Najważniejsze badania przesiewowe dla kobiet

Rak piersi to najczęstszy nowotwór złośliwy u kobiet. Powstaje on wskutek niekontrolowanego namnażania się wadliwych komórek nabłonkowych gruczołu piersiowego. Ten rodzaj raka może powodować przerzuty do takich organów jak płuca, mózg czy węzły chłonne.

Pacjentkom między 20. a 30. rokiem życia, zaleca się wykonywać badania kontrolne w kierunku raka piersi raz na rok lub raz na trzy lata. Kobiety po 40. roku życia powinny badać się raz w roku. Badanie mammograficzne jest tym, które pomoże wykryć nawet niewyczuwalne guzki. Skuteczność tego badania diagnostycznego ocenia się na około 85 proc.

Badanie ultrasonograficzne piersi są pomocne w diagnozowaniu zmian niewyczywalnych jeszcze na poziomie palpacyjnym. USG jest badaniem bezinwazyjnym i całkowicie bezbolesnym.

Rak szyjki macicy to nowotwór, który rozwija się pomiędzy macicą a pochwą. Może on powodować przerzuty do węzłów chłonnych, płuc, wątroby oraz kości.

Regularne badania cytologiczne pozwalają wykryć nieprawidłowe komórki, jeszcze zanim przekształcą się w raka. Najczęstszą przyczyną choroby jest zarażenie wirusem HPV.

Na pierwsze badanie diagnostyczne w kierunku raka szyjki macicy warto wybrać się przed 21. rokiem życia, a później co drugi rok. Kobiety w 30. roku życia mogą zrobić specjalne testy wykrywające wirus HPV. Istnieją również szczepionki dla kobiet poniżej 26. roku życia. Szczepienie dziewięciowalentne (9vHPV) skierowana jest przeciwko typom HPV 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52, 58. Wszystkie metody są bardzo skuteczne w ochronie przed tego typu nowotworem.

Osteoporoza to stan, kiedy kości stają się słabe i kruche. Ukłąd kostny pacjentów z osteoporozą jest bardziej narażony na złamania i pęknięcia, nawet przy niewielkich obciążeniach. Schorzenie może wystąpić u osób w każdym wieku, ale częściej dotyczy osób po 60 roku życia. W czasie menopauzy kobiety zaczynają tracić masę kości. Pierwszym symptomem jest zazwyczaj bolesne złamanie nawet przy małym upadku, uderzeniu lub nagłym zwichnięciu.

Schorzeniu można zapobiegać, ale ważne jest regularne wykonywanie badań diagnostycznych. Specjalny rentgen DXA może zmierzyć siłę kości. Pozwala również na ocenę gęstości masy kostnej. W profilaktyce osteoporozy ważną rolę odgrywa aktywność ruchowa i dobrze zbilansowana dieta.

Rak skóry to niebezpieczna choroba, w trakcie której dochodzi do niekontrolowanego wzrostu nieprawidłowych komórek skóry. Istnieją różne rodzaje tego nowotworu. Najgroźniejszy jest ten, który atakuje komórki produkujące melatoninę (głównie z powodu jego zdolności do agresywnego wzrostu i łatwego przenikania do pobliskich tkanek oraz do innych narządów).

Wczesne wykrycie raka skóry pozwala na efektywne leczenie. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby z dużą ilością znamion, pieprzyków i piegów skórnych. Warto obserwować kolor, kształt i rozmiar tych zmian skórnych. Koszt konsultacji u dermatologa, który wykona badanie dermatoskopem nie jest bardzo wysoki. Za jedną wizytę trzeba zapłacić ok. 150-200 złotych.

W miarę upływu czasu wzrasta ryzyko wystąpienia nadciśnienia tętniczego krwi, zwłaszcza u osób z nadwagą lub otyłością. Wysokie ciśnienie może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak zawał serca lub udar mózgu, które stanowią realne zagrożenie dla zdrowia i życia. Dlatego ważne jest regularne monitorowanie ciśnienia krwi.

Ciśnieniomierz to urządzenie, które mierzy ciśnienie krwi i wyświetla różne parametry np. ciśnienie podczas skurczu serca, ciśnienie między skurczami serca oraz tętno (puls). U osoby zdrowej wartość ciśnienia krwi wynosi zazwyczaj około 120/80 mmHg. Jeśli wartości te przekraczają 140/90 mmHg, może to wskazywać na nadciśnienie.

Regularne badanie ciśnienia krwi i konsultacje z lekarzem są kluczowe dla monitorowania zdrowia sercowo-naczyniowego. Lekarz może zalecić odpowiednią terapię w przypadku stwierdzenia nadciśnienia. Pacjentom zaleca się prowadzić zdrowy styl życia, który obejmuje odpowiednią dietę, regularną aktywność fizyczną oraz unikanie czynników ryzyka, takich jak palenie tytoniu i nadmierna konsumpcja alkoholu.

