Najzdrowsze polskie grzyby. Zawierają "witaminę długowieczności"

Przełom września i października to najlepszy czas na zbiór grzybów. Polacy je kochają i doceniają ich charakterystyczny, głęboki smak, ale ważne są również właściwości.

- Gdy mówi się o grzybach, to zwykle mamy na myśli to, że podkreślają one smak potraw. A z uwagi na to, że są one postrzegane raczej jako produkt ciężkostrawny, to pomija się ich jasną stronę - powiedział w swoim nagraniu dietetyk Bartek Kulczyński.

Grzyby to produkty niskokaloryczne, 100 g świeżych owocników to jedynie około 50-70 kcal, a jednocześnie bogate w wodę, błonnik i cenne związki bioaktywne.

W grzybach znajdziemy też:

• witaminy z grupy B,

• witaminę D oraz E,

• minerały: potas, fosfor, magnez, śladowe ilości selenu i cynku.

Szczególnie interesujące są jednak obecne w nich beta-glukany, polifenole i chitozany – związki, które działają przeciwzapalnie, antyoksydacyjnie i wspierają układ odpornościowy.

Grzyb grzybowi jednak nie jest równy. Na niektóre gatunki rosnące w polskich lasach warto zwrócić szczególną uwagę.

Zobacz także: Co roku niemal 3 tys. Polek umiera na raka jajnika. Naukowcy wpadli na nowy trop

Borowik szlachetny

Prawdziwek ceniony jest nie tylko za smak, ale też za wysoką zawartość białka. Obróbka termiczna i rozdrobnienie zwiększają jego przyswajalność. To także źródło witamin z grupy B i mikroelementów wspierających odporność i układ nerwowy.

Grzyb ten zawiera bardzo cenny składnik - ergotioneinę. Jak tłumaczy dr Kulczyński, jest to związek o silnym działaniu przeciwutleniającym, przez co dusi w zarodku podłoże wielu chorób przewlekłych. Działa przeciwzapalnie. Chroni też komórki nerwowe. - Niektórzy eksperci idą krok dalej i sugerują, że ergotioneina powinna być traktowana jako witamina długowieczności - dodaje ekspert żywienia.

Grzyby są najlepszym źrodłem pokarmowym tego składnika - zaznacza dietetyk. Oprócz borowika szlachetnego składnik znajdziemy go w opieńce miodowej, pieprzniku jadalnym, boczniaku ostrygowatym, twardniku japońskim (shiitake), gąsówce fioletowawej, maślaku zwyczajnym.

Pieprznik jadalny (kurka)

Opórcz wspomnianej ergotioneiny kurki dostarczają witamin z grupy B i związków o działaniu antybakteryjnym oraz przeciwwirusowym. Obecne w nich fenole i indole chronią DNA przed mutacjami.

To nie wszystkie właściwości tego grzyba. "Znajduje również swoje zastosowanie w prewencji chorób cywilizacyjnych. W szczególności odnosi się to do nowotworów i chorób serca. Zawdzięcza ten efekt zawartości substancji biologicznie aktywnych." - pisze o kurkach dietetyk Patrycja Poziemska w serwisie "Dietetycy".

Podgrzybek

Podgrzybki to popularne w polskich lasach grzyby, które wyróżniają się nie tylko smakiem, ale też bogactwem witamin z grupy B, witaminy D oraz minerałów takich jak potas, magnez i żelazo. Dostarczają białka roślinnego, błonnika oraz antyoksydantów chroniących organizm przed stresem oksydacyjnym.

Są niskokaloryczne i mają niski indeks glikemiczny, dlatego sprawdzają się w diecie odchudzającej i wspierają zdrowie układu pokarmowego, nerwowego i krążenia.

Czubajka kania

Czubajka kania to grzyb ceniony nie tylko za smak, ale także za wartości odżywcze – zawiera witaminy A, C, D, E, z grupy B oraz minerały takie jak potas, żelazo czy magnez. W około 80 proc. składa się z wody, a pozostałą część stanowią białko, węglowodany i niewielkie ilości tłuszczu.

Dzięki obecności łatwo przyswajalnych aminokwasów i nienasyconych kwasów tłuszczowych może wspierać układ krążenia i stanowić wartościowy element diety roślinnej.

Koźlarze

Znane również jako kozaki, wyróżniają się dużą zawartością niacyny (wit. B3). Porcja 100 g może pokryć aż 20 proc. dziennego zapotrzebowania, wspierając metabolizm i pracę układu nerwowego.

Opieńka miodowa

Zawarte w nich związki, w tym glukany, pomagają obniżać poziom "złego" cholesterolu LDL oraz trójglicerydów, co przekłada się na lepszą ochronę układu sercowo-naczyniowego. Dodatkowo mogą wspierać utrzymanie prawidłowego poziomu glukozy we krwi, działając korzystnie na metabolizm. Regularne spożywanie opieniek może również sprzyjać wzmocnieniu odporności, obniżeniu ciśnienia tętniczego i ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym.

Mają też właściwości grzybo- i bakteriobójcze, dlatego poleca się je osobom z problemami oddechowymi.

Mleczaj rydz

Rydze to grzyby bogate w witaminy A, C, D, E oraz z grupy B, a także w minerały takie jak cynk, żelazo, potas czy magnez. Dostarczają łatwo przyswajalnego białka, błonnika i zdrowych kwasów tłuszczowych, a jednocześnie są niskokaloryczne – w 100 g mają około 40 kcal.

Dzięki obecności antyoksydantów i związków o działaniu antybakteryjnym oraz przeciwnowotworowym wspierają odporność i ogólną kondycję organizmu.

Aby w pelni korzystać z prozdrowotnych właściwości grzybów, należy ściśle trzymać sie reguł bezpiecznego zbioru grzybów, o ktorych co roku przypomina sanepid.

Zbieraj tylko znane gatunki. Sięgaj wyłącznie po grzyby, co do których nie masz żadnych wątpliwości – w razie potrzeby korzystaj z atlasów.

Wybieraj wyrośnięte okazy. Młode owocniki łatwo pomylić z trującymi, dlatego bezpieczniej zbierać tylko dojrzałe grzyby.

Początkujący? Wybieraj rurkowe. W grupie grzybów rurkowych nie ma gatunków śmiertelnie trujących, co znacznie zmniejsza ryzyko błędu.

Nie wierz w mity. Zmiana koloru cebuli, srebra czy smak nie są żadnym dowodem na to, że grzyb jest jadalny.

Używaj przewiewnych pojemników. Grzyby zbieraj do koszyka, a nie do foliowej torby, bo w reklamówkach szybko się psują i mogą zaszkodzić.

Omijaj zanieczyszczone miejsca. Nie zbieraj grzybów przy drogach, w rowach ani koło zakładów – łatwo wchłaniają metale ciężkie.

Nie niszcz trujących gatunków. Są częścią ekosystemu, a wiele z nich objęto ochroną prawną.

Masz wątpliwości? Spytaj specjalistów. W stacjach sanitarno-epidemiologicznych można bezpłatnie sprawdzić, czy zebrane grzyby są bezpieczne.

Magdalena Pietras, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. YT Dr Bartek Kulczyński
2. WP abcZdrowie
3. Główny Inspektorat Sanitarny
4. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej
5. Dietetycy.org