Nawyki przyspieszające alzheimera. Neurolodzy mówią, czego nie lubi mózg

Alzheimer jest jedną z najczęstszych chorób neurodegeneracyjnych i dotyczy głównie osób starszych. Największe zagrożenie pojawia się po 65. roku życia, ale pierwsze symptomy mogą wystąpić już wcześniej. Niestety, na wczesnym etapie bywają one bagatelizowane - tłumaczone stresem, zmęczeniem czy naturalnym procesem starzenia.

Statystyki są jednoznaczne: w grupie 65–69 lat objawy otępienia dotykają 3 proc. osób, w wieku 70–74 lat - już 6 proc., a między 75. a 79. rokiem życia - 9 proc. Powyżej 80 lat wskaźniki rosną lawinowo - nawet 40 proc. osób po 85. roku życia ma objawy otępienne, a po 90. roku życia - aż 69 proc.

Alzheimer odpowiada za około 60-65 proc. przypadków otępienia. Choroba zaczyna się od utraty pamięci krótkotrwałej, kłopotów z doborem słów, zmian nastroju i osobowości. W miarę jej rozwoju dochodzi do zaburzeń komunikacji, problemów z czytaniem czy logicznym myśleniem. Z czasem chorzy tracą również pamięć długotrwałą.

- Cała lista różnych funkcji może ulec uszkodzeniu - planowanie złożonych czynności ruchowych, pisanie, liczenie. Wszystko zależy od tego, gdzie dany proces się rozpocznie, ponieważ każda funkcja jest zdeterminowana lokalizacją w mózgu, a tym samym przebieg choroby jest różny. Z czasem jednak dochodzi do globalnego zaburzenia i różne podtypy w znacznym stopniu się do siebie upodabniają - wyjaśniał w rozmowie z WP abcZdrowie neurolog prof. dr hab. n. med. Konrad Rejdak, kierownik Oddziału Klinicznego Neurologii z USK nr 4 w Lublinie, członek Rady Programowej Europejskiej Akademii Neurologii.

Specjaliści podkreślają, że wczesne rozpoznanie może znacznie poprawić jakość życia pacjenta i jego bliskich. Proces diagnostyczny zwykle rozpoczyna się w gabinecie lekarza rodzinnego, a następnie wymaga konsultacji u neurologa lub psychiatry oraz dodatkowych badań szpitalnych.

Zobacz też: Tak sami pracujemy na chorobę Alzheimera. "Zachłysnęliśmy się cywilizacją"

Choć choroba Alzheimera nie jest bezpośrednio wywoływana stylem życia, codzienne wybory mają duże znaczenie. Neurolodzy zwracają uwagę na kilka szczególnie niekorzystnych nawyków, które mogą przyspieszać rozwój choroby - zwłaszcza po 50. roku życia:

• zła higiena snu - nieregularne godziny spania, korzystanie z telefonu czy telewizora przed snem, a także przewlekła bezsenność obciążają mózg i sprzyjają rozwojowi choroby,

• palenie tytoniu - zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, które są powiązane z demencją,

• nadużywanie alkoholu - może prowadzić do uszkodzeń mózgu i nasilać procesy neurodegeneracyjne,

• brak ruchu - aktywność fizyczna wspiera krążenie i zdrowie mózgu, jej niedobór sprzyja otępieniu,

• otyłość i cukrzyca - choroby metaboliczne obciążają układ naczyniowy i tym samym podnoszą ryzyko choroby Alzheimera.

Nie da się całkowicie wyeliminować ryzyka zachorowania, ale można je znacząco zmniejszyć. Zdrowa dieta, regularny sen, aktywność fizyczna, unikanie używek oraz kontrola masy ciała i poziomu cukru we krwi to podstawowe elementy profilaktyki. Warto zwrócić szczególną uwagę na te nawyki jak najwcześniej i nie czekać z profilaktyką do 50. roku życia.

Aleksandra Zaborowska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła:

• Spira, A. P. et al., "Self-reported sleep and β-amyloid deposition in community-dwelling older adults", JAMA Neurology, 2013,

• Sabia, S. et al., "Association of sleep duration at age 50, 60, and 70 years with risk of dementia: 25-year follow-up of the Whitehall II cohort study", Nature Communications, 2021,

• Anstey, K. J. et al., "Smoking as a risk factor for dementia and cognitive decline: a meta-analysis of prospective studies", American Journal of Epidemiology, 2007,

• Rehm, J. et al., "Alcohol consumption and risk of dementia: a systematic review and meta-analysis", Neuropsychiatric Disease and Treatment, 2019,

• Larson, E. B. et al., "Exercise is associated with reduced risk for incident dementia among persons 65 years of age and older", Annals of Internal Medicine, 2006,

• Xu, W. et al. , "Mid- and late-life diabetes in relation to the risk of dementia: a population-based twin study, Diabetes, 2009,

Livingston, G. et al., "Dementia prevention, intervention, and care: 2020 report of the Lancet Commission", The Lancet, 2020.