Obalono ważne działanie witaminy D i wapnia. Ale uwaga – nie odstawiaj ich zupełnie

Przez wiele lat rekomendowano suplementację profilaktyczną witaminy D i wapnia, licząc na wzmocnienie kości i ochronę przed groźnymi złamaniami – zwłaszcza wśród seniorów. Rekomendacje U.S. Preventive Services Task Force (USPSTF) mogą jednak znacząco wpłynąć na aktualną wiedzę medyczną: zdaniem naukowców nie ma dowodów na to, że suplementacja tymi składnikami zmniejsza ryzyko złamań, nawet przy wysokich dawkach.

Eksperci zalecają ostrożność i podkreślają, że rutynowe przyjmowanie tych suplementów w profilaktyce osteoporozy nie znajduje naukowego uzasadnienia.

Kilka lat temu USPSTF nie rekomendowało już stosowania niskich dawek witaminy D (400 j.m.) i wapnia (1000 mg) w profilaktyce pierwotnej osteoporozy u kobiet po menopauzie. Teraz organizacja idzie o krok dalej – nie rekomenduje tych składników także w wyższych dawkach. Jak podkreślił cytowany przez PAP prof. Goutham Rao z University Hospitals w Cleveland, nie istnieje żadna dawka witaminy D ani wapnia, która wykazuje skuteczność w zapobieganiu złamaniom kości u osób po 60. roku życia.

Choć nowe zalecenia mogą wywołać konsternację, nie oznaczają, że należy całkowicie zrezygnować z suplementacji. Witamina D wspomaga wchłanianie wapnia i korzystnie wpływa na układ odpornościowy, mięśnie oraz funkcje mózgu. Wapń zaś jest istotny z perspektywy prawidłowego przewodnictwa nerwowego. Prof. Scherri-Ann Burnett-Bowie z Harvard Medical School zaznacza, że Amerykanie wciąż spożywają zbyt mało obu tych składników. To samo od dawna podkreślają polscy lekarze. Mimo to, przed rozpoczęciem suplementacji należy bezwględnie wykonać pomiary poziomów witamin i minerałów w organizmie.

– Suplementacja, jak sama nazwa wskazuje, jest uzupełnieniem niedoborów, dlatego witaminę D powinny przyjmować tylko osoby, u których ten niedobór stwierdzono. W Polsce suplementacja tej witaminy w małych dawkach jest zalecana głównie dzieciom, w przypadku dorosłych jest zalecana osobom, które nie mają dostatecznej ekspozycji na światło słoneczne, mało wychodzą na zewnątrz lub stosują bardzo silne filtry SPF do niedługiego przebywania na dworze. Jest duża szansa, że pozostali ten poziom witaminy D mają w normie i nie wymagają suplementacji – mówił w rozmowie z WP abcZdrowie dr Tomasz Zieliński.

Wielu lekarzy argumentuje jednak, że w Polsce liczba słonecznych dni w roku jest ograniczona. A kiedy już się zdarzają, bardzo niewielu z nas spędza na zewnątrz tyle czasu, aby faktycznie naturalnie uzupełnić niedobór.

**Zobacz też: Najważniejsza witamina. Jej niedobór grozi udarem lub zawałem

Niedobór witaminy D może prowadzić do wielu poważnych konsekwencji zdrowotnych, zarówno u dzieci, jak i dorosłych. Witamina D pełni w organizmie nie tylko funkcję regulującą gospodarkę wapniowo-fosforanową, ale wpływa również na układ odpornościowy, nerwowy i mięśniowy. Jej niedobór bywa także powiązany z zaburzeniami psychologicznymi, takimi jak depresja, stany lękowe czy tzw. mgła mózgowa.

Warto podkreślić, że doniesienia amerykańskich naukowców skupiają się na stosowaniu profilaktycznych, zapobiegawczych dawek w celu niwelowania ryzyka wystąpienia czy dalszego rozwoju osteoporozy i nadmiernych złamań.

W dalszym ciągu uważa się jednak, że niedobór wapnia w organizmie (hipokalcemia) może mieć poważne konsekwencje dla zdrowia, ponieważ wapń odgrywa kluczową rolę nie tylko w budowie kości, ale też w przewodnictwie nerwowym, pracy mięśni i funkcjonowaniu serca. Skutki jego niedoboru zależą od stopnia oraz czasu trwania deficytu. Niedobór tego składnika może doprowadzić do:

• bolesnych skurczów i drżeń mięśni,

• drętwienia i mrowienia (zwłaszcza w palcach, ustach, twarzy),

• objawów tężyczki, czyli mimowolnych, bolesnych skurczów mięśni (np. dłoni – tzw. ręka położnika),

• napadów duszności na tle skurczu mięśni krtani,

• osłabienia siły skurczu mięśnia sercowego,

• problemów z koncentracją.

Aleksandra Zaborowska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła:

• Holick M.F., "Vitamin D deficiency", 2007, New England Journal of Medicine

• Weaver C.M., "Calcium in health and disease", 2014, Nutrition Today,

• Ross A.C., "The 2011 Report on Dietary Reference Intakes for Calcium and Vitamin D", 2011, Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism,

• Bhattoa H.P., "Vitamin D and bone health: epidemiologic and clinical studies", 2014, Best Practice & Research Clinical Endocrinology & Metabolism.

Źródła

1. PAP