Polska przebiła unijną średnią. Historyczna zmiana w dostępie do innowacyjnych terapii

Polska osiągnęła historycznie najlepszy wynik w zakresie dostępu do innowacyjnych terapii refundowanych. Ministerstwo Zdrowia poinformowało, że w najnowszym raporcie W.A.I.T. przygotowanym przez Europejską Federację Przemysłu Farmaceutycznego EFPIA nasz kraj po raz pierwszy przekroczył średnią unijną.

W 2025 r. pacjentom udostępniono 152 terapie. Dla porównania, rok wcześniej było ich 135, a w 2023 r. – 145. Resort zdrowia podkreśla, że jest to efekt konsekwentnego poszerzania listy refundacyjnej i działań podejmowanych w ostatnich latach.

Według raportu całkowita dostępność terapii w Polsce, liczona według roku ich zatwierdzenia, wynosi obecnie 77 z 168 terapii dopuszczonych w latach 2021–2024. Oznacza to 46 proc. dostępności. Średnia dla Unii Europejskiej to 76 z 168 terapii, czyli 45 proc.

To ważna zmiana, bo jeszcze w poprzedniej analizie, obejmującej lata 2020-2023, Polska znajdowała się poniżej średniej UE. Wtedy dostępnych było 68 ze 173 terapii, co dawało wynik 39 proc.

Szczególnie wyraźną poprawę odnotowano w leczeniu nowotworów oraz chorób rzadkich. W onkologii wskaźnik dostępności wzrósł z 48 do 61 proc., czyli o 15 punktów procentowych. Podobna zmiana nastąpiła w przypadku chorób rzadkich – dostępność wzrosła z 38 do 53 proc. W obu tych obszarach Polska przekroczyła średnią unijną.

Raport pokazuje jednak nie tylko pozytywne zmiany. Jednym z problemów pozostaje czas oczekiwania na objęcie nowych terapii refundacją. W całej Europie średni czas od autoryzacji leku do jego udostępnienia pacjentom wydłużył się o 19 dni w porównaniu z poprzednią analizą.

W Polsce główną barierą nie jest już samo procedowanie wniosku refundacyjnego, ale etap poprzedzający jego złożenie. Z danych wynika, że trwa on średnio 714 dni. To właśnie ten okres w największym stopniu wpływa na to, kiedy nowy lek realnie staje się dostępny dla pacjentów.

Jednocześnie skraca się czas aktywnego procedowania wniosków refundacyjnych. W latach 2023-2025 wynosił on kolejno 361, 244 i 229 dni. Zdaniem resortu zdrowia oznacza to, że procedury administracyjne nie są obecnie główną przeszkodą w dostępie do nowoczesnych terapii.

Ministerstwo Zdrowia wskazuje, że kolejnym krokiem ma być nowelizacja ustawy o refundacji. Projekt zakłada zwiększenie elastyczności, przejrzystości i efektywności systemu. Planowane są m.in. uproszczenia procedur, ograniczenie obciążeń administracyjnych oraz przyspieszenie procesu decyzyjnego.

Nowe przepisy mają wprowadzić m.in. możliwość wezwania firmy farmaceutycznej do złożenia wniosku refundacyjnego, preferencje dla wybranych wniosków, ułatwienia dla terapii skojarzonych oraz nowe podejścia analityczne w przypadku chorób rzadkich. Resort zapowiada też mechanizmy, które mają poprawić efektywność wydatkowania pieniędzy publicznych.

Raport W.A.I.T. pokazuje szerszy problem europejskiego systemu dostępu do leków. Między państwami członkowskimi nadal utrzymują się duże nierówności – zarówno pod względem liczby dostępnych terapii, jak i czasu, w jakim pacjenci mogą z nich skorzystać. Autorzy analizy wskazują również na rosnące ograniczenia w stosowaniu części leków oraz spadek liczby terapii w pełni refundowanych.

Źródło: gov.pl