Paliwo dla miażdżycy i stanów zapalnych. Niewielu słyszało o takim cholesterolu

LDL (lipoproteina o niskiej gęstości) to "kurier", który przenosi cholesterol z wątroby do tkanek. Cholesterol jest potrzebny do budowy błon komórkowych i produkcji hormonów, więc problem nie polega na jego istnieniu. Kłopot zaczyna się wtedy, gdy LDL zostaje chemicznie zmodyfikowany przez utlenianie, m.in. pod wpływem wolnych rodników. Powstaje wtedy ox-LDL, czyli utleniona frakcja LDL - znacznie bardziej reaktywna i skłonna do wywoływania niekorzystnych reakcji w naczyniach krwionośnych.

Gdy ox-LDL przenika do ściany naczynia, organizm traktuje go jak zagrożenie. Do akcji wkraczają makrofagi - komórki układu odpornościowego, które mają "posprzątać" problem. Pochłaniają one ox-LDL, ale nie potrafią go skutecznie rozłożyć. W efekcie przeładowują się tłuszczami i zamieniają w tzw. komórki piankowate.

To właśnie one, wraz z narastającym stanem zapalnym, tworzą zalążek blaszki miażdżycowej. Z czasem blaszka zwęża światło tętnicy i odbiera jej elastyczność. Co gorsza, wysoki poziom ox-LDL może przyspieszać niemal każdy etap tego procesu: od pierwszych zmian w śródbłonku, przez przyciąganie kolejnych komórek zapalnych, aż po pęknięcie blaszki. A pęknięta blaszka to prosta droga do zakrzepu, zawału serca albo udaru.

Zobacz też: Nietypowe objawy miażdżycy. Ten znak ma nawet 75 proc. chorych

Ox-LDL bywa traktowany jako marker stresu oksydacyjnego. U dzieci z otyłością często obserwuje się podwyższone stężenia ox-LDL, którym towarzyszą zaburzenia lipidowe: niższy HDL, wyższe triglicerydy oraz związek ox-LDL z BMI i ilością tkanki tłuszczowej, szczególnie brzusznej. Większa masa tłuszczowa sprzyja zwiększonej produkcji wolnych rodników, a to może nasilać utlenianie LDL.

Co ciekawe, w części badań u dzieci z otyłością nie notuje się spadku witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, a czasem wręcz wyższy poziom witaminy A. Wskazuje to, że organizm w warunkach obciążenia metabolicznego może potrzebować większej "tarczy" antyoksydacyjnej, by hamować wczesne zmiany miażdżycowe.

Nie da się całkowicie wyłączyć procesu utleniania w organizmie, ale można zmniejszyć jego skalę. Unikaj smażenia na olejach nierafinowanych (np. lnianym czy z pestek dyni) - wysoka temperatura sprzyja powstawaniu związków nasilających procesy oksydacyjne. Warto też kontrolować poziom homocysteiny, bo jej nadmiar może przyspieszać utlenianie LDL; pomagają w tym m.in. foliany oraz witaminy B6 i B12 (z diety lub suplementacji zaleconej przez lekarza).

Zobacz też: Ich niedobór przyspiesza starzenie się mózgu. Tu znajdziesz foliany

Kluczowe są również antyoksydanty: witamina C, witamina E, polifenole z warzyw i owoców oraz regularna aktywność fizyczna, która wspiera naturalne mechanizmy "gaszenia" wolnych rodników.

Aleksandra Zaborowska, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. ScienceDirect