Glejaki to nowotwory wywodzące się z komórek glejowych ośrodkowego układu nerwowego. Choć w ogólnej skali są to nowotwory rzadkie, stanowią one aż 75 proc. wszystkich pierwotnych złośliwych guzów mózgu w Polsce, co przekłada się na około 1780 nowych przypadków rocznie.
Kto jest najbardziej narażony
Te nowotwory mogą rozwijać się w każdym wieku, ale najczęściej diagnozuje się je u osób między 45. a 70. rokiem życia. Ryzyko rośnie z wiekiem, zwłaszcza w przypadku najbardziej agresywnej odmiany – glejaka wielopostaciowego (glioblastoma).
Prof. dr hab. n. med. Łukasz Małek o profilaktyce chorób serca. "Długowieczność zaczyna się od zdrowia"
Mężczyźni chorują częściej niż kobiety (w przypadku glioblastoma o ok. 1,5 raza). Glejaki występują także u najmłodszych, jednak zazwyczaj mają one inną specyfikę biologiczną niż u dorosłych.
Sam ból głowy to za mało
Prof. Wiśniewski uspokaja, że sam ból głowy rzadko oznacza raka – w większości przypadków ma on podłoże napięciowe lub migrenowe. Jak tłumaczy neurochirurg z Kliniki Neurochirurgii i Onkologii Układu Nerwowego, glejak nie daje jednego, charakterystycznego objawu na wczesnym etapie. Nie istnieją też badania przesiewowe dla osób bezobjawowych.
Większą czujność powinny wzbudzić nowe i stopniowo nasilające się objawy ogniskowe, takie jak:
- pierwszy napad drgawek u osoby dorosłej,
- postępujące problemy z mówieniem lub polem widzenia,
- narastające osłabienie lub niedowład ręki bądź nogi,
- zaburzenia równowagi, koordynacji, koncentracji oraz nagłe zmiany osobowości.
Co z telefonami komórkowymi?
Większość przypadków glejaka pojawia się samoistnie. Jedynym potwierdzonym czynnikiem środowiskowym jest wcześniejsza ekspozycja głowy na promieniowanie jonizujące (np. podczas radioterapii). Minimalny odsetek zachorowań ma podłoże genetyczne.
Badania naukowe (w tym raport Światowej Organizacji Zdrowia z 2024 roku bazujący na ponad 60 analizach) jednoznacznie wskazują, że używanie telefonów komórkowych nie zwiększa ryzyka zachorowania na glejaka.
Jak postępować i jak wygląda leczenie?
Choć nie ma skutecznej metody zapobiegania glejakom (zdrowy styl życia i unikanie zbędnego promieniowania, np. częstych tomografii bez wyraźnych wskazań, to ogólne zalecenia), najważniejsza jest szybka reakcja.
Przy niepokojących, powoli narastających objawach należy udać się do lekarza rodzinnego lub neurologa. Złotym standardem diagnostycznym jest rezonans magnetyczny (MRI) mózgu z kontrastem (tomografia komputerowa ma mniejszą czułość). Objawy takie, jak nagły atak padaczki, nagły niedowład, gwałtowne zaburzenia mowy, widzenia czy utrata świadomości wymagają natychmiastowego wezwania pogotowia lub wizyty na SOR.
Współczesna medycyna opiera leczenie glejaków na terapii skojarzonej, dopasowanej do pacjenta, która obejmuje operację chirurgiczną, radioterapię oraz chemioterapię.
Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.
Dziennikarz WP abcZdrowie, od lat specjalizujący się w tematyce ochrony zdrowia oraz praw pacjenta. Laureat wyróżnień w konkursach dziennikarskich, m.in. Kryształowe Pióra i Twarze Ubóstwa. Za swoją działalność na rzecz równego traktowania otrzymał tytuł ambasadora Konwencji ONZ o Prawach Osób z Niepełnosprawnościami.
