Pijesz rosół na przeziębienie? Naukowcy sprawdzili "żydowską penicylinę"

Rosół nie jest lekiem przeciwwirusowym, jednak ciepły wywar ma wpływ na samopoczucie. Rosół nie jest lekiem przeciwwirusowym, jednak ciepły wywar ma wpływ na samopoczucie.
Źródło zdjęć: © NaukaJedzenia.pl

Już w XII wieku lekarz Majmonides zalecał rosół z kury przy infekcjach dróg oddechowych. Współcześni badacze sprawdzili wywar w probówkach, mierzyli ruch rzęsek w nosie ochotników i podsumowali dowody w przeglądzie z 2025 r. Oto, jak ciepła zupa realnie wpływa na organizm.

Od Majmonidesa do probówki

Mojżesz Majmonides, żydowski lekarz z XII wieku, zalecał rosół z kury przy dolegliwościach układu oddechowego, dzięki czemu potrawa zyskała z czasem miano "żydowskiej penicyliny". W 2000 r. naukowcy z Uniwersytetu Nebraski przebadali w laboratorium tradycyjny wywar z kury i warzyw.

Podczas infekcji organizm kieruje do śluzówki nosa neutrofile – komórki odpornościowe uwalniające substancje nasilające wydzielanie śluzu. W testach laboratoryjnych rosół hamował migrację neutrofili nawet po 200-krotnym rozcieńczeniu (odpowiadającym proporcji miski zupy o objętości 350 ml do masy ciała osoby ważącej 70 kg). Podobne właściwości wykazał wywar z samego kurczaka oraz wyciągi z pojedynczych warzyw, a 5 z 13 zup komercyjnych działało silniej niż rosół domowy. Należy jednak pamiętać, że były to badania na hodowlach komórkowych, które nie dowodzą, czy związki te docierają do błony śluzowej nosa po zjedzeniu posiłku.


WIDEO
Mgła mózgowa i lęki a jelita: lekarka o objawach pacjentów

Ciepło, para i katar

W badaniu z 1978 r. 15 zdrowych ochotników piło gorący rosół oraz gorącą wodę. Sprawdzano, jak szybko rzęski nabłonka oddechowego przesuwają śluz w stronę gardła. Po 5 minutach gorący wywar przyspieszył transport śluzu z 6,9 do 9,2 mm na minutę (podobnie jak gorąca woda), lecz po pół godzinie tempo wracało do normy.

Z kolei w badaniu z 2008 r. 30 przeziębionym osobom podano napój owocowy na gorąco lub w temperaturze pokojowej. Wersja gorąca złagodziła ból gardła i dreszcze, podczas gdy chłodniejsza zmniejszyła jedynie katar i kaszel. Co ciekawe, subiektywnemu poczuciu lepszego przepływu powietrza nie towarzyszyła obiektywna zmiana w pomiarach, co wskazuje na silny efekt placebo.

Warto dodać, że wdychanie gorącej pary nie przyniosło jednoznacznych korzyści w analizach Cochrane, a inhalacje nad miską niosą ryzyko poparzeń – w Holandii rocznie odnotowuje się średnio 3 takie przypadki wymagające hospitalizacji, głównie u dzieci. Dlatego zupę najlepiej spożywać ciepłą, a nie parzącą.

Co mówi przegląd badań z 2025 roku?

W lipcu 2025 r. w czasopiśmie "Nutrients" opublikowano przegląd systematyczny obejmujący 4 badania z udziałem 342 osób. Skrócenie czasu trwania objawów o 1 do 2,5 dnia odnotowano tylko w jednej pracy, przeprowadzonej wśród 160 pacjentów z COVID-19 w irańskim szpitalu. Wywar był tam jednak jedynie elementem złożonej diety zawierającej m.in. figi, ciecierzycę i szafran.

Pozostałe publikacje dotyczyły mieszanki ziół, tradycyjnej zupy chińskiej oraz próby z 1978 r. na zdrowych ochotnikach. Żadne z badań nie testowało klasycznego rosołu bezpośrednio w zwykłym przeziębieniu, dlatego autorzy ocenili wiarygodność dowodów jako niską do umiarkowanej.

Cysteina, karnozyna i płyny

Popularna teoria głosi, że aminokwas cysteina z kurczaka działa jak lek rozrzedzający wydzielinę. Karnozyna z mięsa ma wprawdzie właściwości przeciwzapalne w badaniach laboratoryjnych, ale po zjedzeniu zupy nie dociera do krwioobiegu w aktywnej formie, bo organizm szybko rozkłada ją podczas trawienia.

Przegląd Cochrane nie znalazł badań, które potwierdzają lub podważają zalecenie picia większej ilości płynów przy infekcjach. Gorączka zwiększa utratę wody, a przy braku apetytu miska rosołu uzupełnia płyny i białko. Należy zachować ostrożność przy ciężkich infekcjach, takich jak zapalenie płuc – organizm produkuje wówczas więcej wazopresyny zatrzymującej płyny, a ich nadmierna podaż może prowadzić do niebezpiecznego spadku sodu we krwi.

Domowy rosół a kostka rosołowa

Tradycyjny polski rosół bazuje na drobiu oraz włoszczyźnie: marchwi, pietruszce, selerze i porze. Według danych USDA szklanka domowego wywaru (240 g) dostarcza 86 kcal, 6 g białka i 3 g tłuszczu, a dodatek 30 g suchego makaronu podnosi wartość posiłku o około 100 kcal.

Inaczej wygląda profil kostek rosołowych: ich głównymi składnikami są sól kuchenna, tłuszcz palmowy oraz glutaminian sodu. Porcja 250 ml bulionu z kostki może dostarczać ponad 1,1 g soli, co pokrywa niemal jedną czwartą dobowego limitu zalecanego przez WHO. Na skład powinny uważać także osoby z alergią na seler, który jest częstym komponentem koncentratów. Przy nadciśnieniu tętniczym i chorobach nerek znacznie bezpieczniejszy jest wywar domowy o kontrolowanej ilości soli.

Rosół nie jest lekiem przeciwwirusowym i nie ma dowodów na to, że skraca infekcję, lecz ciepły płyn skutecznie nawadnia, ułatwia oczyszczanie nosa i poprawia samopoczucie. Utrzymywanie się gorączki powyżej 3 dni lub objawów ponad 10 dni wymaga konsultacji lekarskiej.

Źródła:

  1. PubMed, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11035691/
  2. PubMed, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/359266/
  3. PubMed, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19145994/
  4. PubMed Central, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12251769/
  5. NHS, https://www.nhs.uk/conditions/common-cold/
  6. PubMed, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19381778/
  7. PubMed Central, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7197045/
  8. USDA, https://fdc.nal.usda.gov/food-details/172884/nutrients
  9. WHO, https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/sodium-reduction
  10. Eur-Lex, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32011R1169

Treści w naszych serwisach służą celom informacyjno-edukacyjnym i nie zastępują konsultacji lekarskiej. Przed podjęciem decyzji zdrowotnych skonsultuj się ze specjalistą.

Wybrane dla Ciebie