Popularny adaptogen pod lupą. Europejskie kraje zakazują jej stosowania

Ashwagandha (łac. Withania somnifera), znana również jako żeń-szeń indyjski czy wiśnia zimowa, była stosowana w Indiach już ponad 3 tysiące lat temu. W tradycyjnej ajurwedzie zaliczano ją do tzw. rasayanas, czyli środków przywracających równowagę organizmu i wspierających odporność. Uznawana jest za adaptogen, czyli substancję pomagającą organizmowi przystosować się do stresu i zmęczenia.

Z korzeni i owoców rośliny przygotowuje się preparaty, które mają wspierać odporność, redukować napięcie, poprawiać pamięć, a nawet spowalniać procesy starzenia. Nic więc dziwnego, że w Polsce suplementy z ashwagandhą stały się hitem sprzedaży. Wiele osób traktuje je jako naturalny sposób na stres i bezsenność. Tymczasem zdaniem ekspertów, należy zachować ostrożność przy stosowaniu tego preparatu.

- Teraz obserwujemy m.in. ogromną popularność adaptogenów, np. suplementów z ashwagandhą. Producenci przypisują im cały wachlarz działań, na które mogą się skusić liczni pacjenci z wieloma różnymi chorobami, a więc i przyjmujący wiele różnych leków. Ostatnio było głośno chociażby o pacjentach chorujących na depresję. Byli nieświadomi, że ashwagandha może nasilać działanie równolegle przyjmowanych leków przeciwdepresyjnych. Tym samym zwiększa ryzyko wystąpienia ich działań niepożądanych i osłabia efekt terapii - ostrzegała w rozmowie z WP abcZdrowie farmaceutka Angelika Talar-Śpionek.

Zobacz także: Zdetronizowały owsiankę. Polski superfood zbija cholesterol i stabilizuje cukier

Rosnące zainteresowanie ashwagandhą nie pozostało bez reakcji urzędów zdrowia publicznego. W 2023 roku Dania jako pierwsza w Europie zakazała sprzedaży suplementów zawierających ten składnik. Decyzję oparto na analizie raportu Duńskiego Uniwersytetu Technicznego, który wskazywał na możliwe zaburzenia hormonalne, negatywny wpływ na tarczycę, układ rozrodczy i ryzyko komplikacji w ciąży.

Niedługo później podobny zakaz wprowadziła Holandia, a Finlandia i Szwecja prowadzą własne analizy, które mogą zakończyć się przyjęciem równie restrykcyjnych przepisów. Francuskie instytucje zdrowia ograniczyły się na razie do ostrzeżeń, głównie dla kobiet ciężarnych i osób poniżej 18. roku życia.

Zobacz także: Kefir z grzybka tybetańskiego. Jak działa na organizm?

Specjaliści zwracają uwagę, że niepokojący może być sposób stosowania preparatu. - Suplementy w nadmiarze mogą przynieść odwrotny skutek do zamierzonego i np. nie zadziałać na układ nerwowy, a obciążyć wątrobę - podkreślił w rozmowie z WP abcZdrowie prof. Konrad Rejdak z Uniwersytetu Medycznego w Lublinie.

Neurolog dodał, że adaptogeny, w tym ashwagandha, mogą wchodzić w interakcje z lekami, zwłaszcza przyjmowanymi na stałe.

- To jest tym bardziej ryzykowne, że nie ma jednoznacznych badań naukowych, które wskazałyby np. na konkretne dawki, które faktycznie poprawiają funkcje mózgu, więc pacjenci mogą to interpretować jako dowolność i przesadzić z ilością - zaznaczył specjalista.

- Dlatego traktujmy to ewentualnie jako wsparcie, ale nie terapię. Tym bardziej że suplementy wiążą się też z ryzykiem zanieczyszczenia, bo nie zawsze pochodzą z rzetelnych źródeł

Wielu naukowców podkreśla, że nie istnieją jednoznaczne dowody na toksyczność ashwagandhy w typowych dawkach. Europejska Agencja Leków (EMA) i amerykańska FDA nie zakazały jej stosowania, choć zalecają ostrożność.

Niektóre osoby mogą doświadczać działań ubocznych, takich jak senność, nudności czy spadek ciśnienia. Szczególną uwagę powinny zachować osoby z chorobami tarczycy, zaburzeniami hormonalnymi, kobiety w ciąży i karmiące.

W Polsce suplementy z ashwagandhą są legalne i szeroko dostępne, ale obowiązują normy dotyczące maksymalnej dziennej dawki. Ministerstwo Zdrowia i Główny Inspektorat Sanitarny wymagają, by produkty były odpowiednio zgłoszone i oznakowane.

Magdalena Pietras, dziennikarka Wirtualnej Polski

Źródła

1. WP abcZdrowie
2. Dietetycy
3. Główny Inspektorat Sanitarny