieszka) do momentu łysienia, musi minąć okres około 1-6 miesięcy.

Włosy telogenowe zostają osłabione i dopiero nowe włosy anangenowe, podczas wzrostu wypychają je z cebulek. Ostatnie doniesienia medyczne przedstawiają jednak, że mechanizm łysienia telogenowego jest procesem aktywnym, który może występować niezależnie od wzrostu nowych włosów.

W badaniach histologicznych występują nacieki złożone z plazmocytów i limfocytów w okolicy opuszki włosa i naczyń. Często spotyka się również krętki w mieszku włosowym lub jego bezpośredniej okolicy (nie wykrywa się patogenów w skórze niezmienionej).

Leczenie łysienia kiłowego

W przypadku łysienia kiłowego najważniejsze jest wyleczenie choroby podstawowej - eliminacja krętków z organizmu. Leczeniem z wyboru jest penicylina w dużych dawkach przez okres 15-40 dni, alternatywą (tylko przy uczuleniu na penicylinę) mogą być tetracykliny lub makrolity.

Najważniejsze jest jak najszybsze rozpoczęcie terapii, ponieważ odwlekanie leczenia, może doprowadzić do całkowitego zniszczenia mieszków włosowych przez drobnoustroje i nieodwracalnego wyłysienia. Powyższa sytuacja nie występuje jednak u wszystkich pacjentów, zdarzają się również przypadki odrostu włosów w nieleczonej kile.

Podczas farmakoterapii należy również pamiętać o dostarczeniu niezbędnych produktów do budowy włosa. Dieta przy leczeniu łysienia kiłowego powinna być zrównoważona, zawierająca wszystkie niezbędne składniki pokarmowe w prawidłowych ilościach. Warto przyjmować suplementy witamin (poza witaminą A, której nadmiar przyczynia się do wypadania włosów) i soli mineralnych.

Przy niskim poziomie żelaza, można zwiększyć w diecie ilość pokarmów zawierających ten pierwiastek lub skorzystać z suplementów. Przeszczep włosów nie jest metodą leczenia w łysieniu telogenowym.