Wysoki poziom cholesterolu może doprowadzić do zatoru żył. Ten proces może następować bardzo powoli, nie dając widocznych symptomów, ostatecznie skutkując zawałem serca bądź też wylewem.

Do miażdżycy może prowadzić również wysokie ciśnienie krwi, palenie papierosów czy cukrzyca. Zarówno zmiana stylu życia, jak i lekarstwa mogą zmniejszyć ryzyko wystąpienia problemów sercowo-naczyniowych.

Lipidogram to test diagnostyczny umożliwiający ocenę następujących parametrów: cholesterolu całkowitego (TC), frakcji lipoprotein wysokiej gęstości (HDL), frakcji lipoprotein niskiej gęstości (LDL) oraz trójglicerydów.

Cukrzyca to przewlekła choroba spowodowana zaburzeniem produkcji insuliny. Niedostateczna ilość tego hormonu powoduje trudności w przetwarzaniu glukozy przez komórki organizmu. To prowadzi do wzrostu poziomu glukozy we krwi (hiperglikemii) oraz jej wydalania z moczem.

Postępująca cukrzyca może doprowadzić do rozwoju różnych schorzeń np. choroby serca, problemów z nerkami, wylewu, ślepoty (w wyniku potępujących uszkodzeń naczyń siatkówki oka).

Badaniem, które umożliwia rozpoznanie cukrzycy jest pomiar glikemii (stężenia glukozy we krwi) na czczo. U zdrowej osoby parametry nie powinny być wyższe niż 99mg/dl.

Wirus HIV jest odpowiedzialny za wywołanie AIDS. Rozprzestrzenia się on poprzez krew i może być przenoszony drogą płciową lub przez zakażone igły. Kobiety w ciąży mogą przekazać wirusa swojemu dziecku. Infekcja HIV może przebiegać bezobjawowo przez długi czas.

Wirus HIV został odkryty przez naukowców Françoise Barré-Sinoussi i Luc Montagnier. Wirusolodzy dokonali odkrycia patogenu w 1983 roku. Françoise Barré-Sinoussi i Luc Montagnier zostali później uhonorowani Nagrodą Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny w 2008 roku.

Osoby, które chcą uniknąć zakażenia pod żadnym pozorem nie powinny używać maszynek, igieł czy strzykawek innych osób. W trakcie stosunków seksualnych zaleca się im stosować zabezpieczenie w postaci prezerwatywy.

W przypadku, w którym jesteśmy narażeni na zakażenie wirusem HIV (przykładem jest napaść seksualna), należy jak najszybciej zgłosić się do szpitalnego oddziału zakaźnego. Specjaliści przeprowadzą terapię antyretrowirusową. W diagnostyce laboratoryjnej wirusa HIV wykorzystuje się tzw. testy IV generacji.

Rak odbytu jest drugim najczęściej występującym po raku płuc. Większość nowotworów tego typu tworzy się z polipów rosnących w jelicie grubym. Mogą, ale nie muszą, być one rakotwórcze. Jeśli są, mogą rozprzestrzeniać się do innych części ciała. Usunięcie polipów, zanim zrakowacieją, pozwoli zapobiec chorobie całkowicie.

Kolonoskopia jest najdokładniejszym badaniem pozwalającym sprawdzić stan jelita. Polega ona na wprowadzeniu przez lekarza cienkiego przyrządu zakończonego kamerką, który pozwoli na obserwację narządu. Za pomocą urządzenia można nawet usunąć polipy. Innym badaniem jest sigmoidoskopia, która pozwala obejrzeć głębsze partie jelit.

Jaskra, inaczej glaukoma to choroba charakteryzująca się patologicznym wzrostem ciśnienia wewnątrz gałki ocznej. Nieleczona może prowadzić nawet do utraty wzroku. Często nie manifestuje się żadnymi objawami, aż do czasu znacznego uszkodzenia wzroku.

Osoby powyżej 60. roku życia, cierpiące na zaburzenia wzroku lub mające predyspozycje genetyczne, są najbardziej narażone na rozwój glaukomy. Regularne badania wzroku mogą pomóc w wykryciu choroby na wczesnym etapie i zapobiec jej postępowi.

Rozpoznaniu jaskry służą takie badania jak:

• badanie przedniego odcinka gałki ocznej w lampie szczelinowej,
• badanie ciśnienia wewnątrzgałkowego (tonometria),
• badanie dna oka po rozszerzeniu źrenic.