Nawyk szkodliwy dla zdrowia. Zwiększa ryzyko marskości wątroby i innych chorób
Nieregularne pory zasypiania, "przestawiony" rytm dobowy i częste dosypianie w weekend to nawyki wielu osób. Coraz więcej danych pokazuje jednak, że takie zwyczaje mogą realnie zwiększyć ryzyko chorób, od cukrzycy typu 2 po marskość wątroby. Duże międzynarodowe badanie, oparte nie na ankietach, lecz na obiektycznych pomiarach snu, rzuca na ten temat zupełnie nowe światło.
Rytm snu może wpływać na wystąpienie chorób
Sen pod lupą
W badaniu opublikowanym w "Health Data Science" wzięło udział 88 461 dorosłych z projektu UK Biobank. Zamiast pytać, ile śpią, naukowcy założyli im na nadgarstki urządzenia mierzące aktywność (akcelerometry). Na tej podstawie oceniono:
czas trwania snu i godzinę zasypiania,
rytm dnia i nocy (stałość rytmu aktywność–odpoczynek),
jakość snu (efektywność i liczba wybudzeń).
Uczestników obserwowano średnio przez 6,8 roku, sprawdzając, jakie choroby rozwijają się w tym czasie. Część wyników potwierdzono później w niezależnym amerykańskim badaniu NHANES.
Ponad 170 chorób powiązanych ze snem
Badacze znaleźli związek między cechami snu a 172 chorobami. W 42 przypadkach osoby z "najgorszym" profilem snu miały co najmniej dwukrotnie wyższe ryzyko zachorowania niż te z najlepszym:
słabo zaznaczony rytm dzień–noc wiązał się z ponad trzykrotnie wyższym ryzykiem wiekowo zależnej niesprawności fizycznej,
rozchwiany rytm dobowy zwiększał ponad dwukrotnie ryzyko zgorzeli,
zasypianie po godz. 00:30 (vs 23:00–23:30) ponad dwukrotnie podnosiło ryzyko zwłóknienia i marskości wątroby.
Dla wybranych schorzeń znaczna część ryzyka była związana ze snem, m.in. w chorobie Parkinsona (ok. 37 proc.), cukrzycy typu 2 (ok. 36 proc.) i ostrym uszkodzeniu nerek (ok. 22 proc.).
Rytm ważniejszy niż sama długość
Omawiane badanie pokazuje, że prawie połowa wszystkich powiązań zdrowotnych dotyczyła rytmu snu, a nie samej długości. Kluczowe było to, czy:
kładziemy się i wstajemy o podobnych porach,
rytm dzień–noc jest stabilny,
nie robimy dużych "skoków" między tygodniem a weekendem.
– Nasze ustalenia podkreślają niedoceniane znaczenie regularności snu – mówi prof. Shengfeng Wang. – Czas, by poszerzyć definicję dobrego snu tak, aby wykraczała poza samą jego długość – dodaje.
Badanie podważa też tezę, że każdy "długi sen" (powyżej 9 godzin) jest niezdrowy. Przy obiektywnym pomiarze związek długiego snu z chorobami potwierdzono tylko w jednym przypadku.
Wcześniejsze analizy mogły być zafałszowane, bo wśród osób zgłaszających długi sen było wiele takich, które realnie spały krótko, ale długo leżały w łóżku, np. z powodu bezsenności czy złej jakości snu
Magdalena Pietras, dziennikarka Wirtualnej Polski
Źródła
- Health Data Science
- Science Daily
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
