Masz takie sny? Neurobiolog ostrzega

Koszmary senne są doświadczeniem powszechnym - towarzyszą dzieciom, dorosłym i seniorom. Dotychczas traktowane były głównie jako objaw stresu, niepokoju czy traumy. Jednak nowe badania naukowe rzucają inne światło na to zjawisko. Coraz więcej dowodów wskazuje, że częste, intensywne sny o negatywnym charakterze mogą być jednym z pierwszych objawów nadchodzących zmian neurodegeneracyjnych w mózgu, czyli zwiastunem chorób takich jak demencja czy choroba Alzheimera.

Demencja to jedno z największych wyzwań współczesnej medycyny. Szacuje się, że na świecie choruje na nią ponad 55 milionów osób, a liczba ta rośnie z roku na rok. Dlatego naukowcy nie ustają w poszukiwaniu wczesnych biomarkerów tej choroby, a jednym z nich mogą okazać się właśnie koszmary.

Na szczególną uwagę zasługują badania prowadzone przez dr Abidemiego Otaiku z University of Birmingham. Neurobiolog ten przeanalizował dane dotyczące snów u osób w średnim i starszym wieku. Uczestnicy badania regularnie raportowali swoje sny, zwłaszcza te nacechowane silnymi emocjami. Ich relacje zestawiono z testami poznawczymi mierzącymi m.in. pamięć i zdolność logicznego myślenia.

Wyniki były zaskakujące. Osoby, które często doświadczały koszmarów, miały znacznie większe ryzyko pogorszenia funkcji poznawczych w ciągu kolejnych lat. W grupie osób w średnim wieku ryzyko to było nawet czterokrotnie wyższe, a wśród seniorów - dwukrotnie.

Choć mechanizmy nie są jeszcze w pełni poznane, naukowcy wysuwają hipotezy. Jedna z nich mówi o uszkodzeniach w obszarach mózgu odpowiadających za regulację emocji i przetwarzanie snów, takich jak ciało migdałowate czy pień mózgu. Ich degeneracja może prowadzić do utraty kontroli nad reakcjami emocjonalnymi w fazie REM, co skutkuje silnymi, niepokojącymi snami.

Co więcej, problemy ze snem takie jak trudności w zasypianiu, częste wybudzenia czy zaburzenia fazy REM są często obserwowane u osób z wczesnym stadium choroby Alzheimera, co wzmacnia związek między snem a kondycją neurologiczną.

Zobacz też: Cichy wróg pamięci. Lekarz ostrzega, prowadzi do demencji

Szczególną uwagę powinni zwrócić mężczyźni po 60. roku życia. Badania pokazują, że w tej grupie częste koszmary mogą zwiększać ryzyko demencji nawet pięciokrotnie. U kobiet to ryzyko także istnieje, ale jest mniej wyraźne. Koszmary są również częstsze u osób z PTSD, depresją czy lękami.

Choć pojedynczy koszmar nie powinien budzić niepokoju, ich częste występowanie - zwłaszcza u osób starszych - może być sygnałem, że warto skonsultować się z lekarzem. Sny, jak się okazuje, mogą być nie tylko odbiciem naszych emocji, ale i stanu naszego mózgu.

Aleksandra Zaborowska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła:

• A. Otaiku, "Nightmares predict cognitive decline and dementia: Longitudinal analyses of three prospective cohort studies", 2022, The Lancet eClinicalMedicine,

• A. Otaiku, "Distressing dreams, cognitive decline, and risk of dementia: A prospective study of middle-aged and older adults", 2022, The Lancet Regional Health - Europe,

• J. Benca, "Sleep and dementia: Update on mechanisms and therapeutic implications", 2019, Current Sleep Medicine Reports,

• B. Holth, R. Fritschi, D. Mahan et al., "The sleep-wake cycle regulates brain interstitial fluid tau in mice and CSF tau in humans", 2019, Science,

• M. Scullin, K. Bliwise, "Sleep, cognition, and normal aging: Integrating a half century of multidisciplinary research", 2015, Perspectives on Psychological Science.